Przewlekłe nieswoiste zapalenie jelita grubego występujące najczęściej w odbytnicy, mogące się szerzyć w sposób ciągły, na jego dalsze odcinki. W przebiegu procesu zapalnego zawsze zajęta jest odbytnica , w 50-54% odbytnica i esica a w 20% całe jelito grube. W nielicznych przypadkach zmiany mogą objąć końcowy odcinek jelita cienkiego.

Stan zapalny jelita grubego ograniczony jest z reguły jedynie do błony śluzowej, zaś pozostałe warstwy ściany jelita  (mięśniówka i błona surowicza) pozostają niezmienione.  Choroba przebiega najczęściej w postaci ostrych rzutów przedzielonych okresami remisji. Przyczyny  kolejnych nawrotów pozostają nieznane. Dużą rolę  przypisuje się stresom psychicznym, zmianom w sposobie odżywiania,  stosowaniu leków przeciwbólowych (zwłaszcza niesteroidowych leków przeciwzapalnych), zakażeniom pokarmowym oraz infekcjom  innych narządów. Zarówno początek choroby, jak i przebieg  następnych zaostrzeń może charakteryzować się różnym nasileniem objawów od postaci łagodnej do ciężkiej o piorunującym przebiegu.

Główne objawy mogące wskazywać na wrzodziejące zapalenie jelita grubego to

• bóle brzucha,
• długotrwałe biegunki i/lub zaparcia (czasem występują naprzemiennie),
• krew zawarta w stolcu (ujawniona lub nie),
• osłabienie, utrata wagi,
• aftowe zapalenie błony śluzowej jamy ustnej.

Objawy pozajelitowe

• oczne,
• stawowe (zapalenie stawów),
• skórne (piodermia zgorzelinowa, rumień guzowaty).

Większość powyższych objawów jest spowodowana stanem śluzówki jelita grubego. Normalnie funkcją tej części jelita jest wchłanianie wody – podczas choroby występują ubytki w śluzówce (tak należy rozumieć wyraz wrzodziejące w nazwie choroby a nie jako wrzody podobne jak na skórze) co powoduje biegunkę. Ponadto płyny idą do światła jelita z organizmu (tzw. przesięk). Utrudnione jest formowanie kału (zaparcia). Wszystko to prowadzi do bólu brzucha i uczucia dyskomfortu w jamie brzusznej.