Malaria (ziarnica) jest wywoływana przez grupę spokrewnionych pasożytów, jednokomórkowych pierwotniaków. Są one przenoszone głównie przez samice komara widliszka, ale mogą również trafić do człowieka w wyniku przetoczenia skażonej krwi.
Wyróżnia się cztery gatunki pasożytów: występujące w Afryce zarodziec owalny i zarodziec pasmowy, zarodziec ruchliwy – na subkontynencie indyjskim, w Azji Płd.-Wsch. oraz w Ameryce Środkowej i Płd;zarodziec sierpowaty, spotykany w Afryce , na wyspach Oceanu Spokojnego, w Azji Płd.-Wschodniej i w Ameryce Płd.
Większość ciężkich , zagrażających życiu przypadków zimnicy jest wywoływana przez zarodźca sierpowatego. Pozostałe gatunki powodują chorobę o łagodniejszym przebiegu.Okres wylęgania trwa 12-28 dni, lecz zdarza się, że objawy choroby występują nawet po 5 latach od chwili zarażenia, gdyz pasożyt może tak długo przetrwać w wątrobie, nie wywołując choroby.
Rozpoznanie Malarii
Zarażenie zarodźcem sierpowatym jest przyczyna ciężkiej choroby, która atakuje ważne narządy ustroju
Powikłania Malarii:
- powikłania mózgowe wiodące do napadów drgawkowych lub okresowej utraty przytomności,
- hipoglikemię
- niewydolność nerek
- hemoglobinurię
- obrzęk płuc
- skaza krwotoczna
- ciężka niedokrwistość
- pęknięcie śledziony
- ostra niewydolność oddechowa
- wstrząs
- chłoniak Burkitta
- zwłóknienie wsierdzia
- nadreaktywny zespół malaryczny z hipersplenizmem (zespół splenomegalii tropikalnej)
- zespół nerczycowy
Objawy malarii spowodowane są niszczeniem przez pierwotniaka erytrocytów i w mniejszym stopniu odczuwalne, uszkadzaniem hepatocytów. Efektem rozpadu erytrocytów jest:
- niedokrwistość hemolityczna,
- żółtaczka
- hemoglobinuria
Inne objawy to:
- bóle mięśniowe,
- bóle kręgosłupa,
- zaburzenia świadomości,
- objawy neurologiczne,
- kaszel i duszność
Cykl życiowy zarodźca malarii i jego przenoszenie
Pasożyt wywołując zimnicę przechodzi skomplikowany cykl życiowy obejmując kilka stadiów:
- Stadium inwazyjne to tzw. sporozoit; występuje w ślinie zarażonego komara i przedostaje się do organizmu, gdy komar żywi się krwią człowieka
- Sporozoity trafiają do wątroby, gdzie przechodzą proces dojrzewania i mnożą się, przekształcając się w schizonty
- Dojrzałe Schizonty uwalniają do krwi wiele merozoitów, z których każdy zakaża jedną krwinkę czerwoną, w której kończy swój proces dojrzewania i się rozmnaża
- Merozoit wytwarza w każdej krwince schizonty lub gametocyty.
- Gdy powstaje schizont, uwalnia on kolejne merozoity, a te zakażają kolejna generację krwinek czerwonych
- Gametocyty stanowią płciowe stadium pasożyta, krążą we krwi i zarażają komary ssące krew nosiciela
- W ciele komara gametocyty znów znów przekształcają się w gamety męskie i żeńskie, zdolne do zarażania kolejnych ofiar
Zapobieganie Malarii
Stosowanie leków przeciwzimniczych, jak chlorochina i proguanil, zmniejsza ryzyko choroby. podrużującym do obszarów , w których wtstępuja zarodźce oporne na chlorochinę, jak Afryka, Azja Płd. – Wsch., zaleca się stosowanie meflochiny.
Przyjmowanie leków przeciwzimnicznych nie zapewnia 100% ochrony, trzeba pamiętac o
- apobieganiu ukłuciom komarów: noszeniu ubrań zakrywających całe ciało, korzystaniu ze środków odstraszających i chronieniu się na noc za nasączoną takimi środkami moskiteierią
- pilnym stosowaniu leków przeciwzimnicznych
- zwracaniu się o pomoc lekarską i niezwłocznym podejmowaniu leczenia, gdy tylko występują pierwsze objawy choroby. podróżującym po obszarach zagrożonych zimnicą doradza się by nie zwlekali z poszukiwaniem fachowej pomocy, gdy po powrocie poczuja się źle , nawet jeśli zapobiegawczo przyjmowali leki.
Zimnica jest jedną z najczęstszych chorób na świecie, zapada na nią rocznie 300 milionów osób, a dwa miliony co roku umiera z jej powodu. Jest to wciąż największe zagrożenie dla ludzi podróżujących, gdyż w samej Wielkiej Brytanii w ciągu roku notowanych jest 2500 przypadków i około 10 zgonów z powodu zimnicy u ludzi, którzy powrócili z podróży w zagrożone rejony świata.
Zimnica występuje endemicznie w wielu częściach Afryki i w Ameryce Środkowej i Południowej, w Południowo-Wschodniej Azji, na subkontynencie ibdyjskim i na wyspach Oceany Spokojnego. Zapobieganie zimnicy jest ważne dla osób zagrożonych, a zwłaszcza odwiedzających okolice, gdzie choroba występuje endemicznie.
