Po zakażeniu powstałe przeciwciała uszkadzają naczynia włosowate kłębków nerwowych i po 2,3 tygodniach rozwija się proces zapalny w nerkach.  Ostre kłębkowe zapalenie nerek jest alergicznym odczynem zapalnym na nawracające  lub przewlekłe bakteryjne stany zapalne istniejące w organizmie. W uszkodzonych kłębkach dochodzi do zwiększonej przepuszczalności ich błony filtracyjnej dla białek i krwinek czerwonych.

Objawy zapalenia kłębków nerwowych

• silne bóle w okolicy lędźwiowej
• ograniczona ilość oddawanego moczu w ciągu doby
• obrzęk górnej części tułowia – przeważnie twarzy
• krwiomocz
• niewielki białkomocz
• osłabienie
• utrata łaknienia
• nudności wymioty
• bóle głowy
• bladość skóry
• senność
• apatia
• wzrost ciśnienia tętniczego
• mocz ciemny
• drgawki

Choroba często kończy się pełnym wyzdrowieniem, czasem przechodzi w postać przewlekłą

W ostrym zapaleniu nerek stosuje się dietę odciążającą chory narząd, z diety należy wykluczyć produkty białkowe, ponieważ wysokie stężenie białka nasila proces jego filtracji, jednocześnie może uszkodzić nerki. Ograniczeniu podlega również mleko oraz produkty bogate w potas i fosfor.

Rano wstajesz wyczerpana, zesztywniała i obolała? Ból w całym ciele pojawia się z innymi, zmieniającymi się dolegliwościami? W dodatku bezskutecznie szukasz pomocy u lekarzy? Niewykluczone, że cierpisz na trudną do rozpoznania fibromialgię (FMS), przewlekłą chorobę reumatyczną tkanek miękkich.

Choroba charakteryzuje się głównie rozległymi bólami (kostno-mięśniowymi) oraz ogólnym zmęczeniem i problemami ze snem. Cierpiący na zespół fibromialgii wędrują od lekarza do lekarza i rzadko znajdują pomoc. Dlaczego? Bo badania laboratoryjne nie wykazują zmian świadczących o konkretnej dolegliwości. We krwi nie ma np. właściwego dla innych chorób reumatycznych czynnika reumatoidalnego. Jak więc leczyć pacjenta, który mówi, że wszystko go boli, a określenie konkretnej przyczyny nie jest możliwe? Lekarze uważają, że zgłaszane dolegliwości to przejaw histerii, a nie konkretna choroba.
Oszacowano, że w ciągu 5 lat choroby, pacjent odwiedza co najmniej 15 specjalistów. Każdy z nich zapisuje leki, coś zaleca, ale poprawy samopoczucia i tak nie ma.

Fibromialgia może występować samodzielnie lub z innymi schorzeniami.

Dolegliwości obejmują:

• klatką piersiową,
• także ścięgna i więzadła,
• szczęki
• charakterystyczne dla fibromialgii jest występowanie tzw. punktów bolesnych
• ból może dotyczyć fragmentu ciała lub pojawiać się na całym jego obszarze
• zaczyna się w okolicy krzyża, skąd promieniuje wzdłuż kręgosłupa na tył głowy, do barków, łokci i rąk, bioder, wreszcie do kolan i kostek

Ból może być głęboki, rozlany, przewlekły. Chorzy skarżą się na pulsujące, świdrujące, wykręcające, kujące i strzelające bóle mięśni.
Fibromialgia to błędne koło – ból prowadzi do napięcia mięśni, a to z kolei wywołuje, że dolegliwości są jeszcze silniejsze. Często też pojawiają się zaburzenia neurologiczne: drętwienie i mrowienie. Rano pojawia się sztywność mięśni. Nie wiadomo, dlaczego ból raz rośnie, raz maleje. Zwykle jest silniej odczuwany w zimne lub wilgotne dni, bezsenne noce, po wyczerpującej pracy fizycznej lub umysłowej.

Oprócz bólów w mięśniach chorzy skarżą się na:

• ogólne zmęczenie,
• osłabienie odporności,
• poważne zaburzenia snu,
• powiększenie węzłów chłonnych.

Zmęczenie jest tak silne, że  nie pozwala wykonywać najprostszych czynności. Wraz z rozwojem choroby następuje znaczne ograniczenie samodzielności.
Bezsenność jest częsta przy fibromialgii. Zaburzenia snu są związane z nieprawidłowym rytmem wydzielania melatoniny, kortyzolu oraz DHEA. Badania wskazują też na nieprawidłowości w fazie REM (głębokiego snu) – to uniemożliwia głęboki i regenerujący sen, jest on bowiem stale przerywany przez nagłą aktywność mózgu (jakby wyrwanego z głębokiego snu). Stąd właśnie obezwładniające zmęczenie.

• często pojawia się nadwrażliwość jelit i pęcherza moczowego,
• bóle głowy przypominające migrenę,
• zespół niespokojnych nóg,
• zaburzenia pamięci i koncentracji,
• nadwrażliwość skóry,
• wysypki,
• suchość oczu i jamy ustnej,
• niepokój,
• depresja,
• dzwonienie w uszach, zawroty głowy,
• zaburzenia widzenia i koordynacji
• chorzy skarżą się na tzw. kluchy w gardle, zimne ręce i nogi,
• do tego dochodzą dolegliwości ze strony narządów wewnętrznych (choć nie są uszkodzone),
• zdarza się niekontrolowany, przyspieszony oddech, kołatanie serca w stanie spoczynku, dolegliwości żołądkowe, zaparcia lub skłonność do biegunek, częste oddawanie moczu.

Dolegliwości choroby

• ból karku promieniujący do szyi i barków,
• bóle dolnej części pleców promieniujące ku górze,
• obecność miejsc szczególnie wrażliwych na dotyk
• pogorszenie nastroju, depresja, zmęczenie, niepokój, brak energii,
• kłopoty ze snem, budzenie się nad ranem z obolałym i sztywnym kręgosłupem,
• migrena,
• kłopoty z jelitami (od zaparcia do biegunki).

Co sprzyja zachorowaniom

Jeżeli wymienione niżej czynniki występują pojedynczo, organizm poradzi sobie z nimi. Jeśli się nagromadzą – mogą być przyczyną fibromialgii.

• fizyczne choroby i urazy,
• znaczny i niewłaściwy wysiłek fizyczny,
• troski rodzinne,
• rozstania z bliskimi,
• kryzysy życiowe,
• krzywdy psychiczne,
• obniżenie pozycji społecznej,
• izolacja,
• depresja,
• mobbing,
• problemy zawodowe.

Bóle głowy są bardzo częste, z badań wynika, że każdego roku cierpi na nie 80% populacji. Choć na ogół nie pociągają za sobą poważniejszych skutków, są źródłem wielu nieprzyjemnych doznań

Występują u około 15% kobiet i 6% mężczyzn. Ten procent populacji cierpi na migrenę, stan związany z obkurczaniem lub nadmiernym rozszerzaniem niektórych tętnic mózgu, co objawia się pulsującym  bólem po jednej stronie głowy. Przeciętnie osoba cierpiąca na migrenę opuszcza w ciągu roku 6-9 dni roboczych.

Przyczyny bólu głowy

Wyróżnia się wiele przyczyn i rodzajów bólów głowy.

• Przykładowo ból głowy może towarzyszyć każdej infekcji wirusowej.
• Bóle głowy mogą mieć rozmaite przyczyny, od przemęczenia oczu lub zapalenia zatok przynosowych do stanów zagrożenia życia (zapalenie mózgu, guz mózgu, zapalenie opon mózgowych, tętniak w mózgu).
• Kiedy ból pojawia się jako skutek urazu głowy, przyczyna jest oczywista; jednak jego pochodzenie jest często bardziej ulotne. Niektórzy ludzie doświadczają bólów głowy, kiedy są głodni lub spragnieni.
• Ból głowy może być spowodowany przez zbyt częste korzystanie z komputera bądź telewizora.

W XIX wieku Szkarlatyna była najczęstsza przyczyną  zgonów dzieci , lecz od roku 1965 właściwie zupełnie zniknęła, prawdopodobnie dzięki szerokiemu wprowadzeniu penicyliny.Choroba ta występuje przede wszystkim u dzieci w wieku szkolnym. Jest wysoce zakaźna, ale na szczęście przebiega obecnie  łagodnie, czasami nawet się jej nie rozpoznaje

Wczesne objawy szkarlatyny

• ból głowy,
• wysoka gorączka,
• przyśpieszenie tętna,
• wymioty,
• bóle brzucha,
• okres wylęgania trwa 2-4 dni,
• może pojawić się wysypka na podniebieniu mająca postać jednoczerwonych plamek obejmująca całe gardło,
• język jest obłożony i pokryty białym nalotem, przez który przeświecają czerwono zakończone brodawki – mówimy o języku poziomkowym,
• potem język zmienia się w malinowy.

Układ chłonny

• czasem wyczuwalna jest powiększona śledziona,
• powiększenie węzłów chłonnych zwłaszcza na szyi w tym migdałków podniebiennych,
• wysypka pojawia się w ciągu 24 h od zakażenia na klatce piersiowej, szyi, ramionach,  tułów,
• wysypka nabiera intensywności w okolicach podbrzusza, pod pachami, w pachwinach i na wewnętrznej powierzchni ud,
• twarz staje się czerwona.

Szkarlatynę rozpoznaje się na podstawie charakterystycznych objawów i dolegliwości, choroba jest wywołana przez enterogenne toksyny paciorkowców z grupy A.

Przyczyny szkarlatyny

• szkarlatyna jest wywołana przez erytrogenny szczep paciorkowca, w 90% przypadków należy do grupy A. Bakterie wnikają do organizmu zwykle drogami oddechowymi, czasem przez narządy płciowe, zakażone rany lub uszkodzoną skórę,
• szerzenie bakterii zwykle następuje drogą kropelkową,
• odnotowano również ogniska zachorowań, którą przyczyną była kontaminacja wyrobów mleczarskich.

Jak sobie radzić

• Szkarlatyna to przede wszystkim choroba wieku dziecięcego. W zależności od  samopoczucia dziecka może ono pozostawać w łóżku lub nie.
• Jeśli dziecko gorączkuje , należy je poić , aby uzupełnić straty wody powstałe podczas pocenia się
• Podawać leki przeciwgorączkowe
• Zawsze przy podejrzeniu szkarlatyny lekarz może przepisać antybiotyki. Jeśli zastosuje się je odpowiednio wcześnie  można wyeliminować  niektóre objawy choroby. Bywa, ze objawy choroby  wracają. Jest to jak gdyby drugi  jej rzut. Ponownie występuje gorączka, zaczerwienienie gardła , powiększenie migdałków.

Bakteryjne zatrucia najczęściej wywoływane przez gronkowce, pałeczki z rodzaju Salmonella, Shigella, laseczkę jadu kiełbasianego (Clostridium botulinum).

Gronkowcowe zatrucia pokarmowe wywołuje enterotoksyna. Źródłem zakażenia pożywienia gronkowcami jest chory człowiek, lub nosiciel, najczęściej pracownik  wytwórstwa spożywczego, oraz sprzęt i powierzchnie produkcyjne  służące do wytwarzania żywności.

Gronkowce rozmnażają się w temp. 20-40 stopni. Korzystnym dla nich podłożem są węglowodany i dlatego zatrucia najczęściej wywołują pokarmy, które zawierają: mąkę, ciastka, kremy,ponadto zakażeniu mogą ulec mleko i jego przetwory, czasem mięso i jego przetwory. Okres wylęgania choroby wynosi 1-6 godzin.

Objawy zatrucia:

• wymioty
• bóle głowy
• bóle w dołku podsercowym
• biegunka
• temp. ciała może być podwyższona do 39-40 stopni i zależy od wchłoniętej dawki enterotoksyny

Najczęściej obecność pałeczki stwierdza się u :

• krów
• świń
• kurczaków
• indyków
• kaczek
• psów
• kotów
• myszy
• szczurów

Produkty pochodzenia zwierzęcego są potencjalnym źródłem zakażeniaczłowieka:

• mleko i jego przetwory
• jaja

Najbardziej niebezpieczną drogą zakażenia  jest woda, do której pałeczki Salmonella mogą przedostawać się z kanałów ściekowych. Bakterie łatwo rozmnażają się w kremach, majonezach, sałatkach. Okres wylęgania wynosi  około 12-36 h. Choroba występuje nagle . Głównym objawem jest intensywna biegunka.

Stolce początkowo są częste 10-15 razy na dobę, kałowe, potem wodniste, zielonkawe lub żółtawe. W  większości przypadków pojawiają się nudności wymioty.

Zaburzeniom  jelitowym towarzyszomobjawy ogólne:

• ból głowy,
• dreszcze,
• wysoka temp.,
• osłabienie,
• obłożenie języka,
• a w przypadku odwodnienia – bolesne kurcze mięśni podudzi, przyspieszenie tętna, obniżenie ciśnienia tętniczego

Pałeczki Shigella wywołują u człowieka czerwonkę bakteryjną. Pierwsze objawy choroby występują po 1-4 dniach. Choroba rozpoczyna się gwałtowna gorączką, bólami brzucha oraz biegunką połączoną z bolesnymi parciami przy oddawaniu stolca.

Wypróżnienia sa częste, kał jest płynny, śluzowo – ropny, z domieszką krwi i zawiera bardzo duże ilości pałeczek czerwonkowych. Jedynym źródłem zakażenia jest chory człowiek, ozdrowieniec, lub nosiciel, który wydala zarazki z kałem.

Laseczka jadu kiełbasianego bywa przyczyną silnych często śmiertelnych zatruć często wywoływanych  wydzielaną przez te bakterie egzotoksyną, zwaną jadem kiełbasianym, będącą najsilniejsza ze znanych toksyn pochodzenia biologicznego.

Najczęstszym źródłem zakażenia bywają konserwy jarzynowe, konserwy mięsne i rybne oraz mięso wędzone i peklowane. Pokarm zawierający jad kiełbasiany ma często zapach zjałczanego tłuszczu i zawiera duże ilości gazu, który powoduje wydymanie puszek konserwowych. Do rozwoju choroby dochodzi po wniknięciu  toksyny spożytej z pokarmem. Objawy kliniczne występują zwykle po  18-96 godzinach  od spożycia  pokarmu.

Objawy zatrucia:

• zaburzenia wzroku
• opadanie powiek
• trudności w przełykaniu i wymowie oraz ślinotok

Zatrucie przebiega bezgorączkowo. Śmierc następuje na skutek uduszenia (porażenie mięśni oddechowych) lub zatrzymania akcji serca. Jad kiełbasiany jest typową neurotoksyną. Jego działanie polega na zablokowaniu  funkcji nerwowych motorycznych na skutek zaburzeń w syntezie  lub uwalnianiu acetylocholiny na zakończeniach neuronów.

Leczenie zatruć pokarmowych jest objawowe. W pierwszym dniu choroby zalecana jest głodówka , przyjmowanie letnich niesłodzonych płynów w postaci herbaty, wody z solą, wody przegotowanej. Wskazane jest podawanie płynów zawierających elektrolity.

Po wystąpieniu wymiotów podawać można suchary, gorzką herbatę, kleiki ryżowe. W następnych dniach stopniowo mozna wprowadzać pokarmy, unikając co najmniej przez tydzień pokarmów wzdymających i ciężkostrawnych:

Zapobieganie zatruciom pokarmowym polega na:

• ścisłej kontroli weterynaryjnej i sanitarnej uboju zwierząt
• przechowywaniu żywności we właściwej temperaturze
• czystości pomieszczeń, służących do transportu, składowania i obróbki żywności
• higienie osobistej
• nadzorze sanitarnym i badaniach personelu oraz żywności w celu wyeliminowania  chorych  i nosicieli zarazków
• zwalczaniu much i gryzoni
• szerzeniu oświaty sanitarnej wśród najszerszych kręgów społeczeństwa

Jak sobie radzić

• Obchodzić się ostrożnie z niebezpiecznymi substancjami
• Jeśli poszkodowany jest senny lub nieprzytomny: usunąć z jamy ustnej  protezy i wymiociny, aby ochronić go przed zachłyśnięciem, ułożyć go na boku, natychmiast wezwać pogotowie
• U dzieci wypłukać jamę ustną, aby usunąć resztki trującej substancji
• Nie wolno zmuszać dzieci do wymiotów

Nadciśnienie tętnicze jest jedną z najczęstszych chorób. Najnowsze wyniki badań przeprowadzonych na terytorium całej Polski wskazały, że u około. 8,4 mln (29%) badanych występowały podwyższone  wartości ciśnienia tętniczego , ale jego wykrywalność w roku 2002 wynosiła  67%. Tylko 12,5 spośród wszystkich chorych było prawidłowo kontrolowanych przez lekarza. Stwierdzono również , że wraz z wiekiem wzrasta częstość występowania nadciśnienia tętniczego

W Polsce nadciśnienie ma ponad osiem milionów osób, czyli co trzeci dorosły. Taka sama grupa jest zagrożona. Nadciśnienie to najważniejszy problem zdrowia społecznego. Jest bowiem  najistotniejszym czynnikiem  ryzyka , który skraca życie.. Sprzyja mu otyłość , zła dieta, bogata w produkty zawierające sól kuchenna oraz brak ruchu. Jego ryzyko wzrasta tez z wiekiem.

Skutki nadciśnienia

Niepokój powinny  budzić parametry powyżej 120/80 mmHg . niewiele jednak osób bierze sobie te informacje do serca. Kłopoty z wykrywaniem nadciśnienia biora się stąd, że dolegliwość ta nie daje  żadnych niepokojących objawów. Jedynie u co czwartej osoby pojawia się ból  głowy.

Rzadko jednak jest on kojarzony z nadciśnieniem. Tymczasem długotrwałe działanie podwyższonego ciśnienia  na śródbłonek prowadzi do rozwoju miażdżycy, która sprzyja udarowi mózgu lub zawałowi serca.

Obliczono, że nadciśnienie  zwiększa ryzyko śmierci z powodu zawału trzykrotni, a udaru – czterokrotnie. Nadciśnienie uszkadza tez nerki, moze doprowadzić do powstania tętniaka aorty.

Osoby ze źle leczonym nadciśnieniem mogą mieć kłopoty w starszym wieku z wysławianiem się i pamięcią krótkotrwałą. Oznacza to, że gorzej będą przypominali niedawno zapamiętane słowa. Zdaniem uczonych, prawdopodobnie podwyższone ciśnienie  krwi w nieznany na razie sposób przyśpiesza  związane z wiekiem  zmiany mózgowe, zwłaszcza w jego płatach czołowych, które  odpowiada za funkcje poznawcze.

Często leki obniżające ciśnienie nie działają także dlatego , że pacjent stosuje jednocześnie  popularne środki przeciwbólowe, z grupy tzw. niesteroidowych leków przeciwzapalnych. Te zaś osłabiają  działanie preparatów  stosowanych u osób z nadciśnieniem.

Podwyższone ciśnienie można znacząco obniżyć , nieznacznie modyfikując dietę . Dieta taka powinna opierac się na piramidzie żywieniowej: dużo pokarmów zbożowych, owoców, warzyw, a mało tłuszczów zwierzęcych  i przetworzonych.

Ważne jest unikanie sodu, składnika soli kuchennej (powyżej 5 g dziennie podnosi się). Dietetycy ostrzegają jednak, że nie wystarczy mniej spożywać soli. Sól zawiera większość produktów przetworzonych przemysłowo, zwłaszcza wędliny i konserwy. Niebezpieczne sa orzeszki ziemne oraz chipsy.

Należy wybierać produkty, które obniżają ciśnienie, np. produkty bogate w potas  – ziemniaki, brokuły, banany o pomidory.
ciśnienie można również obniżyć jedząc gorzką czekoladę.

Poza zmiana diety naukowcy zalecają  także więcej snu, ponieważ osoby , które mało śpią , wydłużają czas pracy układu krążenia , co powoduje wzrost dobowego ciśnienia  krwi i tętna. Przyzwyczaja sto serce do pracy na zwiększonych obrotach.

Czynniki ryzyka nadciśnienia tętniczego:

• otyłość brzuszna  (jako istotny objaw zespołu metabolicznego
• cukrzyca
• mikroalbuminuria
• nieznaczne podwyższenie poziomu kreatyniny w surowicy krwi
• wzrost stężenia białka C – aktywnego we krwi
• uogólnione lub ogniskowe zwężenia tętnic siatkówki

U osób z dyslipidemią  do czynników ryzyka  należą również powikłania narządowe takie jak:

• przerost lewej komory serca
• obecność blaszek miażdżycowych stwierdzanych  badaniem USG w tętnicy szyjnej
• choroby współistniejące  (choroba naczyniowa mózgu, choroba serca: zawał, choroba wieńcowa, stan po angioplastyce, choroba nerek, zaawansowana retinopatia

Częstość występowania nadciśnienia tętniczego jest wyższa u osób palących tytoń, używających nadmiernej ilości soli, pijących alkohol i u osób o małej aktywności fizycznej

Objawy nadciśnienia:

• napadowe zwyżki ciśnienia tętniczego przebiegające z szybką akcją serca,
• zlewne potami
• blednięcie powłok,
• osłabienie  siły mięśniowej,
• wielomocz
• wzmożone pragnienie,
• rodzinne występowanie chorób nerek,
• infekcji dróg moczowych,
• nadużywanie leków przeciwbólowych,
• rozwój ciężkiego, opornego na leczenie hipotensyjne  lub złośliwego  nadciśnienia u osób powyżej 50 roku życia,
• otyłość,
• chrapanie,
• senność
• uczucie zmęczenia w ciągu dnia,
• promienne bóle głowy przemawiają za nadciśnieniem wtórnym

Nadciśnienie pierwotne ujawnia się najczęściej w 4 i 5 dekadzie życia i około dwukrotnie częściej dotyczy  kobiet niż mężczyzn. Zgłaszane objawy zależą od wysokości  ciśnienia, czasu trwania  jego podwyższonych wartości, a także od istniejących zmian narządowych. We wczesnych okresach dolegliwości mogą objawiać się szumem w uszach, porannymi bólami głowy zlokalizowanymi w okolicy potylicznej  i nieznacznie przyspieszona czynnością serca. Przy współczesnym trybie życia  wielokrotnie zostają niedostrzegane.

W mirę zaawansowania zmian narządowych dotyczących np. układu nerwowego mogą wystąpić bóle migrenowe, zmienne i przemijające zespoły neurologiczne lub objawy cięższe , związane z udarami mózgu o charakterze zatorowym i krwotocznym.

Ze strony układu sercowo-naczyniowego, poza możliwą tachykardią, mogą wystąpić dolegliwości  dławicowe, napadowe zaburzenia  rytmu, zarówno nad – jak i komorowe, a w zaawansowanych przypadkach nagłe zgony sercowe.

Za odpowiedzialne wyżej wymienione zjawiska odpowiedzialny jest przerost lewj komory serca powodujący upośledzenie  czynności rozkurczowej, zmniejszenie rezerwy wieńcowej i wystąpienie  ektopii oraz pojawienie się objawów  niewydolności lewej komory .

W miarę rozwoju nadciśnienia  pojawiają się zmiany w moczu wskazujące początkowo umiarkowaną zawartość białka i wałeczki szkliste. W czasie postępu choroby  może dochodzić nawet  do obrazu klinicznego  przewlekłej mocznicy.

Uogólnione lub ogniskowe zwężenia tętnic siatkówki  nie sa obecnie zaliczane do objawów uszkodzeń narządów, sa bowiem zbyt często obserwowane  u osób powyżej 50 roku życia bez nadciśnienia . Wylewy krwawe do siatkówki oraz wysięki , czy obrzęk tarczy nerwu wzrokowego, klasyfikowane sa obecnie jako towarzyszące  sytuacje kliniczne i mają szczególne znaczenie rozpoznawcze i rokownicze.

Klasyfikacja nadciśnienia tętniczego

Leczenie nadciśnienia tętniczego:

• normalizacja masy ciała
• odpowiednia dieta
• ograniczenie spożycia soli
• ograniczenie spożycia alkoholu zaprzestanie palenia tytoniu
• zwiększenie aktywności fizycznej
• wprowadzenie diety zawierającej dużo warzyw i owoców i niskotłuszczowych produktów mlecznych
• w przypadku nieskuteczności leczenia niefarmakologicznego należy wprowadzić leczenie farmakologiczne

Jak sobie radzić

• Począwszy od 40 roku życia mierzyć ciśnienie tętnicze przynajmniej raz w roku. Rzucić palenie. Walczyć z nadwagą. Nauczyć się rozładowywać i zwalczać stres. Ograniczyć spożycie soli. Dosmaczyć różnymi przyprawami. Aktywność fizyczna jest niezbędna.
• Powinieneś stosować się do wszystkich zaleceń lekarskich. Istotne jest systematyczne przyjmowanie leków obniżających ciśnienie krwi
• Pamiętać o częstych kontrolnych pomiarach ciśnienia tętniczego. Odnotowywać wyniki pomiarów  (data, godzina pomiaru, ciśnienie skurczowe, ciśnienie rozkurczowe). Należy wiedzieć, że w ciągu doby ciśnienie tętnicze waha się  oraz, że w pozycji siedzącej jest ono niższe  niż w stojącej. Ponadto podniecenie , rozdrażnienie  podnoszą ciśnienie tętnicze, a spokój obniża.
• Jeżeli  w trakcie leczenia farmakolgicznego nadciśnienia tętniczego uzyska się wartości prawidłowe, nie należy przerywać leczenia, ponieważ przerwanie powoduje ponowną zwyżkę ciśnienia krwi
• Farmakoterapia nadciśnienia  jest procesem długotrwałym. Często chorzy są leczeni do końca życia
• Jeśli stosowaniu leków obniżających  ciśnienie krwi towarzysza  niepożądane objawy uboczne, , jak np. bóle i zawroty głowy, męczliwość, upośledzenie funkcji płciowych, nie przerywaj leczenia, zanim nie porozumiesz się z Twoim terapeutą. Tylko lekarz, po zapoznaniu, upośledzenie funkcji płciowych, nie przerywaj leczenia , zanim nie porozumiesz  się z Twoim  terapeutą. Tylko lekarz, po zapoznaniu go z rodzajem  tych niepożądanych objawów, jest w stanie Ci pomóc.
• Jeśli wystąpią objawy mogące  wskazywać na nadciśnienie tętnicze
• Jeśli wystąpią bóle w klatce piersiowej, duszność lub obrzęki kończyn dolnych
• Jeśli nawet przypadkowo stwierdzono nadciśnienie tętnicze
• Poproś lekarza o zmierzenie ciśnienia tętniczego nawet wtedy, kiedy odwiedzisz go z innych powodów

Pierwotne nowotwory ośrodkowego układu nerwowego są u dorosłych przyczyna około 3% wszystkich zgonów  na nowotwory złośliwe – mieszczą się w tym zestawieniu w pierwszej dziesiątce. Jednak u dzieci stanowią już 20% wszystkich nowotworów złośliwych i najczęściej występującymi nowotworami po białaczkach limfoblastycznych. Większość nowotworów ośrodkowego układu nerwowego jest umiejscowiona wewnątrzczaszkowo, a jedynie co dziesiąty powstaje w kanale kręgowym. Istnieje istotne zróżnicowanie  występowania  poszczególnych guzów w określonych grupach wiekowych.

U dzieci najczęstszymi nowotworami są:

• rdzeniak
• wyściółczak
• gwiaździak włosowatokomórkowy
• gwiaździak rozlany i skąpodrzewiak to nowotwory występujące głównie u młodych dorosłych
• glejak wielopostaciowy i oponiaki to nowotwory u osób starszych

Objawy kliniczne nowotworów ośrodkowego układu nerwowego

• bóle głowy, napady padaczkowe i neurologiczne objawy ogniskowe
• przewlekłe nadciśnienie wewnątrzczaszkowe przejawia się bólami głowy, sennością, zaburzeniami świadomości,pogorszeniem widzenia, nudnościami i wymiotami, zaburzeniami równowagi, sztywnością karku, tarcza zastoinowa  oraz niedowładem nerwu odwodzącego (podwójne widzenie pojawia się przypatrzeniu na oddalone obiekty).
• uszkodzenie wyższych czynności psychicznych występuje u wielu chorych z nowotworami środkowego układu nerwowego. Nasilenie objawów bywa bardzo rożne – od niewielkich zaburzeń  sprawnosci myślenia  i subtelnych zmian osobowości do wyraźnego upośledzenia świadomości

Diagnostyka nowotworów ośrodkowego układu nerwowego

• timografia komputerowa
• rezonans magnetyczny

Leczenie guzów mózgu i rdzenia

• Postępowanie wstępne sprowadza się do podawania kortykosteroidów, wdrożenia leczenia przeciwdrgawkowego oraz minimalizowania objawów zespołu nadciśnienia wewnątrzczaszkowego
• leczenie chirurgiczne pełni podstawowa rolę w neuroonkologii, poza przypadkami  leczenia radykalnego, istotne znaczenie mają także operacje paliatywne, które łagodzą objawy kliniczne i pomagają w uzyskaniu rozpoznania histologicznego
• uzupełnieniem leczenia operacyjnego w nowotworach złośliwych jest teleradioterapia
• sterotaktyczna radiochirurgia polega na precyzyjnym dostarczaniu dużych dawek promieniowania za pomocą przyśpieszacza liniowego lub noża gamma . nóż gamma jest urządzeniem zawierającym  201 próbek izotopu ⁶⁰Co, promieniowanie  ogniskuje się w ściśle określonym obszarze , natomiast otaczające zdrowe tkanki otrzymują jego niewielka dawkę

Przerzuty do mózgu

Przerzuty są najczęstszymi nowotworami mózgu  – badania autopsyjne ujawniają takie ogniska u  co czwartej osoby zmarłej z powodu nowotworu złośliwego. Najczęściej jest to rak płuca, nerki, rak piersi i czerniak.

Jak sobie radzić

• Prowadzić zdrowy tryb życia

- nie palić papierosów

- zrezygnować z picia alkoholu lub ograniczyć

- być aktywnym fizycznie

- spać tyle ile trzeba

- rozładować stres

• Dieta, czynnik bardzo istotny, powinna być urozmaicona , bez produktów zawierających syntetyczne związki chemiczne. Kilka skromnych posiłków dziennie – t na pewno zdrowiej niz dwa obfite
• Ograniczyć należy  tłuszcze, białko zwierzęce, cukier, słodycze, potrawy z mąki pszennej
• Korzystna jest dieta bogata w błonnik ( jarzyny, ziemniaki, ryż i gruboziarniste pieczywo).
• Pojawiające się dolegliwości i zmiany w ustroju, w tym również  zmiany ogólnej sprawności, trzeba właściwie oceniać
• Sprawa najważniejsza to wczesne rozpoznanie raka  i rozpoczęcie leczenia.

Akromegalia

Charakteryzuje się powiększeniem twarzoczaszki, rąk, stóp i rozrostem tkanek miękkich, kości oraz narządów wewnętrznych w następstwie nadmiernego wydzielania hormonu wzrostu GH przez gruczolaka przysadki, wywodzącego się z komórek somstotropowych.

Nadmierne wydzielanie hormonu wzrostu prowadzi do zwiększonej syntezy w wątrobie i tkankach obwodowych czynników wzrostowych – somatomedyn ( głównie insulinopodobnego czynnika wzrostowego pierwszego – IGF – 1.

IGF – 1 pobudza układ enzymatyczny komórek, stymulując ich podziały kariokinetyczne warunkujące rozrost tkanek miękkich kości. U dzieci i młodzieży z niezakończonym procesem wzrastania, u których nie doszło jeszcze do zrosnięcia nasad kości długich z trzonami, zwiększone stężenie IGF – 1 prowadzi do nadmiernego wzrostu – gigantyzmu.

Gruczolaki przysadki, wywołujące akromegalię, charakteryzują się umiarkowaną szybkością wzrastania , a objawy związane z ekspansja guza i uciskiem na skrzyżowanie nerwów  wzrokowych pojawiają się po kilku latach trwania choroby. Początkowo obserwuje się stopniowo postępujące zmiany wyglądu:

• powiększenie rąk i stóp
• powiększenie twarzoczaszki
• powiększenie języka
• obrzęk tkanek miękkich
• zlewne poty
• częste bóle głowy

Ze względu na długi okres, jaki z reguły upływa do momentu rozpoznania akromegalii i podjęcia skutecznego leczenia chorzy narażeni są na długotrwałe oddziaływanie wysokich stężeń GH i czynników wzrostowych, co jest przyczyną pojawienia się zmian, które po latach prowadza do śmierci. Należy tu wymienić głównie powikłania  z zakresu układu sercowo – naczyniowego:

• nadciśnienie tętnicze
• kardiomiopatię przerostową i związane z nią zaburzenia rytmu
• niewydolność serca
• udary mózgu
• a także powikłania w układzie oddechowym w postaci zespołu zespołu bezdechu nocnego i upośledzonej drożności górnych dróg oddechowych
• zmiany zwyrodnieniowo-wytwórcze w układzie kostno-stawowym (osteoporoza)

Objawy Akromegalii

• Rozrost tkanek miękkich – stóp i dłoni, żuchwy, nosa (wczesny objaw[1]), małżowin usznych, języka, wałów nadoczodołowych, serca. Powiększenie języka może spowodować problemy z mową, obturacyjny bezdech senny
• Przerost i deformacja kości, deformacje stawów, bóle stawów i kości
• Powiększenie narządów wewnętrznych (wisceromegalia – splenomegalia, hepatomegalia, kardiomegalia)
• Wzmożona potliwość (zlewne poty)
• Pogrubienie skóry, nadmierne owłosienie
• Cukrzyca z insulinoopornością
• Nadciśnienie i choroby układu sercowo-naczyniowego
• Bóle głowy
• Zespół cieśni nadgarstka, niedowłady
• Zaburzenia pola widzenia
• Zaburzenia miesiączkowania, mlekotok, zaburzenia potencji, obniżone libido
• Kamica nerkowa
• Zaparcia
• Przerost mięśni