Nefropatia zaporowa to zmiany morfologiczne i czynnościowe nerek i układu moczowego, wywołane przez całkowita lub częściowa niedrożność dróg odprowadzających mocz. W badaniach sekcyjnych stwierdza się wodonercze u około 4% zmarłych.
U mężczyzn > 60 roku życia spotykana jest częściej, co wynika przede wszystkim z częstego występowania przerostu gruczołu krokowego. Nefropatia zaporowa może być ostra lub przewlekła, częściowa lub całkowita, obustronna lub jednostronna.
Całkowita lub częściowa niedrożność dróg moczowych prowadzi do wzrostu w nich nadciśnienia i rozwoju wodonercza. Stopniowo dochodzi do uszkodzenia miąższu nerki, jego postępującego zaniku i rozwoju niewydolności nerek.
Przyczyny nefropatii zaporowej:
Mogą być nabyte lub wrodzone. Najczęstsze przyczyny nefropatii zaporowej to:
1. Mechaniczne zatkanie światła dróg moczowych:
- kryształy kwasu moczowego
- kamienie nierozpuszczalne
- skrzepy krwi
- oddzielone brodawki nerkowe
- polipy
- krystalizacja leków
- patologiczne białka
2. Zaburzenia czynnościowe lub anatomiczne
- zwężenie podmiedniczowe moczowodu, dysfunkcja szyi pęcherza
- zwężenie cewki moczowej lub stulejka
- zastawka przednia lub tylnia cewki moczowej
- zaburzenia neurogenne
- uraz krocza
3. Ucisk z zewnątrz
- naczynia-tętniak
- przewód pokarmowy – choroba Crohna, ropień wyrostka robaczkowego, guzy, ropienie
- przestrzeń zaotrzewnowa – włóknienie, gruźlica, chłoniaki, guzy przerzutowe, krwiaki
- kobiecy układ rozrodczy – ciąża, wypadanie macicy, guzy, ropnie
- łagodny przerost gruczołu krokowego
- rak gruczołu krokowego
Objawy nefropatii:
Nagłe zatkanie dróg moczowych wywołujących kolkę nerkową, czyli napad silnego, zwykle jednostronnego bólu, wywołany napięciem torebki nerkowej. Objawy nefropatii przewlekłej zaporowej sa mało charakterystyczne.
Objawy podmiotowe i przedmiotowe zależą od poziomu, stopnia, i szybkości rozwoju niedrożności. Często sa to objawy choroby będącej przyczyną wodonercza. Przy bardzo powolnym narastaniu wodonercza mogą nie występować żadne dolegliwości.
Przy całkowitym zatkaniu ból może być silny. Może być jedno lub obustronny. Przy zatkaniu obustronnym może wystąpić bezmocz. Przy częściowej niedrożności dość charakterystycznym objawem są naprzemienne okresy skąpomoczu i wielomoczu. W badaniach laboratoryjnych można stwierdzić wzrost kreatyniny, upośledzenie zagęszczania moczu, hiperkaliemię, kwasicę i niewielki białkomocz.
