Wrzód trawienny polega na powstaniu owrzodzeń żołądka i dwunastnicy (pierwszym odcinku jelita cienkiego), głównie w skutek żrącego działania wytwarzanych w żołądku w nadmiarze kwasu solnego i pepsyny. w wielu przypadkach stan ten nie powoduje żadnych dolegliwości, jednak częściej występują:

• nawracające napady bólów w nadbrzuszu  (tzw. dołku sercowym, tuz poniżej mostka)
• niestrawność
• utrata apetytu
• chudnięcie
• wymioty ze śladami krwi
• czarne stolce zawierające częściowo strawiona krew
• krwotok w razie przeżarcia przez owrzodzenie większego naczynia krwionośnego w ścianie żołądka, czasem jest to pierwszy objaw owrzodzenia
• ból pleców w skutek szerzenia się owrzodzenia dwunastnicy, na sąsiednią trzustkę
• napad silnych bólów brzucha, prowadzący do wstrząsu i zapaści, w razie powstania dziury w ścianie żołądka. Wyciekająca treść żołądkowa wywołuje ostre zapalenie otrzewnej, albo ropień między pętlami jelita. Perforacja jest stanem wymagającym natychmiastowej pomocy medycznej
• wymioty zawierające fragmenty pokarmów spożytych przez kilkoma godzinami
• Większość owrzodzeń trawiennych

Przyczyny wrzodów żołądka

Większość owrzodzeń trawiennych ma związek z przewlekłym nieżytem błony sluzowej żołądka, stan ten jest spowodowany przez zakażenie bakterią Helikobakter pylori.

nieżyt żołądka powoduje zaburzenie równowagi wydzielania kwasu solnego i pepsyny w stosunku do substancji chroniących ścianę jelit, a mianowicie śluz i prostaglandyn (związków o charakterze hormonalnym, które, grają pewną rolę w procesach zapalnych). Również inne czynniki sprzyjają  powstaniu owrzodzenia trawiennego:

• przyjmowanie pewnych leków jak aspiryna lub niesteroidowe leki przeciwzapalne i kortykosteroidy. Mogą one powodować  perforację jelit i krwotoki
• palenie papierosów
• czynniki dziedziczne – owrzodzenie dwunastnicy ma tendencję do występowania rodzinnego, zwłaszcza u osób z grupą krwi 0

Nie ma sposobu rozpoznania owrzodzenia żołądka czy dwunastnicy tylko na podstawie badania klinicznego. Objawy nie zawsze jednoznacznie wskazują na miejsce choroby, gdyz ich przyczyną może być kamica żółciowa, zapalenie przełyku i trzustki, a także rak żołądka

Leczenie wrzodów żołądka

• bardzo ważna jest rezygnacja z palenia papierosów i ograniczenie spożywania alkoholu
• czasowa ulgę przynoszą leki zawierające związki glinu i magnezu, które neutralizują kwasy, oraz leki hamujące wytwarzanie kwasu solnego , jako omeprazol.

Wyleczenie jest trwalsze po usunięciu H. pylori. Zwykle wymaga to tygodniowego stosowania anitadyny lub omeprazolu wraz z dwoma antybiotykami – klarytromaycyną i amoksycyliną. Ta terapia trójskładnikowa jest skuteczna u 90% pacjentów. Zaleca się powtórzenie badania endoskopowego po 6 tygodniach od zakończenia terapii trójskładnikowej. Jeśli w tym czasie nie dojdzie do wygojenia owrzodzeń, można ponownie pobrać wycinek biopsyjny, by wykluczyć tło nowotworowe.

Wrzody dwunastnicy

Owrzodzenie dwunastnicy zdarza się cztery razy częściej niż owrzodzenie żołądka . To ostatnie występuje u kobiet po 50 roku życia  i u zażywających niesteroidowe leki przeciwzapalne. Choroba atakuje też osoby żyjące w trudnych warunkach socjalnych.

Na wrzód trawienny cierpi w ciągu swego życia 5-10% populacji. Roczna zapadalność na tę chorobę wynosi  1-3 przypadki na 1000 osób. zachowawcze leczenie owrzodzeń  przynosi bardzo dobre rezultaty jeśli uda się wykorzenić H. pylori, nawroty należą do żadkości i nie ma potrzeby długotrwałego, a bardzo kosztownego leczenia środkami hamującymi produkcję kwasu.

Zupełne usunięcie H. pylori eliminuje tez ryzyko powikłań, w tym zmniejsza zagrożenie rakiem i chłoniakiem. Leczenie operacyjne jest zazwyczaj skuteczne lecz u około 10% pacjentów może dojść do nawrotu. Po częściowej resekcji żołądka zdarza się zbyt szybkie jego opróżnianie, co objawia się występowaniem po posiłku silnych potów, kołataniem serca i wzdęciem brzucha, a czasem też biegunka, anemia i ścieńczeniem kości. Owrzodzenia dwunastnicy mają tendencję do samoistnego gojenia się, gdy z wiekiem żołądek zaczyna wytwarzać  mniej kwasu. Owrzodzenie żołądka natomiast zdarza się w podeszłym wieku częściej.