Jest to choroba układu krwiotwórczego, która polega na rozroście elementów krwiotwórczych produkujących krwinki czerwone. Rozrostowi ulegają głównie prekursorzy krwinek czerwonych, doprowadzając do ich zwiększonej ilości we krwi.
We krwi obserwuje się podwyższenie hematokrytu i stężenia hemoglobiny oraz zwiększenie liczby krwinek czerwonych.
Choroba ta pokazuje, że zwiększenie liczby krwinek czerwonych jest również szkodliwe, jak i ich niedobór (czyli niedokrwistość).
Pojawiają się wówczas powikłania w postaci zakrzepów i bardzo niebezpiecznych zatorów, ostatecznie może rozwinąć się zwłóknienie szpiku lub ostra białaczka. Zaburzeniu ulega czynność płytek krwi – pojawiają się krwawienia.
Objawy czerwienicy:
- bóle i zawroty głowy
- szum w uszach
- zmęczenie
- duszność wysiłkowa
- krwawienie z nosa
- zaburzenia widzenia
- erytromelalgia
- nadciśnienie tętnicze
- sino czerwonawe zabarwienie nosa, uszu, warg i spojówek (łac. plethora polycythaemica)
- świąd skóry – charakterystycznym objawem dla czerwienicy prawdziwej jest jego nasilenie po gorącej kąpieli; ma to najprawdopodobniej związek z degranulacją mastocytów
- powiększenie śledziony i (lub) wątroby
- zastoinowe naczynia żylne w badaniu dna oka
- objawy dny moczanowej
Przyczyny czerwienicy:
Niedotlenienie na skutek przewlekłych chorób płuc lub serca, nowotwory nerek, a czasami przebywanie na dużych wysokościach mogą być przyczyną powstawania czerwienicy – jednej z postaci nadkrwistości. Na skutek nadmiernego pobudzenia układu krwiotwórczego nadmiernie wzrasta liczba czerwonych krwinek.
Na tę chorobę nie ma lekarstwa, ale poprzez leczenie można kontrolować jej symptomy. Leczy się ją lekami rozcieńczającymi krew, lekami hamującymi funkcje szpiku kostnego oraz przez regularne usuwanie jednostek objętościowych krwi.
W leczeniu stosuje się metodę znaną już od wieków, czyli upusty krwi. Próbuje się także chemioterapii i radioterapii, szczególnie przy dużym niebezpieczeństwie zatorów.
