Żółtaczka może być objawem wielu chorób. Skóra i białkówki oczu przybierają wyraźne żółte zabarwienie w wyniku patalogicznie wysokiego poziomu we krwi barwnika żółci zwanego bilirubiną . Bilirubina jest normalnym produktem rozpadu hemu, opartego na żelazie związku chemicznego wchodzącego w skład znajdującej się w krwinkach czerwonych hemoglobiny. Wyróżnia się dwie główne postacie żółtaczki:

• hemolityczna
• zaporową

Ich objawy bardzo się od siebie różnią . Do postanowienia ostatniego rozpoznania konieczne jest wykonanie licznych badań pomocniczych.

Żółtaczka hemolityczna

Ta postać żółtaczki jest rezultatem niszczenia krwinek czerwonych. Mocz pacjentów z żółtaczką hemolityczną ma zwykłe zabarwienie, gdyż w tym przypadku bilirubina nie jest rozpuszczalna w wodzie . Z kałem wydalany jest urobilinogen, który nadaje mu zwykłe zabarwienie.

Żółtaczka zaporowa

Przyczyna żółtaczki zaporowej jest uszkodzenie komórek wątroby. Mocz przybiera zabarwienie brązowe w skutek obecności w nim rozpuszczonej w wodzie bilirubiny, natomiast kał jest pozbawiony koloru , gdyż nie trafiają do niego barwniki żółciowe. Podwyższony poziom rozpuszczonej we krwi bilirubiny powoduje nasilone swędzenie skóry, w rzadkich wypadkach u pacjenta występuje  wysoka gorączka z dreszczami , co  przemawia z niedrożnością przewodu żółciowego  poza wątrobą.

Przyczyny żółtaczki

Wysoki poziom bilirubiny we krwi , który jest przyczyna żółtaczki, może wynikać z trzech powodów:

• nasilonego niszczenia krwinek czerwonych z szybkim uwalnianiem do krwi nierozpuszczalnej bilirubiny
• uszkodzenia komórek wątroby w skutek czego wytwarzają one mniej rozpuszczalnej w wodzie postaci bilirubiny
• utrudnionego wydalania przez układ żółciowy do jelit rozpuszczalnej  w wodzie bilirubiny. W skutek tego z kałem  i przez nerki nie zostaje wydalona nawet zwykła ilość bilirubiny

Żółtaczka hemolityczna

Wzmożony rozkład krwinek czerwonych powodujący żółtaczkę  hemolityczna występuje u:

• noworodków, które przychodzą na świat z większa niż trzeba ilością krwinek czerwonych
• chorych na zimnicę  (malarię)
• osób cierpiących na zaburzenia  w rodzaju anemii sierpowatokrwinkowej
• osób z dziedziczną sferocytozą (występowanie we krwi krwinek czerwonych o nieprawidłowym kształcie).

Żółtaczka zaporowa

Żółtaczka tego rodzaju może występować  w zakażeniach wirusowych. Zapalenie wątroby może byc wywołane przez wirusy zapalenia  wątroby typu A, B, C, D lub E. Przyczyna żółtaczki tego rodzaju  bywa też marskość wątroby lub niepożądane działanie pewnych leków.

Jak powstają barwniki żółciowe

W warunkach prawidłowych krwinki czerwone funkconują przez około 120 dni, a potem sa niszczone w śledzionie. Uwalniana w tym procesie bilirubina nie rozpuszcza się w wodzie , nie jest więc wydalana przez nerki. Trafia ona wraz z krwią do wątroby , gdzie zostaje zmieniona w postać rozpuszczalną w wodzie . Wątroba wydala większość rozpuszczalnej bilirubiny przez przewód żółciowy do pęcherzyka żółciowego  i dalej do jelit.

W jelitach rozpuszczalna bilirubina ulega dalszemu przetworzeniu przez bytujące tam bakterie do substancji, które nadają ciemna barwę kałowi. Urobilinogen zredukowana postać  bilirubiny jest częściowo na powrót wchłaniany do krwi i wydalany przez nerki i przez wątrobę.

w większości rodzajów żółtaczki rokowanie jest dobre. Podejrzenie, że jej przyczyna jest przewlekłe zapalenie wątroby, rośnie gdy:

• objawy nie ustępują
• wątroba jest powiększona
• biopsja wątroby wykazuje martwice komórek
• próby czynnościowe dają wysokie wyniki przez 6-12 miesięcy

Szczególne zagrożenie niesie przewlekłe zapalenie wątroby i jej marskość, prowadzące do:

• niewydolności wątroby
• krwotoki z drobnych żył przełykowych

Jak sobie radzić

• Unikać tłustych potraw
• Pić sporo płynów, ale nie wolno pic alkoholu
• Wysiłek fizyczny jest przeciwskazany