Kość wydaje ci się czymś bardzo niezmiennym, twardym, trwałym. Wcale tak nie jest!
To bardzo żywa tkanka, caÅ‚y czas coÅ› siÄ™ w niej dzieje. Po pierwsze roÅ›nie (do ok. 16. roku życia u kobiet i do 18. roku u mężczyzn). Po drugie przez caÅ‚y czas siÄ™ odnawia – „stara” kość jest wymieniana na „nowÄ…”. Szczególnie intensywna przebudowa kośćca ma miejsce w okresie dzieciÅ„stwa – w ciÄ…gu roku ulega odnowieniu od 50 do 100 proc. caÅ‚ej tkanki (u dorosÅ‚ego 5-10 proc). MiÄ™dzy 16. a 30. rokiem życia każdy z nas osiÄ…ga tzw. szczytowÄ… masÄ™ kostnÄ…, czyli najwiÄ™kszÄ…, jakÄ… mamy w ciÄ…gu życia. Potem, niestety, koÅ›ci szybciej siÄ™ niszczÄ… niż tworzÄ…. Ich masa zmniejsza siÄ™ co roku o ok. 1 proc, a u kobiet w okresie menopauzy nawet o 4—7 proc. Czasem ten proces niszczenia jest jeszcze szybszy. Powód to styl życia, który prowadzimy, a szczególnie brak ruchu i zÅ‚a dieta.
O koÅ›ci trzeba dbać już od okresu… prenatalnego. Udowodniono, że od diety mamy w czasie ciąży, szczególnie w ostatnich trzech miesiÄ…cach, zależy, czy koÅ›ci noworodka bÄ™dÄ… miaÅ‚y wiÄ™kszÄ…, czy mniejszÄ… tzw. gÄ™stość mineralnÄ…, to znaczy, czy bÄ™dÄ… mniej, czy bardziej nasycone dobrymi mineraÅ‚ami. Na stan koÅ›ci ogromny wpÅ‚yw ma też dieta w późniejszym okresie. Przede wszystkim potrzebujÄ… one wapnia. Pij wiÄ™c mleko i jedz jego przetwory: jogurty, kefiry, sery. SiÄ™gaj po ryby; najwiÄ™cej wapnia zawierajÄ… te, które zjadamy razem z krÄ™gosÅ‚upem, np. sardynki, szprotki z puszki. WapÅ„ jest też w warzywach (brokuÅ‚y, szczypiorek, szczaw, rabarbar), roÅ›linach strÄ…czkowych (fasola), niestety z produktów roÅ›linnych przyswaja siÄ™ znacznie gorzej z powodu obecnoÅ›ci bÅ‚onnika oraz innych zwiÄ…zków wystÄ™pujÄ…cych w roÅ›linach. Po to, żeby organizm mógÅ‚ przyswoić wapÅ„, potrzebuje odpowiedniej iloÅ›ci witaminy D. Teoretycznie powinna siÄ™ ona wytwarzać w skórze pod wpÅ‚ywem promieni sÅ‚onecznych. Niestety zwykle zbyt maÅ‚o przebywamy na Å›wieżym powietrzu, a w dodatku dla ochrony przed sÅ‚oÅ„cem smarujemy skórÄ™ kremami z filtrami UV. Zabezpieczamy siÄ™ przed rakiem, ale w skórze powstaje za maÅ‚o witaminy D. Dlatego warto jeść produkty, które jÄ… zawierajÄ…. Szczególnie ryby. Warto siÄ™gać po nie co najmniej dwa razy w tygodniu. Niestety, z badaÅ„ Instytutu Matki i Dziecka wynika, że polowa dzieci w wieku przedszkolnym ma niedobory wapnia, a aż 99 proc. (!) – witaminy D. U dorosÅ‚ych jest podobnie. Dlatego coraz wiÄ™cej osób ma sÅ‚abe koÅ›ci. NajwiÄ™kszym sprzymierzeÅ„cem narzÄ…du ruchu jest jednak aktywność fizyczna.
Wrogiem koÅ›ci jest nadmiar fosforu. Zwykle „zjadamy” go za dużo, gdyż fosforany sÄ… dodawane do wÄ™dlin, fast foodów, zup w proszku, napojów typu cola, a czÄ™sto nawet do… pieczywa (polepszacze). Duża ilość fosforu powoduje, że z koÅ›ci „ucieka” wapÅ„. Podobnie dziaÅ‚a chlorek sodu zawarty np. w soli, której też używamy o wiele za dużo. NajwiÄ™kszym wrogiem koÅ›ci jest jednak niedobór hormonów, szczególnie estrogenów u kobiet, pojawiajÄ…cy siÄ™ w okresie menopauzy. Estrogeny majÄ… bezpoÅ›redni wpÅ‚yw na komórki kostne, a ich brak powoduje zanik koÅ›ci. Dlatego w okresie menopauzy koÅ›ci stajÄ… siÄ™ naprawdÄ™ sÅ‚abe. Na osteoporozÄ™ szczególnie narażone sÄ… te panie, które przestaÅ‚y miesiÄ…czkować przed 50. rokiem życia.