Trądzik pospolity to przewlekły stan zapalny skóry, szczególnie często występujący u młodzieży . Ma on związek z wadliwym funkcjonowaniem znajdujących się w skórze gruczołów łojotokowych, które wydzielają, tłustawą substancję nawilżająca włosy i samą skórę.

Zmiany występują najliczniej na twarzy i szyi, plecach i klatce piersiowej. Trądzik pojawia się zwykle w okresie dojrzewania płciowego, a znika około 25 roku życia. Dokuczliwa postać może się utrzymywać do około 40 roku życia, zwłaszcza u kobiet, u których wykwity trądziku się zaostrzają.

Trądzik jest jednym z największych problemów nastolatków. U wielu z nich pojawiają się wypryski spowodowane „burzą hormonów” w okresie dojrzewania. Nie jest to choroba niebezpieczna i bolesna, ale jednak jest chorobą uciążliwą i zdecydowanie negatywnie wpływającą na samopoczucie młodego człowieka, poprzez swój wpływ na wygląd zewnętrzny. Trądzik (a zwłaszcza jego ciężkie postacie) może mieć duży wpływ na psychikę i powodować czasem nawet agresję, nieufność, a także niedowartościowanie.
Trądzik pojawia się przede wszystkim tam, gdzie znajduje się dużo gruczołów łojowych – na twarzy i plecach. Objawia się grudkami i krostami, których młodzi ludzie starają się pozbyć za wszelką cenę

Problemy związane z trądzikiem

• łojotok – nadmierne wytwarzanie łoju skórnego, wskutek czego skóra staje się tłusta, predysponuje do trądziku ale sama przez się nie jest jego przyczyną
• zaskórniki, drobne grudki w skórze  nad gruczołami łojowymi, początkowo zakończone białymi grudkami, z czasem przybierającymi czarne zabarwienie
• grudki po pęknięciu zaskórnika
• blizenki na skórze (trądzik zdrapywany) – jako wynik wyciskania zaskórników
• ropiejące zmiany skórne – krostki z silnym odczynem zapalnym szczególnie często dokuczają młodym dziewczynom
• torbielki w skórze (trądzik torbielowaty)-powstające po pęknięciu krostek, często pozostawiające po sobie blizenki

Przyczyny trądziku:

• Przyczyna trądziku nie jest jeszcze całkowicie wyjaśniona, wiadomo, że ważne jest dziedziczenie skłonności do trądziku, czyli podłoże genetyczne.

W tym schorzeniu ujście gruczołów łojowych ulega zamknięciu w wyniku nadmiernego rogowacenia. W konsekwencji następuje rozciągnięcie gruczołu łojowego poprzez gromadzenie się wydzieliny i zasiedlenie bakteriami, które powodują stan zapalny i ropienie. Może dochodzić do zniszczenia tkanki skórnej i powstawania trudnych do zlikwidowania blizn.

• Inne przyczyny to nadmiernie aktywne gruczoły łojotokowe wytwarzają duże ilości łoju, który nie może się wydostać na powierzchnię i jest zakażany przez bakterie. Rozkład kwasów tłuszczowych wewnątrz gruczołów powoduje stan zapalny. Aktywność tych gruczołów zależy od androgenów (hormonów męskich) u 50-60% kobiet z trądzikiem stwierdza się zaburzenie równowagi hormonalnej.

• Trądzik mogą wywoływać kosmetyki, preparaty do pielęgnacji skóry i szampony, bywa on też działaniem niepożądanym pewnych leków, jak związki bromu, leki steroidowe, hormony androgenowe, doustne środki antykoncepcyjne i barbiturany (wchodzące w skład środków nasennych). Bardzo rzadki trądzik noworodków jest skutkiem zaburzeń hormonalnych u matki dziecka.

Rozpoznanie i występowanie trądziku

Na ogół rozpoznanie trądziku nie sprawia trudności, z reguły pacjent przed wizyta u lekarza wie co mu dolega. Typowy wiek pojawiania się trądziku to okres dojrzewania płciowego, przy czym u dziewcząt występuje on rok czy dwa lata wcześniej niż u chłopców. Trądzik w różowatej fazie stwierdza się u 95% chłopców w wieku lat 16 i u 83% dziewcząt w tym wieku. Szczytowe jego nasilenie występuje między 14 a 17 rokiem życia i między 16 a 19 rokiem u chłopców.

Choroba ta nie jest zakaźna i nie przenosi się na inne osoby, choć w gruczołach łojowych często stwierdza się bakterie. Jak się przypuszcza stan zapalny w okół ognisk trądziku mogą też powodować  gronkowce, stale obecne na skórze. Wielu pacjentów zwłaszcza w okresie dojrzewania, bardzo przezywa zeszpecenie twarzy przez trądzik. W lekko przebiegających przypadkach zmiany utrzymują się przez 4-6 lat, ale w ciężkich przypadkach mogą trwać ponad 12 lat.

Zwykle uzyskuje się  poprawę pod wpływem doustnie i miejscowo  stosowanych antybiotyków. Jeśli nie przynosi to rezultatów, bardzo dobre wyniki daje kuracja izotretininą, lecz jest to lek kosztowny, a co więcej może mieć działanie tetratogenne (zagrażające występowaniem wad rozwojowych u płodu). Przed rozpoczęciem leczenia niezbędne jest zasięgnięcie  rady lekarza, a gdy chodzi o kobiety, stosowanie środków antykoncepcyjnych w trakcie kuracji. Konieczne jest też okresowe badanie krwi, moczu i czynności wątroby.

Jak postępować?

Przede wszystkim stosować się do zaleceń lekarza dermatologa. Postępowanie powinno być ustalone indywidualnie. Twarz z objawami trądziku powinno się myć dwa razy dziennie, dziewczęta bezwzględnie powinny pamiętać o dokładnym zmyciu makijażu.
W leczeniu trzeba wykazać cierpliwość, aby było skuteczne musi być prowadzone systematycznie. Nie należy wyciskać krost, ponieważ mogą pozostać po nich blizny.

W leczeniu trądziku należy również stosować się do odpowiedniej diety. Koniecznie trzeba wyeliminować słodycze, słodkie owoce, przetwory z białej mąki, starać się unikać produktów wysoko przetworzonych ( np. ciastek, krakersów, chipsów, produktów puszkowanych itp), tłustych wędlin, napojów alkoholowych, skuteczna również może się okazać dieta zgodna z grupa krwi. Należy przy tym pamiętać aby wypijać duże ilości wody mineralnej niegazowanej albo herbat niesłodzonych (mogą byc ziołowe lub owocowe).

Jak sobie radzić

• Tłusta skórę myc nawet kilka razy dziennie, ale nie nadużywać mydła. Należy pamiętać, ze mydła o działaniu przeciwbakteryjnym są lepsze. Duże wągry można bardzo ostrożnie wyciskać  raz – dwa razy na tydzień. Uprzednio skórę należy przemyć  gorącym naparem rumianku.
• Zmiany zapalne dopiero wtedy można usuwać, kiedy zbierze się w nich wydzielina ropna , która tworzy wyraźny żółtawy pryszczyk. nie uciskać , sprzyja to bowiem penetracji bakterii w obrębie skóry, otaczającej zmianę trądzikową. Małe ropne pryszczki goja się same, ale często stanowią problem kosmetyczny.
• Nie zdrapywać krost, gdyż opóźnia to gojenie i sprzyja  powstaniu blizn
• Promienie słoneczne lub naświetlenie lampą  kwarcową  sprzyjają podsychaniu powierzchownych zmian skórnych
• Nie ma przekonywujących dowodów , aby twierdzić, że czekolada, orzechy, wieprzowina i pokarmy tłuszczowe sprzyjają postaniu trądzika  i że zaprzestanie ich  spożywania poprawia sytuację
• Dolegliwości  łagodzą leki przeciwtrądzikowe czynne: benzoylperoksyd – nadtlenek dwu-beznoilowy lub kwas  retinojowy. Ta ostatnia substancja nie jest identyczna z  z witaminą A , chociaż jest jej pochodną, będąca produktem  przemiany retinolu, czyli witaminy A. Aptekarz doradzi , który preparat jest dla ciebie najlepszy.