Ubytek wielowarstwowego nabłonka płaskiego wokół ujścia zewnętrznej szyjki macicy powstały w następstwie jej zapalenia.

Ubytek pokrywa się  wkrótce nabłonkiem walcowatym, który albo wrasta w podścielisko szyjki, tworząc gruczoły cewkowe , albo rozrasta się na zewnątrz w postaci cienkich brodawek.

Obie powyższe postacie nadżerki mają tendencję do samowyleczenia: wielowarstwowy nabłonek płaski pojawia się ponownie i wypiera nabłonek walcowaty, fazę tę określa się jako nadżerka szyjki macicy oraz wypełni także cewki gruczołowe, następuje .

Jeśli proces gojenia zostaje zahamowany i tylko część nadżerki szyjki macicy  pokryta jest wielowarstwowym nabłonkiem płaskim, a pozostała część walcowatym, tworzy się stan nadżerki szyjki macicy częściowo wygojonej. Ten stan uważa się za stan przedrakowy.

Objawy nadżerki szyjki macicy

• upławy,
• bóle brzucha,
• bóle krzyża,
• krwawienie po stosunku,

Leczenie zależy od wyników badań cytologicznych lub histologicznych, może polegać na miejscowym stosowaniu leków przeciwzapalnych, przyżegnaniu chemicznym , elektrokoagulacji nadżerki szyjki macicy lub elektrokonizacji szyjki. Czasami sa wskazania do amputacji szyjki, a nawet usunięcia macicy. Powstawaniu szyjki macicy sprzyjają poporodowe lub po poronieniach uszkodzenia szyjki – rzęsistkawica i inne

Różne rodzaje nadżerek

Ze względu na zaawansowanie procesu gojenia się nadżerki, związany z tym różny wygląd i towarzyszące nieprawidłowe stany, wyróżnia się następujące jej rodzaje:

• nadżerka prosta - czerwony obszar wokół ujścia zewnętrznego, ostro odgraniczony, o gładkiej powierzchni; jest to zazwyczaj świeżo powstała zmiana,

• nadżerka brodawkowata – zmiana wyglądająca jak w nadżerce prostej, ale ma brodawkowatą powierzchnię; często towarzyszy jej stan zapalny,

• nadżerka krwawiąca - występują krwawienia z powierzchni zmiany przy dotyku (np. po stosunku),

• nadżerka gruczołowa - czerwony obszar, w którym gojenie się jest słabo zaznaczone; nabłonek walcowaty ektopowy (w nieprawidłowym miejscu) tworzy struktury gruczołowe wydzielające śluz,

• nadżerka w stanie gojenia - rozpoczęty proces wymiany nabłonków, czyli gojenia; zmiana jest bledsza,

• nadżerka częściowo wygojona – zaawansowany proces gojenia; widoczne są często torbiele Nabotha, wyraźna granica nadżerki jest niedostrzegalna,

• nadżerka wygojona – końcowy obraz gojenia się nadżerki: nabłonek płaski całkowicie przykrył obszar nadżerki, powodując zanik struktur produkujących śluz (rzadko) lub tworząc torbiele Nabotha. Jedynie ich obecność świadczy o przebytej nadżerce.