Zakrzepica żył głębokich oznacza  powstawanie skrzepliny raczej w głęboko przebiegających niż powierzchniowych żyłach podskórnych. Skrzeplina może przybierać duże rozmiary, odcinając przepływ krwi i uszkadzać zastawki żylne

Czynniki ryzyka zakrzepicy żył głębokich

najczęściej zakrzepica rozwija się w żyłach kończyn dolnych i miednicy. Ryzyko jest większe w schorzeniach uszkadzających ściany żył, w sytuacjach spowalniających przepływ przez nie krwi lub w rezultacie zwiększenia  krzepliwości krwi

Objawy zakrzepicy żył głębokich

• ból – zakrzepica żył głębokich w nodze może powodować ból i bolesność uciskową łydki, nasilające się przy zginaniu stopy, jednak na ogół ból nie występuje; silny ból związany z zakrzepem w żyłach biodrowych lub w żyłach miednicy
• obrzęk nogi
• zasinienie kończyny w skutek gorszego dopływu krwi z tlenem
• zbielenie kończyny z powodu obkurczenia tętnic
• uczucie ciepła w nodze
• zastój w żyłach powierzchniowych
• umiarkowana gorączka

Zatorowość płucna to bardzo groźne powikłanie zakrzepicy żył głębokich w kończynie dolnej lub miednicy. Jest to rezultat oderwania się części skrzepliny , który płynie z prądem krwi do serca.

Gdy fragment skrzepliny jest duży, może zatkać tętnice wiodące z prawej połowy serca  do płuc. Powoduje to ostra niewydolność serca lub nawet nagły zgon. Mniejsze fragmebty skrzepliny zatykają  drobniejsze naczynia płucne, co prowadzi do śmierci zaopatrywanych obszarów  płuca i objawia się ostrym bólem przy wdechu, a czasem także krwiopluciem. do zatorowości płucnej dochodzi rzadziej, gdy skrzeplina pochodzi z okolicy łydek, gdyż w tedy ma mniejsze rozmiary, natomiast groźniejsze sa skrzepliny oderwane z żył wyższych odcinków kończyn i miednicy.

Zakrzepica żył głębokich zdarza się dość często a skłonność do jej powstawania narasta z wiekiem

• co roku rozwija się u trojga rozwija się u trojga z pośród 1000 ludzi w wieku od 85 do 89 lat częstość ta narasta już do 8 na 1000
• do zakrzepicy żył głębokich dochodzi u u 50% mężczyzn po operacji usunięcia stercza , a także u trzeciego pacjenta, który przebył zawał serca
• zmiany zakrzepowe w żyłach kończyn dolnych wykrywa się podczas sekcji zwłok u ponad 60% osób, które zmarły w szpitalu

Kobiety są bardziej zagrożone zakrzepicą żył głębokich niż mężczyźni, ponieważ ryzyko wzrasta w czasie ciąży, w trakcie przyjmowania środków antykoncepcyjnych (zawierających estrogeny), a także  hormonalnej terapii zastępczej

Czynniki ryzyka zakrzepicy żył głębokich

• wiek ponad 40 lat
• otyłość
• unieruchomienie, np. leżenie w łóżku przez ponad 4 dni, długie podróże z ograniczeniem możliwości poruszania się
• niedawno przebyty udar mózgu
• przyjmowanie estrogenów w postaci środków antykoncepcyjnych lub w hormonalnej terapii zastępczej
• ciążę i okres połogowy  (do 6 tygodni po porodzie)
• uraz zwłaszcza w okolicy miednicy, bioder lub kończyn dolnych
• zabiegi operacyjne – zwłaszcza ortopedyczne, neurochirurgiczne , urologiczne  i ginekologiczne
• poważne choroby takie jak niewydolność krążenia, choroba nowotworowa, zawał serca, choroby zapalne jelit, wrzodziejące zapalenie okrężnicy
• wywiad wskazujący na zakrzepicę żył głębokich lub zatorowość płucną u samego pacjenta lub w jego bliskiej rodzinie
• rozległe żylaki kończyn dolnych
• nadmierną krzepliwość krwi, z powodu policytemii lub trombocytozy
• wrodzone zmiany we krwi, aż u 5% populacji występuje mutacja czynnika V Leiden, ta i podobne odmienności krwi zwiększają ryzyko zakrzepicy związane z przyjmowaniem środków antykoncepcyjnych

U około 30% przypadków zakrzepica żył głębokich ustępuje samoistnie, u około 50% chorych utrzymuje się przez dłuższy czas , a w 20-30% przypadków szkrzeplina odrywa się w miejscu  powstania i przemieszcza w kierunku serca, co może zagrozić życiu.

W dłuższym czasie u około 60% chorych zakrzepica prowadzi do do przewlekłej niedrożności żył głębokich kończyny dolnej, co wiąże się z bólem i obrzękiem nóg. Ważna jest aktywność fizyczna , walka z nadwagą , pewną ochronę daje zażywanie małych dawek aspiryny. Osoby wysokiego ryzyka stosują doustne antykoagulanty. Po operacjach zakładane są na kończyny dolne.

Jak sobie radzić

• Zapobieganie  jest ważniejsze niż leczenie. Dlatego trzeba:

- rzucić palenie

- skutecznie zwalczać nadwagę

- ograniczyć spożycie tłuszczów zwierzęcych (masła, śmietany, jaj)

- wykonywać ćwiczenia po operacji (jeszcze w łóżku), poprawia krążenie krwi przeciwdziałając tworzeniu się zakrzepów. Nie wskazany jest siedzący tryb życia