Astma powoduje trudności w oddychaniu poprzez zwężenie dróg oddechowych. Jest to bardzo częste schorzenie, które dotyka około 10% dzieci i 5% dorosłych. Choroba ta występuje coraz częściej; nie są znane przyczyny tego zjawiska. Na astmę można zachorować w każdym wieku.

Astmę wywołuje zapalenie wyściółki dróg oddechowych, zwykle spowodowane reakcją alergiczną, które sprawia, że drogi oddechowe nadmiernie się zwężają, co powoduje świszczący oddech i duszność.

U chorych na astmę ściana dróg oddechowych jest grubsza niż u ludzi zdrowych, a mięśnie dróg oddechowych są „nadwrażliwe” i podatne na skurcz. Zapalenie podrażnia także nerwy dróg oddechowych, powodując kaszel i uczucie dyskomfortu w klatce piersiowej.

Nasilenie objawów astmy zazwyczaj zmienia się w ciągu doby i zależy od różnych czynników. Pospolitymi czynnikami wyzwalającymi objawy astmy są: wysiłek fizyczny, zimne powietrze, śmiech, silne zapachy, wdychanie pyłków traw lub kurzu domowego, kontakt ze zwierzętami (psy, koty, konie), stres emocjonalny, a u części pacjentów przyjmowanie aspiryny i innych leków stosowanych w zapaleniu stawów.

Objawy astmy zazwyczaj nasilają się w nocy i mogą budzić chorego we wczesnych godzinach rannych. Infekcja wirusowa (pospolite przeziębienie) może spowodować silny atak astmy.

Objawy dychawicy oskrzelowej

• napady duszności w nocy lub nad ranem,
• napady duszności po wysiłku fizycznym,
• napady duszności przy nagłej zmianie temperatury otoczenia lub kontakcie z substancja uczulającą,
• brak tchu,
• ściskanie w piersiach,
• świsty podczas oddychania,
• kaszel (suchy lub z gęsta trudną do odkrztuszenia wydzieliną.

Przyczyny dychawicy oskrzelowej

Astma oskrzelowa jest przewlekłym procesem zapalnym, prowadzi on do nadreaktywności dróg oddechowych, czyli do reagowania przesadnym, podłużnym skurczem oskrzeli na nieszkodliwe czynniki.

• predyspozycji genetycznych,
• płeć (częściej zapadają na nią ich chłopcy),
• karmienie piersią (zmniejsza ryzyko choroby dziecka),
• dieta,
• warunki higieniczne (sterylnie czyste warunki prawdopodobnie sprzyjają alergiom),
• miesiąca urodzenia  (bezpieczniej się urodzić zimą).

Najczęściej spotykane rodzaje alergii powo­dującej atak astmy to

• uczulenie na zwierzęta,
• środ­ki chemiczne,
• lekarstwa,
• roztocza,
• pyłki,
• zanie­czyszczenie powietrza,
• pióra ptaków,
• środki kon­serwujące dodawane do żywności (na przykład siar­czyny),
• dym,
• pleśń i dym papierosowy.

Ryzyko zachorowania na dychawicę oskrzelową

Ryzyko zachorowania jest wyższe u alergików mających chorych na astmę w najbliższej rodzinie  (jeśli oboje rodzice mają astmę, to ryzyko, że dziecko też zachoruje, wynosi ok. 50%), dzieci palaczy również są narażone na astmę.

Powikłania dychawicy oskrzelowej

• infekcja układu oddechowego,
• szybkie męczenie się,
• mała sprawność fizyczna,
• wady serca (tzw. serce płucne),
• rozedma płuc (spowodowana pęknięciem pęcherzyków).

Co robić w przypadku ataku astmy

• jeśli jest to możliwe usunąć przyczynę ataku astmy (np. wejść do pomieszczenia, jeśli przyczyna było mroźne powietrze,
• ograniczyć wysiłek fizyczny,
• opuścić mieszkanie w którym mieszka kot jeśli chory jet na niego uczulony,
• uspokoić chorego  (atakowi astmy często towarzyszy narastający lęk, który pogarsza stan cierpiącego,
• chory powinien przyjąć najwygodniejsza pozycję, podczas ataku astmy łatwiej oddychać, gdy jest się mocno opartym na rękach o  ścianę lub blat stołu, pracują wówczas wszystkie mięśnie oddechowe,
• zapewnić dostęp dużej ilości świeżego powietrza, rozluźnić ubranie,
• podać leki przeciwalergiczne,
• podać leki rozkurczające oskrzela: szybko działające wziewne.

Po lekach wziewnych chory może chwilowo poczuć się słabo, mogą drżeć mu mięśnie

• gdy dolegliwości nie ustąpią wezwij lekarza, poda on zastrzyk z hydrokortyzonu i aminofiliny, a w razie potrzeby tlen,
• chory nie powinien zostać bez opieki, nawet gdy miną atak, najgorszy dla astmatyka jest okres między 2 a 5 nad ranem, ponieważ wtedy najniższe jest stężenie we krwi adrenaliny, hormonu, który  m.in rozkurcza oskrzela.