Żylaki to nie jest choroba , ale objawy przewlekłej niewydolności żylnej i powikłanie żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej. W związku z tym żylaki powinny być rozpatrywane jako część zaburzeń krążenia żylnego w kończynach dolnych.

Żylaki to poskręcane i poszerzone fragmenty żył powierzchniowych. Powstają na skutek zaburzeń w krążeniu krwi w układzie żylnym kończyn dolnych, mających ścisły związek z jego obudową i hemodynamiką.

Układ żylny kończyn dolnych składa się z układu żył głębokich i układu żył powierzchniowych. Oba sa połączone żyłami przeszywającymi. Krew z kończyn dolnych  do serca jest odprowadzana głównie układem żył głębokich.

Każda żyła zawiera zastawki, dzięki którym krew przepływa do serca. Jeśli zastawski są są uszkodzone, prawidłowy ruch krwi  jest zaburzony i rozwija się proces patalogiczny.

Zaburzenia krążenia żylnego mają ścisły związek z płcią, okazuje się , że na żylaki choruje 2/3 kobiet, a czynnikiem sprawczym choroby są zaburzenia odpływu krwi żylnej układem głębokim

Co zakłóca odpływ krwi

Wypompowana przez serce krew dociera  do nóg bez problemów . Jej powrotna droga do serca  jest o wiele trudniejsza, gdyż prowadzi pod górę. Opadaniu krwi zapobiegają zastawki, są to fałdy  na wewnętrznych ścianach  żył, które działają jak zawory – otwierają się gdy krew płynie pod górę, a zamykają kiedy próbuje opaść. Czasami jednak mechanizm ten zawodzi. Zdarza się, że żyły rozszerzają się , ich ściany oddalają się od siebie tak bardzo, że zastawki nie mogą się odemknąć, w rezultacie krew zaczyna cofać się  i gromadzić w okolicach uszkodzenia zastawek, czemu towarzyszy wzrost ciśnienia. Po jakimś czasie dochodzi w tym miejscu do trwałego  wybrzuszenia żył, czyli do powstania tzw. żylaka.

Żylaki nie tylko szpecą nogi, ale ich pojawienie się to następstwo niewydolności krążenia . Choroba ta, jeśli w porę nie będzie odpowiednio leczona , może doprowadzić do różnych powikłań – -do zapalenia zył, groźnej zakrzepicy żył głębokich, do trudno gojących się owrzodzeń podudzi.

Przyczyny żylaków:

• zaburzenia odpływu spowodowane  zakrzepem w układzie  żył głębokich (np. zator)
• zwiększeniem ciśnienia w układzie żylnym miednicy (np. ciąża lub guz)
• istotne są również czynniki ryzyka jak:płeć, wiek, ciąża, otyłość dziedziczność, siedzący tryb życia
• zaburzenia odpływu krwi z układu żył głębokich powodują obciążenie  zastawek żył  przeszywających. Po przekroczeniu punktu krytycznego zastawki stają się niewydolne  i zaczynają przepuszczać krew do żył powierzchownych. W taki sposób żyły zostają obciążone. Niestety żyły nie posiadają warstwy mięśniowej, która chroni przed zwiększonym ciśnieniem. Poszerzają się, więc ich przebieg staje się kręty i dlatego powstają żylaki

Objawy żylaków:

• pajączki skórne
• obrzęki
• zmiany skórne
• zagojone owrzodzenie
• czynne owrzodzenie

W większości przypadków żylaki są bezobjawowe, natomiast pacjenci skarżą się na bolesność, obrzęk, nieestetyczny wygląd nóg

• uczucie dyskomfortu i wrażenie ciężkich nóg nasilające się pod wieczór
• kurcze mięśni i łydek (nocne)
• uczucie rozpierania
• wrażenie wypełnienia się nóg w czasie stania
• ból utrudniający chodzenie

Profilaktyka żylaków:

Przede wszystkim należy się ruszać i unikać długotrwałych pozycji stojących lub leżących, o ile nam na to warunki pozwalają warto jest układać stopy powyżej bioder, by krew mogła siłą grawitacji płynąć w kierunku serca.

Należy unikać trzymania nóg w wysokiej temp.
Należy unikać nadwagi, zaparć, zbyt wysokich poziomów hormonów płciowych (progesteron, antykoncepcja)
Należy również unikać obcisłych spodni i skarpet z silnymi ściągaczami.

Leczenie żylaków

Metody leczenia:

• leczenie farmakologiczne
• leczenie kompresyjne
• leczenie operacyjne (do którego wskazaniami sa tylko powikłania ,takie jak krwawienie  czy owrzodzenia, wszystkie pozostałe wskazania sa wskazaniami kosmetycznymi

Powikłania żylaków:

Wśród pacjentów przyjęło się, że żylaki sa ścieżka i śmiertelna chorobą , gdyż powodują zatory. Nie jest to prawda ponieważ zatory i żylaki występują jednocześnie. Śmiertelne i niebezpieczne są tylko dwa rodzaje zatorów:

• zator blokujący tętnicę płucną, który nie leczony jest śmiertelny
• zator wsteczny, który występuje gdy materiał zatorowy dostaje się do krążenia  w rdzeniu kręgowym i może spowodować niedowład nóg

Powikłania żylaków:

• wypryski
• owrzodzenia w skutek osłabionego krążenia włośniczkowego
• obrzęki skóry i w rezultacie osłabienie jej odżywiania objawiające się ścieńczeniem i zanikiem owłosienia
• zaczerwienienie
• silne bóle

Ryzyko nowotworów

ryzyko nowotworów po operacji usunięcia żylaków jest bardzo duże , ponieważ zastosowanie leczenia  jest głównie objawowe, a nie przyczynowe. Mimo postępu medycyny nie umiemy jeszcze naprawić uszkodzonej zastawki. Dlatego nawrót choroby jest często kwestia czasu. Dlatego lepiej jest prowadzić skuteczna profilaktykę niż doprowadzić do wystąpienia choroby, kiedy jest już za późno zmiany są nieodwracalne.

Jak sobie radzić

• Unikać długiego stania, gdyż pozycja ta sprzyja zatorowi żylnemu
• jeśli siedzisz, ułóż nogi wyżej na krześle
• należy nosić elastyczne pończochy przeciwżylakowe, wywierające pożądany ucisk na kończynę
• Dbać o czystość skóry, szczególnie w obrębie zmian żylakowatych. Stosować olejki natłuszczające (zapobiegają pęknięciom skóry)
• Zrezygnować z noszenia  wymienionych wyżej części  garderoby, które uciskając górną połowę ciała  (głównie brzuch) utrudniają odpływ krwi z dolnej połowy ciała, wywołując zastój żylny
• Nie należy zbytnio liczyć na skuteczność terapeutyczna  różnych kropli, maści, tabletek i kapsułek: trzeba jednak pamiętać, ze  różne tzw. leki przeciwżylakowe mogą zmniejszać dolegliwości (działanie przeciwbólowe, przeciwświądowe).
• Owrzodzenia żylakowe goją się  wyłącznie w przypadku zastosowania systematycznego, uznanego sposobu leczenia, różnych zranień , wrzodów i ich infekcyjnych powikłań  przy jednoczesnym stosowaniu odpowiednich pończoch. Opaski elastyczne nie są godne  polecenia: niewłaściwe rozłożone, prowadzą do niedokrwienia kończyn i utrudnienia  drenażu żylnego. W efekcie zmiany żylakowe  mogą się szerzyć  i nasilać, przebieg schorzenia  staje się niekorzystny, dochodzi do powikłań (owrzodzenia podudzi)