Gronkowiec to bakterie bardzo rozpowszechnione w przyrodzie. Występują u człowieka, zwierząt, w wodzie, powietrzu i żywności. Do lat 80. znane były tylko trzy gatunki, a dzisiaj – już ponad 40. Infekcje gronkowcowe mają długą historię, jednak odkryte i zbadane zostały dopiero pod koniec XIX w. U ponad 30% dorosłych nieszkodliwe gronkowce znajdują się w nosie, a u 20% na skórze. Ze względu na występowanie złoto pomarańczowych i białych kolonii rozróżniamy dwa gatunki gronkowców: Staphylococcus aureus, czyli „złocisty” (taki właśnie znaleźli pracownicy sanepidu w wodzie „Słowianki”) albo albus. Gronkowiec „złocisty” wytwarza silną toksynę, wywołującą zatrucia pokarmowe z natychmiastowymi objawami (do 30 min po jedzeniu).

Infekcja – jeśli ogranicza się do skóry – nie jest ciężka. Gorzej, gdy gronkowce przedostaną się do krwi, powodują wtedy powikłane zakażenia bakteryjne.

Do zakażenia może dojść szczególnie u pacjentów, którzy długo przebywają w szpitalach. Zakażenie może mieć charakter zakażenia szpitalnego choć nie zawsze tak się dzieje. Szczepy szpitalne tychże bakterii cechują się antybiotykoopornością.
Nabycie oporności w szerszym rozumieniu tego zjawiska jest efektem powszechnie stosowanych antybiotyków, których przeznaczenie jest nie tylko lecznicze w odniesieniu do chorego człowieka, coraz częściej ma charakter przemysłowy-przetwórczy czy weterynaryjny.

Wśród innych przyczyn zakażenia coraz częściej wymienia się nadmierną dbałość o higienę osobistą, której efektem jest zniszczenie naturalnego płaszcza lipidowego skóry nawet z okresową, troficzną przewagą grzybów różnych gatunków, które z czasem stają się powodem kolejnych wizyt u lekarza.

Niewątpliwie istotnym elementem tej złożonej kaskady zdarzeń będzie upośledzona odporność ustroju ludzkiego. Przyczynia się ona do osobniczej skłonności-podatności na różnego typu infekcje.

Do czynników sprzyjających zakażeniu należą

• zespół niedoboru odporności Wiskott-Aldrich,
• cukrzyca,
• choroby serca,
• choroby nowotworowe,
• zakażenia wirusem grypy,
• choroba reumatyczna,
• defekt zabijania wewnątrzkomórkowego,
• choroba ziarniniakowa,
• hipogammaglobulinemia,
• protezy naczyniowe, kostne, stawowe jako obce ciało.

Sposoby zakażenia

• drogą kropelkową,
• przez kontakt pośredni,
• przez przedmioty codziennego użytku.

Ryzyko zakażenia gronkowcem złocistym wzrasta w przypadku

• przerwania ciągłości tkanek,
• obecności ciała obcego w tkankach,
• współistniejących chorób, takich jak: nowotwory (np. białaczki), marskość wątroby, cukrzyca i inne choroby metaboliczne, stosowanie terapii immunosupresyjnej lub przeciwnowotworowej, inne niedobory odporności.

1. Zakażenia ropne skóry, tkanek podskórnych oraz tkanek miękkich

• czyraki,
• jęczmień (choroba),
• karbunkuł,
• ropnie,
• czyraczność,
• ropne zakażenia ran pooperacyjnych, pourazowych i innych,
• liszajec (zwykle gronkowiec wtórnie dołącza się zakażenia paciorkowcem ropotwórczym),
• zapalenie sutka u kobiet karmiących piersią,
• pyodermia,
• zastrzał,
• zanokcica,
• figówka,
• zapalenie mieszka włosowego.

2. Zakażenia układowe o etiologii gronkowcowej

• zapalenie szpiku kostnego i kości,
• zapalenie tchawicy,
• zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, ropnie mózgu,
• zapalenie żył,
• zakażenie układu moczowego,
• posocznica gronkowcowa,
• zapalenie płuc – jako powikłanie grypy,
• zapalenie mięśnia sercowego, ostre zapalenie wsierdzia.

3. Zakażenia lub zatrucia związane z produkcją swoistych toksyn

• choroba Rittera,
• zespół wstrząsu toksycznego,
• gronkowcowe zatrucia pokarmowe.

Jak sobie radzić

Rozmiękczyć strup używając wody z mydłem, następnie usunąć go. Należy zastosować leki zewnętrzne przepisane przez lekarza.