Zapaleniem trzustki nazywa się chorobę, w której procesem zapalnym objęta jest trzustka  – gruczoł jamy brzusznej położony za żołądkiem.
Proces ten może być ostry lub przewlekły i prowadzić do zaburzenia aktywności pewnych enzymów trawiennych , wytwarzanych przez trzustkę.

Enzymy te w prawidłowych warunkach działające w obrębie jelita cienkiego, w przypadku zapalenia  zaczynają działać w samej trzustce ; w rezultacie dochodzi do jej obrzęku, zmian zapalnych, krwawień , a czasem i obumarcia komórek. Zidentyfikowano wiele czynników, które mogą powodować zapalenie trzustki. Należą do nich:

• alkoholizm
• obecność kamieni w drogach żółciowych
• podwyższony poziom lipidów we krwi
• zwiększone wytwarzanie parathormonu
• zapalenie wątroby
• i inne zakażenia wirusowe
• inwazyjne zabiegi chirurgiczne oraz diagnostyczne przeprowadzone na trzustce

W przypadku ostrego napadu zapalenia trzustki występuje przeszywający ból w nadbrzuszu, często promieniujący do klatki piersiowej, na boki i do podbrzusza. Ból ten nasila się przy kaszlu, głębokim oddychaniu , w pozycji lezącej na plecach, natomiast zmniejsza się w pozycji siedzącej z podkurczonymi nogami. Innymi objawami towarzyszącymi atakowi sa:

• nudności
• wymioty wzdęcia brzucha
• przyśpieszenie czynności serca
• obniżenie ciśnienia krwi
• czasami wstrząs
• ostre krwotoczne zapalenie trzustki może powodować wymioty krwią

Powtarzające się napady zapalenia trzustki  prowadzą do przewlekłej choroby, która cechują:

• bóle brzucha
• zaburzenia w przyswajaniu pokarmów i trawieniu
• ubytek masy ciała
• biegunka oraz wydalanie dużej ilości cuchnących tłuszczowych stolców

Kiedy komórki wysp trzustkowych przetaja wytwarzac insulinę, dochodzi także do rozwoju cukrzycy

Ostre zapalenie trzustki jest choroba zagrazająca życiu, wymagająca szybkiej hospitalizacji i intensywnej opieki. Leczenie ma na celu odciążenie trzustki  i jej regenerację, pacjent musi przejśc na dietę płynna podawana dożylnie , az do momentu, gdy zmniejszy się zapalenie , co zwykle następuje po 3-7 dniach, potem stosuje się dietę płynna ; powrót do normalnej diety następuje za zwyczaj po upływie kolejnych 2-3 dni.
Pacjenci z ostrym zapalenie trzustki z reguły zmuszeni sa do przyjmowania leków przeciwbólowych oraz antybiotyków, które sa niezbędne w razie wystąpienia infekcji bakteryjnej.

Czasami wprowadza się choremu przez nos sondę , aby odessać nadmiar  wytwarzanego kwasu żołądkowego.Ciężkie nieustające zapalenie leczy się nieraz płukaniem jamy otrzewnej w celu usunięcia martwiczej wydzieliny trzustki.

Jeżeli przyczyną choroby są blokujące drogi zółciowe kamienie , można je usunąc za pomocą endoskopu. W większości przypadków przewlekłe zapalenie trzustki leczy się odpowiednio dobrana dietą, lekami przeciwbólowymi, oraz substytucją enzymów trzustkowych, które chory powinien przyjmować w czasie posiłków. W razie zwęrzenia przewodów trzustkowych, wystapienia torbieli oraz ropni trzustki wykonuje się zabiegi chirurgiczne.