Udar, wylew, zawaÅ‚ mózgu – okreÅ›la siÄ™ chorobÄ™ na skutek zaburzeÅ„ krążenia w mózgu, nagle powala czÅ‚owieka z nóg i sprowadza na niego Å›mierć lub kalectwo. KiedyÅ› tÄ… chorobÄ™ nazywano apopleksjÄ…. Stanowi trzeciÄ… po zawaÅ‚ach mięśnia sercowego i nowotworach – przyczynÄ™ Å›mierci i pierwszÄ… upoÅ›ledzenia sprawnoÅ›ci
Kto choruje na udar
Rocznie okoÅ‚o 60 tys. Polaków doznaje udaru, niektórzy twierdzÄ…, że nawet wiÄ™cej – blisko 80 tys., nie ma jednak na ten temat dokÅ‚adnych danych statystycznych. Co czwarty chory umiera w ciÄ…gu pierwszego miesiÄ…ca po wystÄ…pieniu udaru, zaÅ› u jednej trzeciej pozostajÄ…cych przy życiu utrzymujÄ… siÄ™ objawy neurologiczne, powodujÄ…ce trwaÅ‚e kalectwo i konieczność opieki. na 100 tys. Polaków udarem mózgu jest dotkniÄ™tych 177 mężczyzn i 125 kobiet. Rocznie na Å›wiecie z powodu udaru umiera okoÅ‚o 4,6 miliona ludzi. W USA i Europie co rok zapada na tÄ™ chorobÄ™ okoÅ‚o miliona osób. W Polsce udar mózgu zdarza siÄ™ nie częściej niż w pozostaÅ‚ych krajach, ale w porównaniu z EuropÄ… ZachodniÄ… czy USA choroba ta miewa u nas cięższy przebieg – wiÄ™cej chorych umiera w pierwszych dniach i tygodniach po wystÄ…pieniu udaru i wiÄ™cej traci sprawność na caÅ‚e życie. Dzieje siÄ™ tak ponieważ Polacy mniej dbajÄ… o zdrowie, a poza tym system leczenia udarów jest na Zachodzie skuteczniejszy.
Udar mózgu należy zaczynać leczyć jak najwcześniej i umiejętnie rehabilitować chorego.
Nie zdarza siÄ™ ona bez przyczyn – jest konsekwencjÄ… postÄ™pujÄ…cego zwykle latami procesu degeneracji naczyÅ„ krwionoÅ›nych mózgu, ten proces bywa przyÅ›pieszony przez różne znane czynniki, które można wyeliminować lub przynajmniej ograniczyć.
Niekiedy udar bywa poprzedzony objawami zapowiadającymi tą chorobę , wtedy zwykle z dobrym skutkiem można mu przeciwdziałać, dlatego warto jak najwięcej dowiedzieć się o udarze.
Mózg wciąż kryje wiele tajemnic. Wiadomo, że mózg jest nieprawdopodobnie skomplikowany i składa się z sieci wyspecjalizowanych komórek nerwowych, jest najważniejszym organem, narządem szczególnym choćby dlatego, że decyduje o wszystkich funkcjach organizmu, ale i o naszej indywidualności.To tu odbywają się procesy myślenia, powstają uczucia, tu jest początek wszelkiej ludzkiej aktywności. Mózg jest więc miejscem narodzin naszych myśli, emocji i kontroluje niemal wszystkie nasze działania, dlatego natura zapewniła mu staranną ochronę: otacza go twarda czaszka, trzy opony mózgowe oraz płyn mózgowo rdzeniowy.
Co to jest udar mózgu
Udar mózgu, wylew, zawaÅ‚ mózgu, atak mózgu, czy apopleksja – to okreÅ›lenie tej samej choroby. Zgodnie z definicjÄ… Åšwiatowej Organizacji Zdrowia jest to ogniskowe lub globalne zaburzenie czynnoÅ›ci mózgu o etiologii naczyniowej, wystÄ™pujÄ…ce nagle i utrzymujÄ…ce się dÅ‚użej niż 24 godziny.
Jak dochodzi do niedokrwienia mózgu
Z wiekiem naczynia stajÄ… siÄ™ coraz mniej drożne, ich Å›cianki twardniejÄ…, traca sprężystość, powstajÄ… na nich blaszki miażdżycowe, na których mogÄ… siÄ™ zatrzymywać zakrzepy utrudniajÄ…ce przepÅ‚yw krwi. Czasem tworzy siÄ™ w nich skrzeplina, która przemieszcza siÄ™ naczyniami krwionoÅ›nymi, aż w jakimÅ› miejscu zatrzymuje siÄ™ , zatyka caÅ‚kowicie naczynie lub zmniejsza przepÅ‚yw krwi. Bywa, że naczynie zostaje zwężone lub zamkniÄ™te na skutek zniszczenia jego Å›cianek przez choroby zapalne – bakteryjne, grzybicze, wirusowe, kolagenozy, ale taka przyczyna powoduje tylko okoÅ‚o 3% udarów.
Przez pogrubione naczynia krwionośne, z blaszkami miażdżycowymi czy skrzepami wewnątrz , nie przepływa dostateczna ilość krwi. A ponieważ mózg jest wrażliwy na niedostatek tlenu, sytuacja staje się wtedy niebezpieczna . Wystarczy silny stres powodujący ich obkurczenie , wzrost ciśnienia , przypływ skrzepu oderwanego od ścianki naczynia , który je zaczopuje , albo tez pęknięcie naczynia, by doszło do ograniczenia dopływu krwi do jakiegoś obszaru mózgu. Komórka mózgowa , która nie otrzymuje przez kilka minut tlenu i glukozy, obumiera. Gdy zaś obumierają zespoły komórek mózgowych, czyli tkanki , pewien fragment mózgu zostaje zniszczony i występuje wtedy zakłócenie lub utrata określonych funkcji organizmu, którymi ten ośrodek kierował. Jest to właśnie udar.
Udar mózgu jest więc następstwem nagłego zatrzymania lub znacznego ograniczenia dopływu krwi do mózgu. Do takiej sytuacji może dojść z różnych przyczyn.
Niedokrwienie . Jedno z naczyń doprowadzających krew do mózgu zostaje nagle zamknięte lub przepływ krwi przez naczynie staje się bardzo mały, tak dochodzi do około 80% udarów mózgu. Przyczyna niedokrwienia bywa więc zakrzep, gdy tętnica mózgowa zostaje zamknięta przez skrzeplinę powstałą w większym lub mniejszym naczyniu krwionośnych doprowadzających krew do mózgu.
Co się dzieje w mózgu w czasie udaru
Proces chorobotwórczy toczy się wewnątrz czaszki, więc nie da się go zobaczyć gołym okiem. Udar zdradzają jednak pewne objawy. Krwotoki mózgowe prowadza do utraty przytomności, porażenia kończyn i zaburzeń mowy, a nierzadko powodują śmierć, natomiast niedokrwienie mózgu bywa zwykle mniej groźne . Mogą to być krótkotrwałe epizody. Zdarza się, że mała skrzeplina , która zamknie światło naczynia , rozpuści się i przepływ krwi zostanie przywrócony. Przejściowe zakłócenie dopływu krwi do pewnych obszarów mózgu nazywa się przemijającym atakiem niedokrwiennym lub przemijającym niedokrwieniem mózgu. Gdy udar trwa nie dłużej niż 24 godziny nazywamy go małym udarem.
Uznaje się go za sygnał ostrzegający , że stan naczyń mózgowych jest zły i może dojść do następnego udaru. Trzeba podjąć wówczas kroki zapobiegawcze, by do niegonie dopuścić. Około 40% pacjentów, którzy doświadczyli małego udaru zostaje w ciągu 5 lat dotkniętych pełnym udarem, z trwałymi następstwami tej choroby. W ich przypadku kolejna skrzeplina, która dotrze do naczynia mózgowego nie rozpuści się tak szybko i dopływ krwi do zaopatrywanych przez nią części mózgu zaczyna obumierać, co powoduje zanikanie pewnych funkcji układu nerwowego, którymi kierował ten ośrodek. Im większe naczynie zostaje zamknięte i rozleglejsza część mózgu pozbawiona krwi, tym udar jest cięższy, objawy bardziej widoczne, liczniejsze i dotkliwsze.
Jak ratować chorego dotkniętego małym udarem
Objawy małego udaru trwają zwykle kilka lub kilkanaście minut, trzeba je zauważyć, gdy można jeszcze wtedy zapobiec tej groźnej chorobie:
Objawy te są następujące:
- osłabienie, brak czucia po jednej stronie ciała;
- niewielkie niedowłady ręki , nogi, mrowienie w kończynach
- wykrzywienie twarzy
- zapominanie lub przekręcanie słów, trudności w zrozumieniu mowy
- brak czucia na policzku, języku
- zaburzenia widzenia, zwykle dotyczące jednego oka (przedmioty wydają się zamazane, podwójne, nieostre, widziane tylko po prawej czy po lewej stronie);
- nagle występujące po raz pierwszy bóle głowy, wymioty
- zawroty głowy, niepewny chód, niemożność utrzymania równowagi również w pozycji siedzącej
- upadki bez widocznych powodów
Gdy wystąpią takie objawy należy bezzwłocznie zgłosić się do lekarza internisty, neurologa i wykonac zalecone przez niego badania. Nie wolno zwlekać. Udarowi można zapobiec. Należy pamiętać, ze wiele z wymienionych objawów może być zapowiedzią zupełnie innej choroby. Trzeba to sprawdzić, a więc koniecznie poddać się badaniom.
Trzeba tez rozważyć jakie czynniki ryzyka udaru występują u chorego:
- czy pali papierosy
- czy jest otyły czy ma dostatecznie wiele ruchu. Jeśli te czynniki ryzyka występują, można prawdopodobieństwem przypuszczać, że jest to udar. Co pocieszające, czynniki te można wyeliminować z życia chorego, a przynajmniej je ograniczyć, łatwiej skłonić go właśnie w tym momencie zagrożenia do zmiany stylu życia i w ten sposób zmniejszyć niebezpieczeństwo udar
Jak zapobiec pełnemu udarowi
Chorzy z przemijającym niedokrwieniem mózgu lub krótkotrwałym odwracalnym udarem niedokrwiennym muszą być leczeni tak samo jak pacjenci z udarem dokonanym. Najpierw więc powinni poddać się badaniom diagnostycznym, zwłaszcza:
- przepływu mózgowego
- krzepliwości krwi
- poziomu lipidów
Objawy udaru dokonanego
- porażenie kończyn, niedowłady, paraliż jednostronny (najczęściej udar występuje w lewej półkuli, po prowadzi do paraliżu prawej strony ciała
- wykrzywienie jednostronne twarzy, często obniża się kącik ust po tej samej stronie , po której porażona jest kończyna
- zaburzenie czucia (znieczulenie zwykle jednej połowy ciała)
- zaburzenie wzroku (często podwójne widzenie), mowy (toku mówienia i rozumienia)
- zawroty głowy, niemożność utrzymania równowagi, zwykle także w pozycji siedzącej
- bardzo silne nagłe bóle głowy, jakie wcześniej nie występowały
- niepokój, lęk, kłopoty z oddychaniem lub brak oddechu, zimny pot
- narastające zaburzenia świadomości
Objawy udaru przypominajÄ… objawy przemijajÄ…cego niedokrwienia mózgu sa jednak bardziej widoczne, a przede wszystkim – nie maja ciÄ…gu doby.
Jak postępować przy udarze
Udar mózgu to stan zagrożenia życia, toteż chory, który doznał udaru musi zostać jak najszybciej przewieziony do szpitala, najlepiej na oddział udarowy, pod opiekę specjalistów. Jeśli więc zaobserwuje się u kogoś udar mózgu należy:
- natychmiast wezwać pogotowie
- otworzyć okna, rozluźnić odzież chorego, ale go nadmiernie nie chłodzić
- położyć go na boku, wyjąć protezę z ust
- odgiąć głowę jak przy udzielaniu pierwszej pomocy
- kontrolować uderzenia serca i tętno
- gdy akcja serca ustaje , stosować sztuczne oddychanie i masaż serca
Umiejętna pomoc udzielona choremu w czasie występowania udaru w pierwszych minutach i godzinach może zadecydować o jego życiu, o odzyskaniu sprawności, wyzdrowieniu. Każda minuta jest ważna , gdyż mózg jest bardzo wrażliwy na brak tlenu.
Pospiech jest konieczny
Transport chorego do szpitala powinien być szybki, ale również bezpieczny. W szpitalu na oddziale udarowym będzie można zdiagnozować chorobę i zapobiec wczesnym powikłaniom. nie tylko sam udar zagraża życiu chorego , ale także atak serca, który może udarowi towarzyszyć, problemy z oddychaniem, wstrząs.
Jakie niebezpieczeństwa grożą choremu
- urazy i odleżyny
- obrzęki mózgu i wgłobienie podnamiotowe
- niewydolność serca i układu oddechowego
- nadciśnienie lub niedociśnienie tętnicze
- odwodnienie, kwasica
- zapalenie płuc lub układu moczowego
- zakrzepice żylne, zator płuca
- niedokrwienie kończyn dolnych
- napady padaczkowe, niepokój
- ból
- zaburzenia pokarmowe
- depresja
- apatia
Ćwiczenia to najlepszy lek
Najlepszym lekiem po udarze jest rehabilitacja, najskuteczniej przywraca sprawność fizyczna, psychiczną i chęć do życia. W cześnie rozpoczęta i dobrze prowadzona czyni cuda. Wymaga jednak czasu, wysiłku, systematyczności i pewnej wiedzy o systemie nerwowym, samych ćwiczeniach i naturze ludzkiej.
Na czym polega?
Gdy nastÄ™puje udar, dochodzi do awarii w oÅ›rodkowym ukÅ‚adzie nerwowym, który reguluje funkcjonowanie caÅ‚ego organizmu, integruje wszystkie ukÅ‚ady – warunkuje wszelkie osiÄ…gniÄ™cia czÅ‚owieka. Udar powoduje skutki nie tylko w zakresie sprawnoÅ›ci fizycznej i psychicznej czÅ‚owieka, ale i w caÅ‚ej jego aktywnoÅ›ci. Każda z fizycznych i psychicznych funkcji chorego może zostać zakłócona przez udar , gdyż to centralny system nerwowy daje im poczÄ…tek oraz kontroluje ich przebieg, a wÅ‚aÅ›nie w tym systemie w czasie udaru nastÄ™puje swoista katastrofa.
Udar niszczy centralny układ nerwowy i u każdego kto go doznał pozostają ślady zniszczenia. Uszkodzenia dotyczące sfery poznania i percepcji mogą przekreślić szanse na powrót do normalnego funkcjonowania, nawet wtedy, gdy czynności ruchowe zostaną przywrócone i będą się wydawały prawidłowe. układ nerwowy reguluje bowiem pracę, integruje wszystkie układy i warunkuje wszelkie osiągnięcia człowieka. Dlatego właśnie awaria w ośrodkowym układzie nerwowym powoduje tak wiele życiowych problemów.
Mózg po udarze, mimo niszczÄ…cej siÅ‚y choroby , zachowuje duża wrażliwośćna bodźce pÅ‚ynÄ…ce z otoczenia, jest podatny na stymulacje i jest plastyczny. Rehabilitacja wymaga jednak dÅ‚ugotrwaÅ‚ego, mozolnego wysiÅ‚ku, ze strony rehabilitanta jak i osoby rehabilitowanej oraz caÅ‚ego jej otoczenia: rodziny lub opiekunów – wszyscy muszÄ… w niej uczestniczyć.
Jak nakłonić chorego do ćwiczeń
To pierwsze zadanie terapeuty i każdej osoby podejmujÄ…cej sÄ™ rehabilitacji: nakÅ‚onić chorego do współpracy – do ciężkiej mozolnej pracy, systematycznego wysiÅ‚ku, wytrwaÅ‚ych czÄ™stych ćwiczeÅ„, podejmowanych zazwyczaj kilka razy dziennie. Bez udziaÅ‚u chorego na nic nie zdadzÄ… siÄ™ umiejÄ™tnoÅ›ci rehabilitanta, wszelkie techniczne usprawnienia, nowe techniki rehabilitacyjne. Chory musi chcieć bardzo odzyskać sprawność, a wiÄ™c pokonać sÅ‚aboÅ›ci, zwÄ…tpienie, zniechÄ™cenie. a wytrwaÅ‚ość nagradza siÄ™ sama. GłównÄ… przeszkoda w mobilizacji chorego bywa obniżenie jego nastroju i czÄ™sta po udarze depresja. Takiej osobie należy zapewnić wszystkie potrzeby: fizjologiczne, poczucie bezpieczeÅ„stwa, emocjonalne, psychiczne.
Jakie są najczęstsze zaburzenia u pacjentów po udarze?
- nie mogą chodzić
- mają gorsze czucie , wzrok, słuch, smak i węch
- sÄ… labilni uczuciowo
- nie mogą zapamiętać, mówić, czytać
- tracą pamięć
- zatracają zmysł krytyczny
- dotyka ich zespół zaniedbywania połowicznego
Rehabilitacja musi objęć wszystkie, psychiczne i fizyczne, następstwa udaru. Przed rozpoczęciem ćwiczeń należy je poznać, powiązać ze sobą i poszukać najlepszych metod przywracania utraconych sprawności
Czas rozpoczÄ™cia rehabilitacji zależy od rodzaju, rozlegÅ‚oÅ›ci udaru oraz ogólnego stanu chorego – wyznacza go wiÄ™c lekarz prowadzÄ…cy. Wiek chorego nie jest przeszkoda rehabilitacji, przeciwnie osoby starsze trzeba uruchamiać jak najwczeÅ›niej. DÅ‚uższe leżenie powoduje pogorszenie stanu serca , krążenia, sprawnoÅ›ci ruchowej, perystaltyki jelit.
Jak zapobiegać udarowi?
U niektórych osób miażdżyca naczyń następuje bardzo wcześnie , zaczyna się już około 35-45 rokiem życia . Przyczyny tak wczesnej miażdżycy nie są znane, upatruje się ich w wirusach, bakteriach, w alergii czy w genach. Twarde, pogrubione naczynia mogą z czasem pękać i następują wówczas krwotoki. A gdy zakrzep zatrzymuje się na chropowatej ścianie naczynia, zaczopuje je lub choćby zmniejsza jedno światło, dochodzi do niedokrwienia tej części organu, która to naczynie zasila w krew.
Szczególnie dużo tlenu potrzebujÄ… do swej pracy serce i mózg – dla tych najistotniejszych dla życia narzÄ…dów krwotoki z naczyÅ„ krwionośśnych czy zatory w tych naczyniach sÄ… szczególnie groźne. Miażdżyca uznawana jest za główna przyczynÄ™ najczÄ™stszych i najgroźniejszych chorób naszych czasów:
- udarów mózgu
- zawałów serca
Wyodrębniono wiele czynników, które mają wpływ na na rozwój miażdżycy. Na jedne zupełnie nie mamy wpływu:
- wiek
- płeć
- predyspozycje genetyczne
ale na inne mamy wpływ, a są to:
- odżywianie
- otyłość
- nadciśnienie tętnicze
- cukrzycÄ™
- brak aktywności fizycznej
- palenie papierosów
- picie alkoholu
- stres
Te czynniki można wyeliminować lub ograniczyć.
Niewłaściwe odżywianie przyśpiesza procesy miażdżycowe. Grzechy przeciw zdrowiu popełniamy codziennie przy stole, jadając zbyt obfite posiłki, zawierające nadmierne ilości tłuszczów zwierzęcych, mięs czerwonych, tłustego nabiału, a także węglowodanów prostych.
Najlepiej zrezygnować ze smalcu, słoniny, masła, ograniczyć czerwone mięso i jego przetwory, żółte sery twarde, tłuste sery białe, tłuste mleko, masło, śmietanę, jaja. Warto natomiast stosować tłuszcze roślinne, zawierające jedno i wielonienasycone kwasy tłuszczowe, gdyż te maja korzystny wpływ na zdrowie.
Od iloÅ›ci nasyconych kwasów tÅ‚uszczowych w codziennej diecie zależy w znacznym stopniu stężenie cholesterolu w surowicy krwi, a wysoki poziom cholesterolu przyÅ›piesza powstawanie miażdżycy. Kwasy te i cholesterol zwiÄ™kszajÄ… także krzepliwość krwi, przez aktywacjÄ™ pÅ‚ytek krwi i podwyższenie poziomu fibrynogenu – skÅ‚adnika odpowiedzialnego za krzepliwość. z kolei duza krzepliwość krwi to wiÄ™ksze niebezpieczeÅ„stwo tworzenia siÄ™ zakrzepów. Te szkodliwe nasycone kwasy tÅ‚uszczowe znajdujÄ… siÄ™ w tÅ‚uszczach pochodzenia zwierzÄ™cego oraz w olejach roÅ›linnych – kokosowym i palmowym.
Nadmiar cholesterolu odkłada się na ściankach naczyń krwionośnych, co prowadzi do ich uszkodzenia, zgrubienia, utraty elastyczności i tworzenia się blaszek miażdżycowych, które z czasem coraz bardziej zatykają tętnice.
Węglowodany
Skrobia - powinna być istotnym źródłem energii
Cukry proste - podnoszą poziom triglicerydów, dlatego należy ograniczyć ich udział w diecie, by organizm czerpał z nich nie więcej niż 10% potrzebnej energii
BÅ‚onnik – organizm dużo go potrzebuje, ponieważ zwiÄ™ksza wydalanie kwasów żółciowych z jelit, a wiÄ™c zmniejsza również stężenie cholesterolu w surowicy. Należy spożywać 30-40 g czystego bÅ‚onnika, w tym 20% bÅ‚onnika rozpuszczalnego
Białko
To bardzo ważny składnik i budulec organizmu. W dużych ilościach znajduje się w mięsie zwierzęcym ,mleku i jego przetworach, jajach, nasionach strączkowych, jednak w mięsie wieprzowym, wołowym i baranim, z gęsi i kaczek prócz białka jest tez dużo tłuszczów nasyconych, toteż powinno się zrezygnować z potraw przyrządzanych z tych właśnie produktów lub ograniczyć. Zdrowsze jest mięso ryb, drobiu. mięsa czerwonego nie zaleca się z tego względu, że jest w nim wiele metioniny, która w organizmie zamienia się na homocysteinę uszkadzająca śródbłonek.
Witaminy
niedobór niektórych witamin zwiÄ™ksza ryzyko chorób serca i udarów mózgu, a także innych schorzeÅ„, również nowotworowych. Organizm dotkniÄ™ty dÅ‚ugotrwaÅ‚ym niedoborem witamin czy mikroelementów jest sÅ‚abszy i sÅ‚abszy jest jego system odpornoÅ›ciowy. Szczególne znaczenie majÄ… witaminy: A, beta – karoten, witamina C, E, witaminy z grupy B sa niezbÄ™dne do prawidÅ‚owego funkcjonowania ukÅ‚adu krążenia. Ich niedobór zwiÄ™ksza poziom homocysteiny we krwi, która uszkadza Å›cianki tÄ™tnic.
Najistotniejsze źródła witamin w zapobieganiu miażdżycy:
- Witamina C
- Witamina E
- Beta-karoten
- Witamina A
Skałdniki mineralne
W śród minerałów potrzebnych organizmowi do normalnego funkcjonowania rozwój miażdżycy hamuja szczególnie:
- sód (sód razem z potasem reguluje gospodarkę wodną w organizmie)
- potas (spełnia ważna rolę w utrzymaniu właściwej pracy serca i całego układu sercowo-naczyniowego)
- żelazo (to pierwiastek, dzięki któremu komórki oddychają, wpływa na wzrost, budowę mięśni, produkcję i aktywność enzymów, poprawi funkcjonowanie serca, zwiększa odporność na choroby, zapobiega niedokrwistości i leczy ją, poprawia kondycje psychiczna i fizyczna oraz poprawia wygląd skóry)
- magnez reguluje czynności nerwów, pomaga w leczeniu depresji, ma korzystny wpływ na układ naczyniowo -nerwowy, przeciwdziała miażdżycy, zapobiega zawałom i arytmii, chroni serce, mózg i poprawia ich ukrwienie)
- wapń (wraz z fosforem decyduje o budowie i stanie kości oraz zębów, razem z magnezem utrzymuje dobry stan naczyń i serca)
- selen (jest antyutleniaczem, zapobiega powstawaniu wolnych rodników, pomaga utrzymać elastyczność naczyń krwionośnych, zapobiega ich stwardnieniu i odkładaniu się cholesterolu na ściankach, utrzymuje teraz w normie ciśnienie krwi)
- chrom
Należy wiedzieć, że zmiana diety na mniej kalorycznÄ…, bogatÄ… w wielonasycone kwasy tÅ‚uszczowe, peÅ‚ne ziarna zbóż, warzywa, owoce, o odpowiedniej zawartoÅ›ci kwasów tÅ‚uszczowych omega -3 , na pewno jest korzystna dla caÅ‚ego organizmu, ukÅ‚adu krążenia – w tym także dla mózgu i zmniejsza niebezpieczeÅ„stwo udarów. Dieta taka powinna zawierać niewielkie iloÅ›ci soli kuchennej i nasyconych kwasów tÅ‚uszczowych.
Co lubi mózg?
aby mózg mógł sprawnie funkcjonować potrzebuje białek, węglowodanów, witamin, głównie z grupy B, a szczególnie B1, B3, B6, B12 oraz witaminy C. Niezwykle cenne są dla mózgu: lecytyna, tyrozyna, tryptofan, fenyloalanina, a z pierwiastków: wapń, magnez, sód, potas, fosfor, mangan, żelazo, miedź, cynk, jod, chrom, lit
Jak sobie radzić
Rzucić palenie, gdyż dym papierosowy uszkadza i zwęża tętnice mózgowe. Zredukować nadwagę . Leczyć nadciśnienie. Z nadciśnienia pierwotnego nie można się wyleczyć, najczęściej chory musi być leczony do końca życia.
Kontrolować przebieg cukrzycy (właściwa dieta, , dawki insuliny, inne leki). Często badać poziom cukru we krwi, kobiety powyżej 35 roku życia nie powinny pod żadnym pozorem stosować doustnej antykoncepcji, ponieważ hormonalne pigułki antykoncepcyjne sprzyjają występowaniu udaru.
Z chwila wystÄ…pienia udaru
- położyć chorego do łóżka i wezwać lekarza
- jeśli chory jest nieprzytomny, ułożyć go na boku, aby nie zakrztusił się wymiocinami
- hospitalizacja może okazać się niezbędna w celu utrzymania ważnych funkcji życiowych i zapewnienia profesjonalnej opieki
- Lekarz może skutecznie leczyć schorzenie podstawowe, odpowiedzialne za wystąpienie udaru
Po przebytym udarze
- częściowe lub całkowite cofnięcie się objawów udaru możliwe jest wyłącznie wtedy, kiedy pacjent współpracuje z personelem medycznym. Szczególnie istotna jest współpraca w ciągu kilku pierwszych tygodni choroby.
- Na tyle na ile jest to możliwe , chory powinien, starać się żyć normalnie
- Należy kontynuować gimnastykę leczniczą, fizykoterapię (basen, ciepło, masaże). Ważne są systematycznie prowadzone ćwiczenia mowy.
- Jeśli uszkodzenie mózgu jest trwałe , w domowej opiece nad chorym należy uwzględnić:
- spożywanie posiłków nie w łóżku lecz w w wózku inwalidzkim, możliwie przy stole wraz z innymi,
- pielęgnację
- przystosowanie mieszkania do potrzeb osoby niepełnosprawnej
- okresowe pobyty w środowisku rehabilitacyjnym, udział w opiece pielęgniarki środowiskowej lub społecznej
- Powinno się umożliwić choremu kontakt z otoczeniem, wykazać zrozumienie dla trudności w wymowie, pomagać w odnajdywaniu właściwych słów i określeń, nieustannie mobilizować go do własnej aktywności tak, aby był w miarę samowystarczalny w codziennych czynnościach
- JeÅ›li jest to niezbÄ™dne, zorganizować – ponad nadzorem instruktora – naukÄ™ chodzenia