Wzdęcie z definicji jest subiektywnym uczuciem rozdęcia jelit przez gazy jelitowe. Objaw ten jest częstym i jednym z najbardziej dokuczliwych problemów w populacji ogólnej i u pacjentów z chorobami przewodu pokarmowego. Mimo wagi problemu, patogeneza nie została do końca ustalona.

Przyjmuje się, że podstawowymi współistniejącymi lub niezależnymi mechanizmami powstawania wzdęć są nieprawidłowa gospodarka gazami wraz z nadwrażliwością jelitową i nieprawidłowym funkcjonowaniem mięśni ściany brzucha. Wyniki leczenia są niezadowalające. Zaleca się zmianę diety i stylu życia oraz leczenie farmakologiczne.

Przyczyny wzdęć brzucha:

• gromadzenia się gazów jelitowych może być połykanie nadmiaru powietrza podczas szybkiego jedzenia, picia oraz rozmowy w czasie posiłku
• przyczyną może tu być też zwiększone wydzielanie śliny (np. u osób żujących gumę),
• także stres psychiczny, lęk. Powietrze zalega wówczas w żołądku, skąd wydalane jest na zewnątrz w formie odbijania – część powietrza przechodzi jednak dalej, do jelit. Wraz z każdym aktem połykania do żołądka przedostaje się około 2-3 mililitry powietrza. Głęboki wdech może spowodować przemieszczenie do żołądka l-2 ml powietrza,
• powodem wzdęć może też być picie napojów gazowanych, dwutlenek węgla zawarty w napojach gazowanych jest wchłaniany w jelicie cienkim i wydalany potem przez płuca, przy wydechu

Do prawidłowego procesu trawienia konieczny jest właściwy skład soków trawiennych, czyli obecność wszystkich niezbędnych do trawienia pokarmów enzymów. Brak w jelicie dostatecznej ilości laktazy – enzymu trawiącego laktozę (jest to cukier obecny w wypijanym mleku lub produktach mlecznych), powoduje, że laktoza ulega fermentacji, co wiąże się ze wzrostem ciśnienia gazów w pewnych odcinkach jelita. Niedobór może dotyczyć także jakiegoś innego enzymu, np. w zewnątrzwydzielniczej niewydolności trzustki (trzustka wytwarza enzymy – gdy jest „niewydolna”, chora – brak niektórych enzymów trawiennych).

Podobny objaw wywołują niestrawione resztki niektórych pokarmów (w szczególności fasola, groch, kapusta, kalafior) zalegające w jelicie grubym. Nasilają one tworzenie się gazu w jelicie grubym w następstwie rozkładania ich przez bakterie.

U większości chorych odczuwających wzdęcia objętość powietrza w przewodzie pokarmowym nie jest zwiększona. Ich dolegliwości są często objawem zespołu jelita drażliwego. Schorzenie to jest spowodowane zaburzeniami motoryki jelit, głównie na tle nerwowym.

Inne rzadkie przyczyny wzdęć to porażenie jelit, niedrożność jelit (stan zagrożenia życia), stan po leczeniu antybiotykami, nadmierny rozwój jelitowej flory bakteryjnej, enteropatia glutenowa (nietolerancja glutenu zawartego w produktach zbożowych) i inne.

Jak można sobie pomóc?

• przestrzeganie diety, należy zrezygnować z pokarmów rozdymających (np. fasola, groch, kapusta, kalafior),
• posiłki należy spożywać powoli, bez pośpiechu,
• wskazany spacer po posiłku,
• unikanie czynności powodujących połykanie powietrza (np. rozmowa przy jedzeniu, żucie gumy),
• unikanie picia napojów gazowanych,
• pozytywny skutek dają herbatki ziołowe: kminek, koper włoski, mięta pieprzowa – tymi ziołami można też przyprawiać ciężkostrawne potrawy,
• należy unikać zdenerwowania, pośpiechu, nadmiernego wysiłku