To potencjalnie groźne zakażenie bakteryjne spowodowane spożywaniem skażonych pokarmów.

U osób wcześniej zdrowych choroba może powodować tylko niegroźne objawy grypopodobne, jednakże u ludzi z innymi obciążeniami zakażenie może przybierać groźną formę, prowadząca do niszczenia tkanek w skutek wchłaniania bakterii i uwalniania ich toksyn do krwi a także zapalenie mózgu i opon mózgowych.

Grupy wysokiego ryzyka

Do szczególnie zarażonych w razie zakażenia listeriami zalicza się:

• kobiety w ciąży – listerioza stwarza duże zagrożenie w każdej fazie ciąży. może powodować wysoką gorączkę, ból głowy i bóle mięśniowe w okolicy lędźwiowej i stać się przyczyną poronienia albo porodu przedwczesnego
• noworodki – zakażenie płodu w łonie matki może oznaczać ciężka chorobę tuż po urodzeniu. Do objawów należy żółtaczka , ropne zakażenie oczu, zapalenie płuc, zapalenie opon mózgowych i mózgu. Charakterystyczna cechą jest tworzenie się w różnych narządach tzw. ziarniaków czyli złogów zapalnie zmienionych komórek. Gdy dziecko ulegnie zakażeniu później, początkowo nie wykazuje żadnych objawów, ale po kilku dniach czy nawet tygodniach, może się rozwinąć zagrażająca życiu choroba
• u starszych osłabionych ludzi listerioza jest często przyczyną zapalenia opon mózgowych
• osoby z osłabioną odpornością, na AIDS, wrodzone zaburzenia odporności, choroba nowotworowa, osoby otrzymujące steroidy, leki zapobiegające odrzuceniu przeszczepu

Przyczyny Listeriozy

chorobę wywołuje bakteria Listeria monocytogenes, atakująca człowieka  i zwierzęta; u bydła, owiec i kóz powoduje poronienia  i zapalenie opon mózgowych. U lidzi dochodzi do zakażenia przez:

• kontakt z zakażonym zwierzęciem
• szerzenie się bakterii z organizmu matki na dziecko w jej łonie
• spożywanie skażonego pokarmu

Objawy Listeriozy

Objawy w okresie noworodkowym:

zakażenie wczesne (objawy w 1 tygodniu życia):

• posocznica
• ropna ziarnica noworodków
• ostra niewydolność oddechowa

zakażenie późne (objawy po ukończeniu 2 tygodnia życia):

• zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych

Objawy w późniejszym okresie życia:

• objawy grypopodobne
• wymioty
• biegunka
• posocznica
• zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych

Ogniska choroby

Często nie udaje się ustalić przyczyny zwiąkszonej zachorowalnosci  na listeriozę, ale może to byc związane ze spożyciem

• miękkich serów
• nie poddanego pasteryzacji sera lub mleka
• lodów
• niedogotowanego mięsa
• surowej wędzonej ryby
• surowych warzyw w postaci gotowych surówek

Zaniedbania higieny mogą prowadzić do przeniesienia zakażenia z jednej osoby na inną, zwłaszcza, gdy chodzi o osoby z obniżoną odpornością. Choroba szerzy się szczególnie w stłoczonych gromadach ludzi. Możliwą przyczyna choroby jest również używanie do krojenia potraw noża, którym przedtem krojono skażony produkt pokarmowy. W szpitalach przyczyną choroby bywa mierzenie dzieciom temperatury w odbytnicy niewłaściwie wyjałowionym termometrem.

Listeria monocytogenes jest obecna w przewodzie pokarmowym  1-10% ludzi , nie wywołując żadnych objawów chorobowych. Do listeriozy dochodzi rzadko, a w całej populacji zdarza się  rocznie  2-74 przypadki na milion ludzi. Wydaje się ,ze w ostatnich latach narasta liczba zakażeń za pośrednictwem środków spożywczych i to w krajach o wysokim stopniu uprzemysłowienia

Ciężki przebieg listeriozy jest wskazaniem do hospitalizacji, a często nawet do umieszczania na oddziale intensywnej opieki, gdzie zapewniona jest całodobowa opieka pielęgniarska i stałe monitorowanie czynności życiowych. noworodki cierpiące na listerioze umieszcza się na oddziałach noworodkowych, gdzie często muszą przebywać w inkubatorze. Konieczne też bywa mechaniczne wspomaganie oddychania

Rozpoznanie listeriozy

Bakterię powodująca listeriozę można zidentyfikować na podstawie posiewu materiału pobranego od pacjenta

• z oczu i nosa
• krwi
• moczu
• płynu mózgowo-rdzeniowego
• zakażonych kanek

można również wykryć swoiste przeciwciała we krwi pacjenta.