Stanowi około 3 nowotworów złośliwych u ludzi. Częściej chorują mężczyźni. Częstość zachorowań zwiększa się wraz z wiekiem: 80% zachorowań dotyczy osób w 7 i 8 dekadzie życia.
Czynniki ryzyka raka trzustki
- palenie tytoniu (nitrozoaminy zawarte w dymie tytoniowym) - jedyny pewny czynnik ryzyka
- przewlekłe zapalenie trzustki
Badanie histologiczne raka trzustki
Gruczolak przewodowy jest najczęściej występującym rakiem trzustki. W postaci klasycznej występuje 80-85% przypadków, dzieli się na postać wysoko -, średnio- i niskozróżnicowaną.
Objawy kliniczne raka trzustki
Głównymi objawami są:
- ból brzucha
- żółtaczka
- utrata masy ciała
Ból jest najczęstszym powodem zgłaszania się pacjenta do lekarza. Zlokalizowany jest najczęściej w nadbrzuszu i promieniuje do kręgosłupa. Ma charakter „piekący” lub „gniotący”, nie ma charakteru „kłującego”. Żółtaczka zaporowa w przypadku guzów głowy trzustki jest objawem wczesnym, który może poprzedzać wszystkie inne objawy. Jeżeli żółtaczka zaporowa jest pierwszym objawem klinicznym w guzie trzustki, to przyczynia się do zasięgnięcia porady lekarskiej przez chorego, co umożliwia leczenie nowotworu we wczesnym okresie jego rozwoju.
Rozpoznanie raka trzustki
W rozpoznaniu raka trzustki stosuje się głównie:
- ultrasonografię
- tomografię komputerową
- przezskórna biopsję aspiracyjną cienkoigłową celowaną
Leczenie raka trzustki
Leczenie chirurgiczne jest najważniejszym etapem leczenia w raku trzustki i jedyna szansą wyleczenia. W leczeniu chirurgicznym wyróżnia się operacje radykalne (leczące) i paliatywne (łagodzące). Zaledwie u 20 % chorych można wykonać operacje leczące; u pozostałych z powodu zaawansowania zmian, wykonuje się operacje paliatywne, czyli takie, które umożliwiają utrzymanie pasażu żółciowego lub pokarmowego. Dlatego w ramach kontrolowanych badań klinicznych próbuje się stosować inne formy leczenia, jak śródoperacyjną radioterapię i chemioterapię.
Walka z bólem
Ból jest jednym z najbardziej dotkliwych objawów w raku trzustki, występującym u około 70-80% chorych. Leczenie bólu jest trudne. Podawanie doustnie lub dożylnie środki z grupy opiatów stają się niewystarczające. Pomocne okazują się wtedy przykręgosłupowe blokady nerwów trzewnych lub neurolizy splotu trzewnego
Wyniki leczenia w raku trzustki są nadal niezadowalające. Śmiertelność pooperacyjna jest nadal wysoka. Do najczęstszych objawów niepożądanych po operacji należą przetoki trzustkowe, ropienie wewnątrzbrzuszne, infekcyjne rany, ostre zapalenie trzustki, przecieki żółciowe. Przeżycia 5-letnie chorych leczonych radykalnie z powodu raka trzustki wynoszą 3-18%
Inne nowotwory złośliwe trzustki
- Wyspiak – guz produkujący insuliną
- Glukagonomia – guz produkujący glukagon
- Gastrinoma – guz produkujący gastrynę, co w konsekwencji prowadzi do powstawania owrzodzeń żołądka
