Zapalenie osierdzia stanowiącego trójwarstwowy  worek osłaniający serce może być przyczyną bólu w klatce piersiowej. Między obydwiema blaszkami osierdzia występuje niewielka ilość płynu nadającego im poślizg , dzięki temu przy ruchach serca poruszają się one bez problemu. Osierdzie ogranicza w pewnym stopniu poszerzenie się serca, chroni również przed zakażeniem.

Zapalenie osierdzia może mieć przebieg ostry lub przewlekły , a niekiedy towarzyszy mu stan zapalny ściany serca

Przyczyny zapalenia osierdzia serca

• niektóre zakażenia wirusowe
• zawał mięśnia sercowego
• zakażenie bakteryjne przeniesione przez krew lub szerzące się bezpośrednio z płuc

rzadkie przyczyny zapalenia osierdzia:

• pewne schorzenia autoagresyjne, jak reumatoidalne zapalenie stawów
• chorobę nowotworową  – komórki nowotworowe mogą  się szerzyć  na osierdzie , najczęściej z pierwotnego ogniska w płucach lub w sutku
• uraz klatki piersiowej
• niewydolność nerek

W części przypadków nie udaje się ustalić  przyczyny choroby. Objawy mogą się rozwijać bardzo szybko: gdy zapalenie ma to wirusowe, pojawiają się nieraz już po paru godzinach.

Objawy ostre zapalenia osierdzia

• ból w środkowej części klatki piersiowej za mostkiem, szerzący się do barków i do szyi
• nasilenie bólu przy głębokim wdechu, w ułożeniu na wznak  i przy połykaniu, a jego zmniejszenie  przy pochyleniu się ku przodowi
• niewielka gorączka
• płyn w worku  osierdziowym , znaczniejsze nagromadzenie płynu może utrudniać czynność pompująca serca. Obecność płynu wiąże się czasem z uczuciem ucisku za mostkiem . Wysięk może się stać również przyczyną niewydolności serca , objawiającej się dusznością  i obrzękami w okół kostek.

Objawy przewlekłe zapalenia osierdzia:

• stałe uczucie zmęczenia
• obrzęki w okół kostek
• migotanie przedsionków

Nie ma sposobu, by zapobiec zapaleniu osierdzia, jednak wczesne jego rozpoznanie pozwala uniknąć powikłań i zapobiegać narastaniu zmian, które mogą w końcu zagrozić życiu.

Zapalenie osierdzia na tle wirusowym zwykle całkowicie się cofa samo po kilku dniach. W niektórych przypadkach zmiany jednak powracają. Dotyczy to również zapalenia osierdzia w przebiegu chorób autoimmunologicznych. niektóre typy zapalenia osierdzia uznaje się za poważniejsze , a w rzadkich przypadkach nawet zagrażających życiu. Zalicza się tu ostre  bakteryjne zapalenie osierdzia, jak i odmianę zaciskającą