Moje Zdrowie

Encyklopedia zdrowia

Udar

udar mozguUdar, wylew, zawaÅ‚ mózgu – okreÅ›la siÄ™ chorobÄ™ na skutek zaburzeÅ„ krążenia w mózgu, nagle powala czÅ‚owieka z nóg i sprowadza na niego Å›mierć lub kalectwo. KiedyÅ› tÄ… chorobÄ™ nazywano apopleksjÄ…. Stanowi trzeciÄ… po zawaÅ‚ach mięśnia sercowego i nowotworach – przyczynÄ™ Å›mierci i pierwszÄ… upoÅ›ledzenia sprawnoÅ›ci

Kto choruje na udar

Rocznie okoÅ‚o 60 tys.  Polaków doznaje udaru, niektórzy twierdzÄ…, że nawet wiÄ™cej – blisko 80 tys., nie ma jednak na ten temat dokÅ‚adnych danych statystycznych. Co czwarty chory umiera w ciÄ…gu pierwszego miesiÄ…ca po wystÄ…pieniu udaru, zaÅ› u jednej trzeciej pozostajÄ…cych przy życiu utrzymujÄ… siÄ™ objawy neurologiczne, powodujÄ…ce trwaÅ‚e kalectwo i konieczność opieki. na 100 tys. Polaków udarem mózgu jest dotkniÄ™tych  177 mężczyzn  i 125 kobiet. Rocznie na Å›wiecie z powodu udaru umiera  okoÅ‚o 4,6 miliona ludzi. W USA i Europie co rok zapada na tÄ™ chorobÄ™ okoÅ‚o miliona osób. W Polsce udar mózgu zdarza siÄ™ nie częściej niż w pozostaÅ‚ych krajach, ale w porównaniu z EuropÄ… ZachodniÄ… czy USA choroba ta miewa u nas cięższy przebieg – wiÄ™cej chorych umiera w pierwszych dniach i tygodniach po wystÄ…pieniu udaru i wiÄ™cej traci sprawność na caÅ‚e życie. Dzieje siÄ™ tak ponieważ Polacy mniej dbajÄ… o zdrowie, a poza tym system leczenia udarów jest na Zachodzie skuteczniejszy.

Udar mózgu należy zaczynać leczyć jak najwcześniej i umiejętnie rehabilitować chorego.

Nie zdarza siÄ™ ona bez przyczyn – jest konsekwencjÄ… postÄ™pujÄ…cego zwykle latami procesu degeneracji naczyÅ„ krwionoÅ›nych mózgu, ten proces bywa przyÅ›pieszony przez różne znane czynniki, które można wyeliminować lub przynajmniej ograniczyć.

Niekiedy udar bywa poprzedzony objawami zapowiadającymi tą chorobę , wtedy zwykle z dobrym skutkiem można mu przeciwdziałać, dlatego warto jak najwięcej dowiedzieć się o udarze.

Mózg wciąż kryje wiele tajemnic. Wiadomo, że mózg jest nieprawdopodobnie skomplikowany i składa się z sieci wyspecjalizowanych komórek nerwowych, jest najważniejszym organem, narządem szczególnym choćby dlatego, że decyduje o wszystkich funkcjach organizmu, ale i o naszej indywidualności.To tu odbywają się procesy myślenia, powstają uczucia, tu jest początek wszelkiej ludzkiej aktywności. Mózg jest więc miejscem narodzin naszych myśli, emocji i kontroluje niemal wszystkie nasze działania, dlatego natura zapewniła mu staranną ochronę: otacza go twarda czaszka, trzy opony mózgowe oraz płyn mózgowo rdzeniowy.

Co to jest udar mózgu

Udar mózgu, wylew, zawaÅ‚ mózgu, atak mózgu, czy apopleksja – to okreÅ›lenie tej samej choroby. Zgodnie z definicjÄ… Åšwiatowej Organizacji Zdrowia jest to ogniskowe lub globalne zaburzenie czynnoÅ›ci mózgu o etiologii naczyniowej, wystÄ™pujÄ…ce nagle  i utrzymujÄ…ce się  dÅ‚użej niż 24 godziny.

Jak dochodzi do niedokrwienia mózgu

Z wiekiem naczynia stajÄ… siÄ™ coraz mniej drożne, ich Å›cianki twardniejÄ…, traca sprężystość, powstajÄ… na nich blaszki miażdżycowe, na których mogÄ… siÄ™ zatrzymywać zakrzepy utrudniajÄ…ce przepÅ‚yw krwi. Czasem tworzy siÄ™ w nich skrzeplina, która przemieszcza siÄ™ naczyniami krwionoÅ›nymi, aż w jakimÅ› miejscu zatrzymuje siÄ™ , zatyka caÅ‚kowicie naczynie lub zmniejsza przepÅ‚yw krwi. Bywa, że naczynie zostaje zwężone lub zamkniÄ™te na skutek zniszczenia jego Å›cianek przez choroby zapalne – bakteryjne, grzybicze, wirusowe, kolagenozy, ale taka przyczyna powoduje tylko okoÅ‚o 3% udarów.

Przez pogrubione naczynia krwionośne, z blaszkami miażdżycowymi  czy skrzepami wewnątrz , nie przepływa dostateczna ilość krwi. A ponieważ mózg jest wrażliwy na niedostatek tlenu, sytuacja staje się wtedy niebezpieczna . Wystarczy silny stres powodujący ich obkurczenie , wzrost ciśnienia , przypływ skrzepu oderwanego od  ścianki naczynia , który je zaczopuje , albo tez pęknięcie naczynia, by doszło do ograniczenia dopływu krwi do jakiegoś obszaru mózgu. Komórka mózgowa , która nie otrzymuje przez kilka minut tlenu i glukozy, obumiera. Gdy zaś obumierają zespoły komórek mózgowych, czyli tkanki , pewien fragment mózgu zostaje zniszczony i występuje wtedy zakłócenie lub utrata określonych funkcji organizmu, którymi ten ośrodek kierował. Jest to właśnie udar.

Udar mózgu jest więc następstwem nagłego zatrzymania lub znacznego ograniczenia dopływu krwi do mózgu. Do takiej sytuacji może dojść z różnych przyczyn.

Niedokrwienie . Jedno z naczyń doprowadzających krew do mózgu zostaje nagle zamknięte lub przepływ krwi przez naczynie staje się bardzo mały, tak dochodzi do około 80% udarów mózgu. Przyczyna niedokrwienia bywa więc zakrzep, gdy tętnica mózgowa zostaje zamknięta przez skrzeplinę powstałą w większym lub mniejszym naczyniu krwionośnych doprowadzających krew do mózgu.

Co się dzieje w mózgu w czasie udaru

Proces chorobotwórczy toczy się wewnątrz czaszki, więc nie da się go zobaczyć gołym okiem. Udar zdradzają jednak pewne objawy. Krwotoki mózgowe prowadza do utraty przytomności, porażenia kończyn i zaburzeń mowy, a nierzadko powodują śmierć, natomiast niedokrwienie mózgu bywa zwykle mniej groźne . Mogą to być krótkotrwałe epizody. Zdarza się, że mała skrzeplina , która zamknie światło naczynia , rozpuści się i przepływ krwi zostanie przywrócony. Przejściowe zakłócenie dopływu krwi do pewnych obszarów mózgu nazywa się przemijającym atakiem niedokrwiennym lub przemijającym niedokrwieniem mózgu. Gdy udar trwa nie dłużej niż 24 godziny nazywamy go małym udarem.

Uznaje się go za sygnał ostrzegający , że stan naczyń mózgowych jest zły i może dojść do następnego udaru. Trzeba podjąć wówczas kroki zapobiegawcze, by do niegonie dopuścić. Około 40% pacjentów, którzy doświadczyli małego udaru zostaje w ciągu 5 lat dotkniętych pełnym udarem, z trwałymi następstwami tej choroby. W ich przypadku kolejna skrzeplina, która dotrze do naczynia mózgowego nie rozpuści się tak szybko i dopływ krwi do zaopatrywanych przez nią części mózgu zaczyna obumierać, co powoduje zanikanie pewnych funkcji układu nerwowego, którymi kierował ten ośrodek. Im większe naczynie zostaje zamknięte i rozleglejsza część mózgu pozbawiona krwi, tym udar jest cięższy, objawy bardziej widoczne, liczniejsze i dotkliwsze.

Jak ratować chorego dotkniętego małym udarem

Objawy małego udaru trwają zwykle kilka lub kilkanaście minut, trzeba je zauważyć, gdy można jeszcze wtedy zapobiec tej groźnej chorobie:

Objawy te są następujące:

  • osÅ‚abienie, brak czucia po jednej stronie ciaÅ‚a;
  • niewielkie niedowÅ‚ady rÄ™ki , nogi, mrowienie w koÅ„czynach
  • wykrzywienie twarzy
  • zapominanie lub przekrÄ™canie słów, trudnoÅ›ci w zrozumieniu mowy
  • brak czucia na policzku, jÄ™zyku
  • zaburzenia widzenia, zwykle dotyczÄ…ce jednego oka (przedmioty wydajÄ… siÄ™ zamazane, podwójne, nieostre, widziane tylko po prawej czy po lewej stronie);
  • nagle wystÄ™pujÄ…ce po raz pierwszy bóle gÅ‚owy, wymioty
  • zawroty gÅ‚owy, niepewny chód, niemożność utrzymania równowagi również w pozycji siedzÄ…cej
  • upadki bez widocznych powodów

Gdy wystąpią takie objawy należy bezzwłocznie zgłosić się do lekarza  internisty, neurologa i wykonac zalecone przez niego badania. Nie wolno zwlekać. Udarowi można zapobiec. Należy pamiętać, ze wiele z wymienionych objawów może być zapowiedzią zupełnie innej choroby. Trzeba to sprawdzić, a więc koniecznie poddać się badaniom.
Trzeba tez rozważyć jakie czynniki ryzyka udaru występują u chorego:

  • czy pali papierosy
  • czy jest otyÅ‚y czy ma dostatecznie wiele ruchu. JeÅ›li te czynniki ryzyka wystÄ™pujÄ…, można prawdopodobieÅ„stwem przypuszczać, że jest to udar. Co pocieszajÄ…ce, czynniki te można  wyeliminować z życia chorego, a przynajmniej je ograniczyć, Å‚atwiej skÅ‚onić go wÅ‚aÅ›nie w tym momencie zagrożenia do zmiany stylu życia i w ten sposób zmniejszyć niebezpieczeÅ„stwo udar

Jak zapobiec pełnemu udarowi

Chorzy z przemijającym niedokrwieniem mózgu lub krótkotrwałym odwracalnym udarem niedokrwiennym muszą być leczeni tak samo jak pacjenci z udarem dokonanym. Najpierw więc powinni poddać się badaniom diagnostycznym, zwłaszcza:

  • przepÅ‚ywu mózgowego
  • krzepliwoÅ›ci krwi
  • poziomu lipidów

udarmozguObjawy udaru dokonanego

  • porażenie koÅ„czyn, niedowÅ‚ady, paraliż jednostronny (najczęściej udar wystÄ™puje w lewej półkuli, po prowadzi do paraliżu prawej strony ciaÅ‚a
  • wykrzywienie jednostronne twarzy, czÄ™sto obniża siÄ™ kÄ…cik ust po tej samej stronie , po której porażona jest koÅ„czyna
  • zaburzenie czucia  (znieczulenie zwykle jednej poÅ‚owy ciaÅ‚a)
  • zaburzenie wzroku (czÄ™sto podwójne widzenie), mowy (toku mówienia i rozumienia)
  • zawroty gÅ‚owy, niemożność utrzymania równowagi, zwykle także w pozycji siedzÄ…cej
  • bardzo silne nagÅ‚e bóle gÅ‚owy, jakie wczeÅ›niej nie wystÄ™powaÅ‚y
  • niepokój, lÄ™k, kÅ‚opoty z oddychaniem lub brak oddechu, zimny pot
  • narastajÄ…ce zaburzenia Å›wiadomoÅ›ci

Objawy udaru przypominajÄ… objawy przemijajÄ…cego niedokrwienia  mózgu sa jednak bardziej widoczne, a przede wszystkim – nie maja ciÄ…gu doby.

Jak postępować przy udarze

Udar mózgu to stan zagrożenia życia, toteż chory, który doznał udaru musi zostać jak najszybciej przewieziony do szpitala, najlepiej na oddział udarowy, pod opiekę specjalistów. Jeśli więc zaobserwuje się u kogoś udar mózgu należy:

  • natychmiast wezwać pogotowie
  • otworzyć okna, rozluźnić odzież chorego, ale go nadmiernie nie chÅ‚odzić
  • poÅ‚ożyć go na boku, wyjąć protezÄ™ z ust
  • odgiąć gÅ‚owÄ™ jak przy udzielaniu pierwszej pomocy
  • kontrolować uderzenia serca i tÄ™tno
  • gdy akcja serca ustaje , stosować sztuczne oddychanie i masaż serca

Umiejętna pomoc udzielona choremu w czasie występowania udaru w pierwszych minutach i godzinach może zadecydować o jego życiu, o odzyskaniu sprawności, wyzdrowieniu. Każda minuta jest ważna , gdyż mózg jest bardzo wrażliwy na brak tlenu.

Pospiech jest konieczny

Transport chorego do szpitala powinien być szybki, ale również bezpieczny. W szpitalu na oddziale udarowym będzie można zdiagnozować chorobę i zapobiec wczesnym powikłaniom. nie tylko sam udar zagraża życiu chorego , ale także atak serca, który może udarowi towarzyszyć, problemy z oddychaniem, wstrząs.

rozwojmiazdzycyJakie niebezpieczeństwa grożą choremu

  • urazy i odleżyny
  • obrzÄ™ki mózgu i wgÅ‚obienie podnamiotowe
  • niewydolność serca i ukÅ‚adu oddechowego
  • nadciÅ›nienie lub niedociÅ›nienie tÄ™tnicze
  • odwodnienie, kwasica
  • zapalenie pÅ‚uc lub ukÅ‚adu moczowego
  • zakrzepice żylne, zator pÅ‚uca
  • niedokrwienie koÅ„czyn dolnych
  • napady padaczkowe, niepokój
  • ból
  • zaburzenia pokarmowe
  • depresja
  • apatia

Ćwiczenia to najlepszy lek

Najlepszym lekiem po udarze jest rehabilitacja, najskuteczniej przywraca sprawność fizyczna, psychiczną i chęć do życia. W cześnie rozpoczęta i dobrze prowadzona czyni cuda. Wymaga jednak czasu, wysiłku, systematyczności i pewnej wiedzy o systemie nerwowym, samych ćwiczeniach i naturze ludzkiej.

Na czym polega?

Gdy nastÄ™puje udar, dochodzi do awarii w oÅ›rodkowym ukÅ‚adzie nerwowym, który reguluje funkcjonowanie caÅ‚ego organizmu, integruje wszystkie ukÅ‚ady – warunkuje wszelkie osiÄ…gniÄ™cia czÅ‚owieka. Udar powoduje skutki nie tylko w zakresie sprawnoÅ›ci fizycznej i psychicznej czÅ‚owieka, ale i w caÅ‚ej jego aktywnoÅ›ci. Każda z fizycznych i psychicznych funkcji chorego może zostać zakłócona przez udar , gdyż to centralny system nerwowy daje im poczÄ…tek oraz kontroluje ich przebieg, a wÅ‚aÅ›nie w tym systemie w czasie udaru nastÄ™puje swoista katastrofa.

Udar niszczy centralny układ nerwowy i u każdego kto go doznał pozostają  ślady zniszczenia. Uszkodzenia dotyczące sfery poznania i percepcji mogą przekreślić szanse na powrót do normalnego funkcjonowania, nawet wtedy, gdy czynności ruchowe zostaną przywrócone  i będą się wydawały prawidłowe. układ nerwowy reguluje bowiem pracę, integruje wszystkie układy i warunkuje wszelkie osiągnięcia człowieka. Dlatego właśnie awaria w ośrodkowym układzie nerwowym powoduje tak wiele życiowych problemów.

Mózg po udarze, mimo niszczÄ…cej siÅ‚y choroby , zachowuje duża wrażliwośćna bodźce pÅ‚ynÄ…ce z otoczenia, jest podatny na stymulacje i jest plastyczny. Rehabilitacja wymaga jednak dÅ‚ugotrwaÅ‚ego, mozolnego wysiÅ‚ku, ze strony rehabilitanta jak i osoby rehabilitowanej oraz caÅ‚ego jej otoczenia: rodziny lub opiekunów – wszyscy muszÄ… w niej uczestniczyć.

Jak nakłonić chorego do ćwiczeń

To pierwsze zadanie terapeuty i każdej osoby podejmujÄ…cej sÄ™ rehabilitacji: nakÅ‚onić chorego do współpracy – do ciężkiej mozolnej pracy, systematycznego wysiÅ‚ku, wytrwaÅ‚ych czÄ™stych ćwiczeÅ„, podejmowanych zazwyczaj kilka razy dziennie. Bez udziaÅ‚u chorego na nic nie zdadzÄ… siÄ™ umiejÄ™tnoÅ›ci rehabilitanta, wszelkie techniczne usprawnienia, nowe techniki rehabilitacyjne. Chory musi chcieć bardzo odzyskać sprawność, a wiÄ™c pokonać sÅ‚aboÅ›ci, zwÄ…tpienie, zniechÄ™cenie. a wytrwaÅ‚ość nagradza siÄ™ sama. GłównÄ… przeszkoda w mobilizacji chorego bywa obniżenie jego nastroju i czÄ™sta po udarze depresja. Takiej osobie należy zapewnić wszystkie potrzeby: fizjologiczne, poczucie bezpieczeÅ„stwa, emocjonalne, psychiczne.

Jakie są najczęstsze zaburzenia u pacjentów po udarze?

  • nie mogÄ… chodzić
  • majÄ… gorsze czucie , wzrok, sÅ‚uch, smak i wÄ™ch
  • sÄ… labilni uczuciowo
  • nie mogÄ… zapamiÄ™tać, mówić, czytać
  • tracÄ… pamięć
  • zatracajÄ… zmysÅ‚ krytyczny
  • dotyka ich zespół zaniedbywania poÅ‚owicznego

Rehabilitacja musi objęć wszystkie, psychiczne  i fizyczne, następstwa udaru. Przed rozpoczęciem ćwiczeń należy je poznać, powiązać ze sobą i poszukać najlepszych metod przywracania utraconych sprawności

Czas rozpoczÄ™cia rehabilitacji zależy od rodzaju, rozlegÅ‚oÅ›ci udaru oraz ogólnego stanu chorego – wyznacza go wiÄ™c lekarz prowadzÄ…cy. Wiek chorego nie jest przeszkoda rehabilitacji, przeciwnie osoby starsze trzeba uruchamiać jak najwczeÅ›niej. DÅ‚uższe leżenie powoduje pogorszenie stanu serca , krążenia, sprawnoÅ›ci ruchowej, perystaltyki jelit.

Jak zapobiegać udarowi?

U niektórych osób miażdżyca naczyń następuje bardzo wcześnie , zaczyna się już około 35-45 rokiem życia . Przyczyny tak wczesnej miażdżycy nie są znane, upatruje się ich w wirusach, bakteriach, w alergii czy w genach. Twarde, pogrubione naczynia mogą z czasem pękać i następują wówczas krwotoki. A gdy zakrzep zatrzymuje się na chropowatej ścianie naczynia, zaczopuje je lub choćby zmniejsza jedno światło, dochodzi do niedokrwienia  tej części organu, która to naczynie zasila w krew.

Szczególnie dużo tlenu potrzebujÄ… do swej pracy serce i mózg – dla tych najistotniejszych dla życia narzÄ…dów  krwotoki z naczyÅ„ krwionośśnych czy zatory w tych naczyniach sÄ… szczególnie groźne. Miażdżyca uznawana jest za główna przyczynÄ™ najczÄ™stszych i najgroźniejszych chorób naszych czasów:

  • udarów mózgu
  • zawałów serca

Wyodrębniono wiele czynników, które mają wpływ na na rozwój miażdżycy. Na jedne zupełnie nie mamy wpływu:

  • wiek
  • pÅ‚eć
  • predyspozycje genetyczne

ale na inne mamy wpływ, a są to:

  • odżywianie
  • otyÅ‚ość
  • nadciÅ›nienie tÄ™tnicze
  • cukrzycÄ™
  • brak aktywnoÅ›ci fizycznej
  • palenie papierosów
  • picie alkoholu
  • stres

Te czynniki można wyeliminować lub ograniczyć.

Niewłaściwe odżywianie przyśpiesza procesy miażdżycowe. Grzechy przeciw zdrowiu popełniamy codziennie przy stole, jadając zbyt obfite posiłki, zawierające nadmierne ilości tłuszczów  zwierzęcych, mięs czerwonych, tłustego nabiału, a także węglowodanów prostych.
Najlepiej zrezygnować ze smalcu, słoniny, masła, ograniczyć czerwone mięso i jego przetwory, żółte sery twarde, tłuste sery białe, tłuste mleko, masło, śmietanę, jaja. Warto natomiast stosować tłuszcze roślinne, zawierające jedno i wielonienasycone kwasy tłuszczowe, gdyż te maja korzystny wpływ na zdrowie.

Od iloÅ›ci nasyconych kwasów tÅ‚uszczowych w codziennej diecie zależy w znacznym stopniu stężenie cholesterolu w surowicy krwi, a wysoki poziom cholesterolu przyÅ›piesza  powstawanie miażdżycy. Kwasy te i cholesterol zwiÄ™kszajÄ… także krzepliwość krwi, przez aktywacjÄ™ pÅ‚ytek krwi i podwyższenie poziomu fibrynogenu – skÅ‚adnika odpowiedzialnego za krzepliwość. z kolei duza krzepliwość krwi to wiÄ™ksze niebezpieczeÅ„stwo tworzenia siÄ™ zakrzepów. Te szkodliwe nasycone kwasy tÅ‚uszczowe znajdujÄ… siÄ™ w tÅ‚uszczach pochodzenia zwierzÄ™cego oraz w olejach roÅ›linnych – kokosowym i palmowym.

Nadmiar cholesterolu odkłada się na ściankach naczyń krwionośnych, co prowadzi do ich uszkodzenia, zgrubienia, utraty elastyczności i tworzenia się blaszek miażdżycowych, które z czasem coraz bardziej zatykają tętnice.

dietaWęglowodany

Skrobia - powinna być istotnym źródłem energii

Cukry proste - podnoszą poziom triglicerydów, dlatego należy ograniczyć ich udział w diecie, by organizm czerpał z nich nie więcej niż 10% potrzebnej energii

BÅ‚onnik – organizm dużo go potrzebuje, ponieważ zwiÄ™ksza wydalanie kwasów żółciowych z jelit, a wiÄ™c zmniejsza również stężenie cholesterolu w surowicy. Należy spożywać 30-40 g czystego bÅ‚onnika, w tym 20% bÅ‚onnika rozpuszczalnego

Białko
To bardzo ważny składnik i budulec organizmu. W dużych ilościach znajduje się w mięsie zwierzęcym ,mleku i jego przetworach, jajach, nasionach strączkowych, jednak w mięsie wieprzowym, wołowym i baranim, z gęsi i kaczek prócz białka jest tez dużo tłuszczów nasyconych, toteż powinno się zrezygnować z potraw przyrządzanych z tych właśnie produktów lub ograniczyć. Zdrowsze jest mięso ryb, drobiu. mięsa czerwonego nie zaleca się z tego względu, że jest w nim wiele metioniny, która w organizmie zamienia się na homocysteinę uszkadzająca śródbłonek.

Witaminy
niedobór niektórych witamin zwiÄ™ksza ryzyko chorób serca i udarów mózgu, a także innych schorzeÅ„, również nowotworowych. Organizm dotkniÄ™ty dÅ‚ugotrwaÅ‚ym niedoborem witamin czy mikroelementów jest sÅ‚abszy i sÅ‚abszy jest jego system odpornoÅ›ciowy. Szczególne znaczenie majÄ… witaminy: A, beta – karoten, witamina C, E, witaminy z grupy B sa niezbÄ™dne do prawidÅ‚owego funkcjonowania ukÅ‚adu krążenia. Ich niedobór zwiÄ™ksza poziom homocysteiny we krwi, która uszkadza Å›cianki tÄ™tnic.

Najistotniejsze źródła witamin w zapobieganiu miażdżycy:

  • Witamina C
  • Witamina E
  • Beta-karoten
  • Witamina A

udar1Skałdniki mineralne

W śród minerałów potrzebnych organizmowi do normalnego funkcjonowania rozwój miażdżycy hamuja szczególnie:

  • sód (sód razem z potasem reguluje gospodarkÄ™ wodnÄ… w organizmie)
  • potas (speÅ‚nia ważna rolÄ™ w utrzymaniu wÅ‚aÅ›ciwej pracy serca i caÅ‚ego ukÅ‚adu sercowo-naczyniowego)
  • żelazo (to pierwiastek, dziÄ™ki któremu komórki oddychajÄ…, wpÅ‚ywa na wzrost, budowÄ™ mięśni, produkcjÄ™ i aktywność enzymów, poprawi funkcjonowanie serca, zwiÄ™ksza odporność na choroby, zapobiega niedokrwistoÅ›ci i leczy jÄ…, poprawia kondycje psychiczna i fizyczna oraz poprawia wyglÄ…d skóry)
  • magnez reguluje czynnoÅ›ci nerwów, pomaga w leczeniu depresji, ma korzystny wpÅ‚yw na ukÅ‚ad naczyniowo -nerwowy, przeciwdziaÅ‚a miażdżycy, zapobiega zawaÅ‚om i arytmii, chroni serce, mózg i poprawia ich ukrwienie)
  • wapÅ„ (wraz z fosforem decyduje o budowie i stanie koÅ›ci oraz zÄ™bów, razem z magnezem utrzymuje dobry stan naczyÅ„ i serca)
  • selen (jest antyutleniaczem, zapobiega powstawaniu wolnych rodników, pomaga utrzymać elastyczność naczyÅ„ krwionoÅ›nych, zapobiega ich stwardnieniu i odkÅ‚adaniu siÄ™ cholesterolu na Å›ciankach, utrzymuje teraz w normie ciÅ›nienie krwi)
  • chrom

Należy wiedzieć, że zmiana diety na mniej kalorycznÄ…, bogatÄ… w wielonasycone kwasy tÅ‚uszczowe, peÅ‚ne ziarna zbóż, warzywa, owoce, o odpowiedniej zawartoÅ›ci kwasów tÅ‚uszczowych omega -3 , na pewno jest korzystna dla caÅ‚ego organizmu, ukÅ‚adu krążenia – w tym także dla mózgu i zmniejsza niebezpieczeÅ„stwo udarów. Dieta taka powinna zawierać niewielkie iloÅ›ci soli kuchennej  i nasyconych kwasów tÅ‚uszczowych.

Co lubi mózg?

aby mózg mógł sprawnie funkcjonować potrzebuje białek, węglowodanów, witamin, głównie z grupy B, a szczególnie B1, B3, B6, B12 oraz witaminy C. Niezwykle cenne są dla mózgu: lecytyna, tyrozyna, tryptofan, fenyloalanina, a z pierwiastków: wapń, magnez, sód, potas, fosfor, mangan, żelazo, miedź, cynk, jod, chrom, lit

Jak sobie radzić

Rzucić palenie, gdyż dym papierosowy uszkadza  i zwęża tętnice mózgowe. Zredukować nadwagę . Leczyć nadciśnienie. Z nadciśnienia pierwotnego nie można się wyleczyć, najczęściej chory musi być leczony do końca życia.

Kontrolować przebieg cukrzycy (właściwa dieta, , dawki insuliny, inne leki). Często badać poziom cukru we krwi, kobiety powyżej  35 roku życia  nie powinny pod żadnym  pozorem stosować doustnej antykoncepcji, ponieważ hormonalne pigułki antykoncepcyjne sprzyjają występowaniu udaru.

Z chwila wystÄ…pienia udaru

  • poÅ‚ożyć chorego do łóżka i wezwać lekarza
  • jeÅ›li chory jest nieprzytomny, uÅ‚ożyć go na boku, aby nie zakrztusiÅ‚ siÄ™ wymiocinami
  • hospitalizacja może okazać się  niezbÄ™dna w celu utrzymania ważnych funkcji życiowych i zapewnienia profesjonalnej opieki
  • Lekarz może skutecznie leczyć schorzenie  podstawowe, odpowiedzialne za wystÄ…pienie udaru

Po przebytym udarze

  • częściowe lub caÅ‚kowite cofniÄ™cie siÄ™ objawów udaru możliwe jest wyłącznie wtedy, kiedy pacjent współpracuje z personelem medycznym. Szczególnie istotna jest współpraca w ciÄ…gu kilku  pierwszych  tygodni choroby.
  • Na tyle na ile jest to możliwe , chory powinien, starać siÄ™ żyć normalnie
  • Należy kontynuować  gimnastykÄ™ leczniczÄ…, fizykoterapiÄ™ (basen, ciepÅ‚o, masaże). Ważne sÄ… systematycznie prowadzone ćwiczenia mowy.
  • JeÅ›li uszkodzenie  mózgu jest trwaÅ‚e , w domowej opiece nad chorym należy uwzglÄ™dnić:

- spożywanie  posiłków nie w łóżku lecz w  w wózku inwalidzkim, możliwie przy stole wraz z innymi,

- pielęgnację

- przystosowanie mieszkania do potrzeb osoby niepełnosprawnej

- okresowe pobyty w środowisku  rehabilitacyjnym, udział w opiece  pielęgniarki środowiskowej lub społecznej

  • Powinno siÄ™ umożliwić choremu kontakt z otoczeniem, wykazać zrozumienie  dla trudnoÅ›ci  w wymowie, pomagać w odnajdywaniu wÅ‚aÅ›ciwych słów i okreÅ›leÅ„, nieustannie mobilizować go do wÅ‚asnej aktywnoÅ›ci tak, aby byÅ‚ w miarÄ™ samowystarczalny w codziennych czynnoÅ›ciach
  • JeÅ›li jest to niezbÄ™dne, zorganizować – ponad nadzorem instruktora – naukÄ™ chodzenia
Categories: U

Site protected by VNetPublishing.Com Web Security Tools