Stwardnienie rozsiane to przewlekła choroba układu nerwowego, atakująca głównie osoby młode i w średnim wieku. prowadzi do uszkodzenia osłonek mielinowych, które pokrywają i izolują komórki nerwowe ( neurony w mózgu i w rdzeniu kręgowym). Powstające ogniska zapalne, zwane płytkami, zaburzają funkcjonowanie nerwów. Oznacza to wielka różnorodność objawów, zależnie od uszkodzonej okolicy.

Objawy stwardnienia rozsianego

Zmiany w istocie białej mózgu

• zaburzenia pamięci i koncentracji,
• otępienie,
• depresja,
• splątanie,

Zmiany w nerwie wzrokowym

• zagałkowe zapalenie nerwu, powodujące zamglenie widzenia i ból przy ruchu gałki ocznej, a czasem nawet utratę wzroku w jednym oku.

Zmiany w pniu mózgu

• pogorszenie koordynacji ruchów rąk,
• osłabienie mięśni twarzy,
• utrudnianie połykania,
• niewyraźna mowa,
• podwójne widzenie,
• oczopląs (szybkie mimowolne ruchy gałek ocznych),
• niepewny chód.

Zmiany w rdzeniu kręgowym

• osłabienie mięśni,
• uczucie ciężkości kończyn,
• utrata kontroli nad zwieraczami nietrzymanie moczu lub stolca),
• zaburzenia urologiczne,
• perestezje (mrowienie, drętwienie kończyn, twarzy lub tułowia).

Objawy napadowe

• nerwoból nerwu trójdzielnego,
• utrata czucia położenia stawów rąk (bezwład rak),
• objawy Lhermittea – wrażenie porażenia elektrycznego wzdłuż ciała lub rąk odczuwane przy zginaniu szyi.

We wczesnym etapie choroby lekarz może mieć trudności z postawieniem diagnozy, ponieważ często różnorodne objawy są bardzo krótkotrwałe i mogą w ciągu paru tygodni szybko ustępować. Rozpoznanie musi się więc opierać na dwu lub kilkukrotnym stwierdzeniu typowych płytek w co najmniej dwóch miejscach OUN.

Opisywane przez pacjenta dolegliwości muszą się utrzymywać przez co najmniej 24 hi występować w odstępach co najmniej miesięcznych. ponadto konieczne jest wykluczenie innych chorób , które mogłyby się objawiać w podobny sposób, np. AIDS, chłoniaka(nowotworu węzłów chłonnych), ataksji,  Friedreicha (wrodzonego zaburzenia układu nerwowego) czy uszkodzenia rdzenia kręgowego.

Rozpoznanie SM musi znaleźć potwierdzenie w wynikach kilku specjalistyczntch badań. nie ma testu pozwalającego ze stuprocentowa pewnością rozpoznać SM, czasem więc może upłynąć wiele miesięcy czy lat, zanim postawi się diagnozę. Często lekarz nie komunikuje pacjentowi swoich podejrzeń, dopóki nie uzyska stanowczego ich potwierdzenia.

SM to choroba o nieprzewidywalnym przebiegu. Jej typowy przebieg to paratygodniowe nawroty, po których następuje remisja (ustąpienie objawów), czasem trwająca wiele miesięcy czy lat. Trudno przewidzieć stopień fizycznej niezdolności, do jakiej dojdzie w toku choroby, wynikającej z niepełnego powrotu funkcji po nawrocie lub powolnego ich pogarszania.

Wystąpienie choroby w młodym wieku, zapalenie nerwu wzrokowego lub zaburzenia czuciowe (mrowienia, drętwienia) często oznaczają korzystniejsze rokowania. Gorsze przewidywania wiążą się z wystąpieniem porażeń oraz z zaburzeniami czynności pęcherza moczowego i z objawami mózgowymi.

Wyraźna remisja po pierwszym ataku choroby i długie jej trwanie przemawiają za korzystna prognozą. Częste nawroty mogą nasilać niesprawność. Im więcej uszkodzeń wykrywają badania obrazowe, tym większe prawdopodobieństwo narastania niesprawności fizycznej.

Postacie stwardnienia rozsianego

Wyróżniamy cztery postacie stwardnienia rozsianego:

• Łagodne SM (około20% przypadków) rozpoczyna się od kilku niezbyt silnych epizodów choroby, po których dochodzi do pełnego wyzdrowienia, bez nasilenia się objawów w przyszłości i be trwałego upośledzenia.
• Postać SM z rzutami remisji (25%) przypadków polega na trwających od kilku godzin do paru miesięcy atakach, w trakcie, których mogą powracać, poprzednie lub mogą pojawiać się nowe objawy, po czym dochodzi do wyzdrowienia, utrzymującego się różnie nawet kilka lat.
• Wtórnie postępujące SM  (na tę postać zapada około 40% pacjentów) , rozpoczyna się tak samo jak postać z rzutami i remisjami, lecz remisje z czasem ustają i choroba przechodzi w okresie zaostrzenia.
• Pierwotnie postępujące SM (15% przypadków). Zwane tez postacią przewlekłą postępującą , polega na ciągle nasilających się objawach i nasilaniu niesprawności. Nie występują wyraźne cykle nawrotów  i remisji. Choroba może systematycznie się nasilać  lub tez nieoczekiwanie dochodzi do stabilizacji jej przebiegu

Przyczyny stwardnienia rozsianego

Nie udało się dotychczas wykryć przyczyn SM, mimo prowadzonych na szeroka skale prac badawczych.

Wysuwa się sugestię, że czynnikiem lezącym u podstaw SM jest odpowiedź immunologiczna na zewnętrznopochodnie zakażenie.

Ostatnie badania wykazały, że korzystny efekt w postaci spowalniania rozwoju choroby i zmniejszania nasilenia kolejnych nawrotów uzyskuje się dzięki  wstrzykiwaniu beta – interferonu (substancji hamującej  rozmnażanie się niektórych wirusów). Zdaniem części naukowców  SM jest choroba autoagresyjna, polegająca na niszczeniu tkanek przez własny układ odpornościowy. nie ma żadnego sposoby zapobiegania tej chorobie.