Astma powoduje trudności w oddychaniu poprzez zwężenie dróg oddechowych. Jest to bardzo częste schorzenie, które dotyka około 10% dzieci i 5% dorosłych. Choroba ta występuje coraz częściej; nie są znane przyczyny tego zjawiska. Na astmę można zachorować w każdym wieku.
Astmę wywołuje zapalenie wyściółki dróg oddechowych, zwykle spowodowane reakcją alergiczną, które sprawia, że drogi oddechowe nadmiernie się zwężają, co powoduje świszczący oddech i duszność.
U chorych na astmę ściana dróg oddechowych jest grubsza niż u ludzi zdrowych, a mięśnie dróg oddechowych są „nadwrażliwe” i podatne na skurcz. Zapalenie podrażnia także nerwy dróg oddechowych, powodując kaszel i uczucie dyskomfortu w klatce piersiowej.
Nasilenie objawów astmy zazwyczaj zmienia się w ciągu doby i zależy od różnych czynników. Pospolitymi czynnikami wyzwalającymi objawy astmy są: wysiłek fizyczny, zimne powietrze, śmiech, silne zapachy, wdychanie pyłków traw lub kurzu domowego, kontakt ze zwierzętami (psy, koty, konie), stres emocjonalny, a u części pacjentów przyjmowanie aspiryny i innych leków stosowanych w zapaleniu stawów.
Objawy astmy zazwyczaj nasilają się w nocy i mogą budzić chorego we wczesnych godzinach rannych. Infekcja wirusowa (pospolite przeziębienie) może spowodować silny atak astmy.
Objawy dychawicy oskrzelowej
- napady duszności w nocy lub nad ranem,
- napady duszności po wysiłku fizycznym,
- napady duszności przy nagłej zmianie temperatury otoczenia lub kontakcie z substancja uczulającą,
- brak tchu,
- ściskanie w piersiach,
- świsty podczas oddychania,
- kaszel (suchy lub z gęsta trudną do odkrztuszenia wydzieliną.
Przyczyny dychawicy oskrzelowej
Astma oskrzelowa jest przewlekłym procesem zapalnym, prowadzi on do nadreaktywności dróg oddechowych, czyli do reagowania przesadnym, podłużnym skurczem oskrzeli na nieszkodliwe czynniki.
- predyspozycji genetycznych,
- płeć (częściej zapadają na nią ich chłopcy),
- karmienie piersią (zmniejsza ryzyko choroby dziecka),
- dieta,
- warunki higieniczne (sterylnie czyste warunki prawdopodobnie sprzyjają alergiom),
- miesiąca urodzenia (bezpieczniej się urodzić zimą).
Najczęściej spotykane rodzaje alergii powodującej atak astmy to
- uczulenie na zwierzęta,
- środki chemiczne,
- lekarstwa,
- roztocza,
- pyłki,
- zanieczyszczenie powietrza,
- pióra ptaków,
- środki konserwujące dodawane do żywności (na przykład siarczyny),
- dym,
- pleśń i dym papierosowy.
Ryzyko zachorowania na dychawicę oskrzelową
Ryzyko zachorowania jest wyższe u alergików mających chorych na astmę w najbliższej rodzinie (jeśli oboje rodzice mają astmę, to ryzyko, że dziecko też zachoruje, wynosi ok. 50%), dzieci palaczy również są narażone na astmę.
Powikłania dychawicy oskrzelowej
- infekcja układu oddechowego,
- szybkie męczenie się,
- mała sprawność fizyczna,
- wady serca (tzw. serce płucne),
- rozedma płuc (spowodowana pęknięciem pęcherzyków).
Co robić w przypadku ataku astmy
- jeśli jest to możliwe usunąć przyczynę ataku astmy (np. wejść do pomieszczenia, jeśli przyczyna było mroźne powietrze,
- ograniczyć wysiłek fizyczny,
- opuścić mieszkanie w którym mieszka kot jeśli chory jet na niego uczulony,
- uspokoić chorego (atakowi astmy często towarzyszy narastający lęk, który pogarsza stan cierpiącego,
- chory powinien przyjąć najwygodniejsza pozycję, podczas ataku astmy łatwiej oddychać, gdy jest się mocno opartym na rękach o ścianę lub blat stołu, pracują wówczas wszystkie mięśnie oddechowe,
- zapewnić dostęp dużej ilości świeżego powietrza, rozluźnić ubranie,
- podać leki przeciwalergiczne,
- podać leki rozkurczające oskrzela: szybko działające wziewne.
Po lekach wziewnych chory może chwilowo poczuć się słabo, mogą drżeć mu mięśnie
- gdy dolegliwości nie ustąpią wezwij lekarza, poda on zastrzyk z hydrokortyzonu i aminofiliny, a w razie potrzeby tlen,
- chory nie powinien zostać bez opieki, nawet gdy miną atak, najgorszy dla astmatyka jest okres między 2 a 5 nad ranem, ponieważ wtedy najniższe jest stężenie we krwi adrenaliny, hormonu, który m.in rozkurcza oskrzela.