Wątroba jest największym gruczołem człowieka leży po prawej stronie pod łukiem żebrowym i składa się z dwóch płatów. U dorosłego waży 1,3 – 1,5 kg.
Cała krew z żołądka i jelit zanim dotrze do innych tkanek, musi przejść przez wątrobę. W niej właśnie zachodzi przemiana składników pokarmowych w substancje, które ciało wykorzystuje do budowy i działania. Tu wytwarzane i wydzielane się niezbędne do prawidłowego funkcjonowania organizmu białka i krwi, a także czynniki krzepnięcia i sole żółciowe. W wątrobie zachodzą ważne życiowe procesy
- szybkie uwalnianie zapasów energii, oczyszczanie krwi z toksyn i szkodliwych produktów przemiany materii
- regulacja transportu tłuszczów i cholesterolu
Głównym zadaniem wątroby jest filtracja krwi:
- neutralizuje toksyny (np. alkohol i inne używki, a także niektóre leki) – głównie barbiturany
- toksyczny amoniak przekształca w mocznik (cykl ornitynowy)
- syntezuje czynniki krzepnięcia krwi
- przekształca puryny w kwas moczowy
- węglowodany przekształca w łatwo przyswajalną dla organizmu glukozę, a jej nadmiar w glikogen lub w tłuszcze (które magazynuje)
- aminokwasy metabolizuje w tłuszcze
- magazynuje żelazo i witaminy: A, D, E, oraz niewielkie ilości B12, oraz C, które uwalnia w razie potrzeby
- wytwarza żółć (do 1,5 litra na dobę), która emulguje tłuszcze i powtórnie wykorzystuje zużytą sól żółciową
- produkuje i magazynuje niektóre białka surowicy krwi (np. albuminę)
- wytwarza i magazynuje enzym
- buforuje poziom glukozy we krwi
- produkuje ciepło, bierze udział w termoregulacji (krew wypływa cieplejsza o 1°C)
- zachowuje w organizmie substancje nadające się do ponownego wykorzystania, zbędne – wydala
- u płodu pełni funkcję krwiotwórczą
- gromadzi i reguluje ilość żelaza w organizmie.
- Podsumowując, wątroba spełnia cztery funkcje: metaboliczną, zapasową,magazynującą, detoksykacyjną
Komórki wątrobowe hepatocyty wychwytują z krwi glukozę , minerały i witaminy, i magazynują je uwalniając w miarę potrzeb. Produkują też czynniki umożliwiające krzepnięcie krwi, białka transportowe, krwi, cholesterol, a także żółć . spływa ona przewodzikami żółciowymi i jest magazynowana w pęcherzyku, skąd w razie potrzeby uwalniana jest do dwunastnicy, gdzie bierze udział w trawieniu tłuszczów.
Wątroba potrafi regenerować uszkodzenia miąższu, lecz powtarzane ataki na ten narząd ( z użyciem alkoholu, nikotyny, leków i szkodliwych związków z zepsutego lub zanieczyszczonego chemią jedzenia) wyczerpują w końcu jego możliwości obrony.
Węglowodany z pożywienia rozkładane są pod wpływem śliny, soku trzustkowego i enzymów jelitowych do prostego cukru – glukozy. to ona stanowi paliwo napędzające wszystkie komórki naszego ciała. Wątroba utrzymuje stężenie tego cukru we krwi na stałym poziomie: 70 -120 mg/100ml.
Nadmiar cukru wątroba przechowuje w postaci glikogenu – cukru zapasowego. korzystamy z niego przy wytężonej pracy umysłowej lub dużym wysiłku fizycznym. Jeśli pochłoniemy naprawdę ogromna dawkę węglowodanów , wątroba nie będzie w stanie przetworzyć ich wszystkich w glikogen. Część zostanie zmagazynowana w postaci tłuszczów. To wygodna forma przechowywania zapasów, ale żeby je ponownie wykorzystać wątroba będzie zmuszona tłuszcze przetworzyć na glukozę.
Zapasy witaminy A zgromadzone w wątrobie mogą nam starczyć na rok, wit. B12 i D – na cztery miesiące.
Niektóre zewnętrzne objawy zanieczyszczonej wątroby:
- Pojawienie się na ciele piegów, znamion brązowych i brodawek.
- Brązowe plamy przy korzeniach włosów.
- Zimna i wilgotna skóra ciała i rąk.
- Zabarwiony na żółto spód języka.
- Brak możliwości zrobienia prawą nogą kroku takiej samej długości jak lewą.
- Wzdęcia brzucha.
- Niestrawność po spożyciu posiłku, biegunki.
- Brak apetytu, gorycz w ustach.
- Zaczerwienienie dłoni w okolicach kciuka i małego palca.
- Skurcze w łydkach i palcach rąk.
Jak skutecznie dbać o wątrobę
1. Stosuj lekarstwa tylko wtedy, gdy jest to konieczne.
2. Nie pij alkoholu i nie pal papierosów.
3. Nie przejadaj się, jedz regularnie w ciągu dnia 4-5 niezbyt obfitych posiłków.
4. Dbaj, aby w codziennym jadłospisie nie brakowało witamin jedz owoce i dużo surówek ze względu na witaminę C oraz razowe pieczywo i przetwory mleczne, zawierające dużo witamin z grupy B.
5. Zrezygnuj z potraw tłustych i smażonych, zwłaszcza w głębokim tłuszczu.
6. Preferuj lekkie potrawy gotowane, duszone oraz pieczone bez tłuszczu w przykrywanych naczyniach żaroodpornych lub w rękawie foliowym.
7. Z umiarem używaj soli.
8. Ograniczaj słodycze.
9. Przyprawiaj potrawy ziołami.
10. Jeśli masz dużą nadwagę, postaraj się schudnąć, ale nie stosuj drastycznej diety poniżej 1200 kcal ani tym bardziej długotrwałych głodówek.
11. Pij herbatki ziołowe (zwłaszcza z mieszanek ziołowych), ułatwiające trawienie i usprawniające czynność wątroby.
12. Jeśli stosujesz doustne środki antykoncepcyjne lub leczysz się hormonalnie, systematycznie kontroluj stan wątroby.
Dieta jest podstawą leczenia chorej wątroby ale także zioła niezwykle skutecznie pomagają w jej leczeniu i zapobieganiu jej chorobom. Niestety na zaawansowane i nieodwracalne zmiany w wątrobie leku nie ma. Ale wiele dolegliwości pomogą złagodzić ziołowe leki.