Gruźlica jest chorobą zakaźną najczęściej atakująca płuca, lecz rozwijającą się również w innych częściach organizmu. Gruźlice płuc wykrywa się często przypadkowo, przy okazji rutynowych badań przesiewowych, jednak może być też przyczyną wielu dolegliwości, jak:
- długotrwałe ogólne osłabienie i złe samopoczucie,
- pogorszenie apetytu i chudnięcie, gorączka i nocne poty,
- kaszel często dokuczliwy,
- odksztuszanie,
- duszność.
Objawy gruźlicy
Objawy gruźlicy zależą od jej umiejscowienia
- w wÄ™zÅ‚ach chÅ‚onnych – powiÄ™kszenie szyjnych wÄ™złów chÅ‚onnych, z których może wyciekać ropa,
- w drogach moczowych – czÄ™ste bolesne oddawanie moczu, nieprzyjemne uczucie i obrzmienie w okolicy lÄ™dźwiowej,
- w ukÅ‚adzie rozrodczym – u kobiet ból w miednicy, zaburzenia miesiÄ…czkowania, upÅ‚awy z pochwy, niepÅ‚odność, u mężczyzn ból i obrzmienie moszny,
- w koÅ›ciach i stawach – bóle pleców, wygiÄ™cie krÄ™gosÅ‚upa w skutek zapadniÄ™cia siÄ™ krÄ™gu, ropienie, znieksztaÅ‚cenie stawów,
- w jamie brzusznej – nawracajÄ…ce ból brzucha i zaparcia,
- w skórze wrzodziejące guzki na głowie i szyi, pozostawiające blizny,
- w osierdziu – ból zamostkowy,
- w oponach mózgowo rdzeniowych – zÅ‚e ogólne samopoczucie, ospaÅ‚ość, ból gÅ‚owy, wymioty, zmiany zachowania, sztywność karku, porażenia, stÄ™pienie reakcji na otoczenie, Å›piÄ…czka.
Przyczyny gruźlicy
Gruźlicę wywołują bakterie zwane prątkami gruźlicy. W większości przypadków zakażenie następuje droga oddechową, przez wdychanie unoszonych z prądem powietrza kropelek wydzieliny osoby chorej. Wstępna faza zakażenia gruźliczego obejmuje tylko zwykle pewien obszar płuca oraz sąsiednie węzły chłonne.
Zmiana pierwotna zazwyczaj sama się goi z pozostawieniem blizny, lecz część bakterii może utrzymać się przy życiu. Często pozostają one w stanie uśpionym, gdy jednak z jakiejś przyczyna spada odporność nosiciela, mogą się reaktywować nawet po wielu miesiącach czy latach. U dorosłych gruźlica występuje częściej w fazie pierwotnej niż jako gruźlica pierwotna.
Do czynników ryzyka zalicza się
- podeszły wiek,
- nadużywanie alkoholu lub środków odurzających,
- zakażenie HIV,
- cukrzycÄ™,
- leczenie lekami immunosupresyjnymi, np. po transplantacji.
Fazy zakażenia płuc
Pierwotna gruźlica płuc
powstają w płucach mikroskopijne zmiany , w których zamykane są prątki gruźlicy włóknista osłona guzków zawiera serowata masę złożoną z martwych bakterii i komórek w ciągu około 18 miesięcy gruzełki samoistnie się goją, pozostawiając włóknistą bliznę, która następnie wapnieje i staje się widoczna na zdjęciu rentgenowskim w zmianach tych nadal znajdują się bakterie w stanie uśpienia
Pierwotna gruźlica płuc
- w objętych zakażeniem narządach powstają guzowate twory, zawierające martwicze komórki o serowatym wyglądzie,
- następuje rozpadanie się gruźliczaków i szerzenie się infekcji,
- połykanie zakażonej wydzieliny z oskrzeli może spowodować zakażenie żołądka i jelit.
Leczenie i zapobieganie
Większość chorych można leczyć w domu pod warunkiem, że będą regularnie przyjmować leki i że nie pojawią się dodatkowe problemy. Leczenie ,musi trwać co najmniej 6 miesięcy, a w wypadku gruźlicy kości lub zakażenia HIV znacznie dłużej.
Ludzie w których plwocinie wykryto prątki, przestają zakażać po 2 tygodniach właściwego leczenia, co jednak nie oznacza że zostali wyleczeni.
By uniknąć uodpornienia prątków na leki, stosuje się kilka środków jednocześnie.
Zakażenie prątkiem gruźlicy obejmuje około 1/3 światowej populacji. Co roku dochodzi na świecie do ok 8 milionów nowych zakażeń. Z powodu gruźlicy umiera 2,9 mln ludzi. Ocenia się, że liczba chorych na gruźlicę wzrośnie w najbliższych latach, co ma związek z migracją ludności wiejskiej do obszarów miejskich w krajach słabo rozwiniętych i z epidemią AIDS.
U wielu chorych na gruźlicę nigdy nie pojawiają się objawy choroby. Pacjenci z czynną gruźlica zwykle dobrze reagują na nowoczesne leki, pod warunkiem, że pilnie odbębnią pełny cykl terapii. mimo podejmowanych wysiłków w wielu krajach narasta liczba przypadków gruźlicy opornej na wiele leków.
