Dna (skaza moczanowa, podagra, artretyzm) jest chorobą przemiany materii. Polega na nadmiernym wytwarzaniu w organizmie kwasu moczowego. Nadmiar kwasu odkłada się w postaci kryształków w stawach i tkankach okołostawowych.

Objawy dny moczanowej to

• zaczerwienienie,
• obrzęk,
• rozgrzanie zajętego stawu,
• gwałtowne bóle w czasie napadów dny.

Często zajętym stawem jest staw śródstopo-paliczkowy dużego palucha u nogi. W przebiegu choroby wytwarzają się tak zwane guzki dnawe (inaczej: guzki artretyczne) w stawach, ścięgnach, kaletkach maziowych lub w małżowinie usznej.

Każda postać dny wymaga jak najszybszego leczenia specjalistycznego. W przypadku ostrego ataku oraz dla obniżenia poziomu kwasu moczowego często niezbędne jest leczenie farmakologiczne.

Przyczyny dny moczanowej

Dna jest typową chorobą cywilizacyjną, związaną ze sposobem odżywiania: dużo mięsa (zwłaszcza wieprzowiny), nadmiar potraw tłustych, bogatych w białko, nadmierne spożycie alkoholu i kawy. Obfita uczta mocno zakrapiana alkoholem bardzo często kończy się ostrym atakiem artretyzmu. Dlatego dna bywa nazywana „chorobą bogaczy”. Z drugiej strony czynnikiem wyzwalającym dnę mogą być także przesadne i źle przeprowadzone kuracje głodowe.

Mężczyźni, zwłaszcza po czterdziestym piątym roku życia, chorują około dwudziestu kilku razy częściej niż kobiety.

Wprawdzie dna jest schorzeniem nieuleczalnym, ale odpowiedni tryb życia i dieta, ewentualnie wspomaganie środkami farmakologicznymi, zwykłe umożliwiają uniknięcie napadów dny i powikłań.

Chorzy na dnę muszą wykluczyć z diety pokarmy bogate w związki purynowe

• podroby (wątroba, mózg, nerki, serca),
• wywary,
• sosy mięsne,
• zupy na wywarach mięsnych,
• galarety mięsne,
• sardynki,
• śledzie,
• suche strączkowe (groch, fasola, soczewica, bób) oraz używki (kawa, herbata, kakao).

Nie zawierają wcale lub zawierają niewielką ilość związków purynowych

• ser,
• mleko,
• ryż,
• owoce.

Właśnie te produkty powinny mieć duże zastosowanie w układzie diety w przypadkach dny. Przy nie tolerowaniu mleka i produktów mlecznych w czystej postaci, należy je spożywać w potrawach: 100 g mleka płynnego = 15 g sera twarogowego = 10 g mleka w proszku odtłuszczonego = 15 g mleka w proszku pełnego. Mogą to być np. pierogi leniwe, budynie z twarogu i warzyw lub z twarogu i kasz. Związków purynowych nie zawierają również : masło, śmietana, miód, dżemy, marmolady i cukier. Jednak w połączeniu dny z cukrzycą, hipercholesterolemią lub hiperlipoproteinemią, nie mogą one mieć dużego zastosowania w diecie.

Posiłki należy spożywać regularnie – ostatni na 3-4 godziny przed snem, ponieważ w nocy podczas snu zwiększa się ilość zatrzymywanego w ustroju kwasu moczowego.

Potrawy przygotowywać bez tłuszczu; tłuszcz na surowo dodawać do ugotowanych potraw. Technika sporządzania posiłków opiera się na gotowaniu w wodzie lub na parze. Mięso gotuje się wyłącznie w dużej ilości wody. Ze względu na małą jego ilość do spożycia dziennie (około 50 g) zaleca się sporządzanie potraw typu risotta, gołąbki itp. Zabrania się spożywania potraw smażonych, pieczonych i duszonych.

Jak sobie radzić

Przy podwyższeniu poziomu kwasu moczowego we krwi

• unikać alkoholu
• nie przejadać się
• zredukować wagę ciała
• pić dużo płynów
• regularnie przyjmować leki obniżające poziom kwasu moczowego we krwi

W ostrym napadzie dny

• przyjmować leki przeciwzapalne, obniżające poziom kwasu moczowego we krwi i zwiększające wydalanie  soli tego kwasu z moczem