Czerniak

Czerniak złośliwy to nowotwór, który wywodzi się z komórek barwnikowych(melanocytów) wytwarzających i zawierających melaninę. W 90% przypadków umiejscawia się na skórze , gdzie można go szybko zlokalizować . Trudno jest go zidentyfikować, gdy jest ukryty w błonie śluzowej i naczyniowej oka. Bardzo rzadko zdarzają się czerniaki opon mózgowych. Czasem lokalizuje się w błonie śluzowej układu pokarmowego, np. w jamie ustnej Rozwija się od kilku miesięcy do kilku lat . Ryzyko wzrasta w związku z następującymi czynnikami:

• częste wystawianie skóry na intensywne promieniowanie słoneczne,
• jasna karnacja, niebieskie oczy, włosy blond lub rude,
• predyspozycje genetyczne – 10 % zachorowań,
• długie przebywanie w nasłonecznionych miejscach,
• osłabienie organizmu.

Zmiany skórne mogą stać się groźne, gdy występują w miejscach owłosionych, narażonych na ciepło, często drażnionych  – na dłoniach, w pasie, przy kołnierzu. Te znamiona powinny być usuwane w pierwszej kolejności , bez czekania na zmianę ich wyglądu.

Czerniak jak każdy nowotwór, nie powstaje z dnia na dzień. To proces nawet kilkunastoletni . I dlatego nie należy lekceważyć  zmian w znamionach, które ma się od zawsze. Należy pamiętać, że o agresywności czerniaka decyduje nie jego wielkość, a głębokość w skórze. Czerniak wykryty we czesnym stadium jest w 100% wyleczalny, później jego rozwoju nie da się przewidzieć.

W Polsce wykrywa się każdego roku ok. 10 tys. przypadków czerniaka i innych nowotworów skóry.

Czerniak to jeden z najbardziej złośliwych nowotworów, który zwykle umiejscawia się na skórze. Podczas gdy inne nowotwory muszą się uczyć strategii opanowania organizmu przez przeżuty. Zdolność do tworzenia przerzutów już we wczesnych stadiach określa się jako agresywność czerniaka. Jeszcze kilka lat temu naukowcy sugerowali , że czerniakowi sprzyja tłusta dieta . Tymczasem długoletnie obserwacje pozwalają stwierdzić, że nie ma takiej zależności.

Na pewno jednak warto schudnąć z różnych przyczyn zdrowotnych, a poza tym tracąc tkankę tłuszczowa możemy zahamować rozwój nowotworów. Komórki tkanki tłuszczowej produkują związki, które pomagają przeżyć komórkom nowotworowym. Badania na myszach wykazały, że te, które miały nowotwory skóry  i były grube , szybciej zaczynały cierpieć z powodu przerzutów.

Złą wiadomością również jest , że rak skóry (w postaci czerniaka ) lubi towarzystwo innych nowotworów, Stwierdzono, że u osób leczonych z powodu czerniaka  ponad  dwukrotnie częściej pojawiają się, inne nie związane z nim nowotwory, niebędące jego przerzutami.

Prawdopodobnie zależność ta związana jest ze stylem życia  – osoby palące, przebywające dużo na słońcu , prowadzące niehigieniczny tryb życia częściej chorują na  pewne typy nowotworów. Inne badania wykazały, że  podobne podłoże genetyczne mają czerniaki  i parkinsonizm. Tak więc i te choroby mogą występować razem.

Czerniak jest chorobą ludzi wykształconych, którzy mało przebywają na świeżym powietrzu. Najczęściej dotyczy tych , którzy na super urlopie chcą nadrobić czas spędzony w pracy. Z punktu widzenia socjologii czerniak  to efekt wielkich migracji.

Dopóki ludzie się nie przemieszczali, nowotworów skóry nie było aż tak wiele, ponieważ przedstawiciele rasy czarnej, podobnie jak Aborygeni, maja w skórze duża dawkę melaniny chroniącej ich przed złym promieniowaniem .

Gdy do Afryki i Azji zaczęli przybywać ludzie o białej karnacji , bez odpowiedniej ilości tego ochronnego pigmentu, ruszyła fala zachorowań. Na 100 tys. mieszkańców w Europie odnotowuje się średnio 10 zachorowań , a w Austrii nawet 30. W Polsce wykrywa się rocznie 10  tys. przypadków  czerniaka i innych nowotworów skóry, w związku z którymi umiera ok. 1,6  tys. osób.

Drugi winowajca to dziura ozonowa. WHO wyliczyło, że zmniejszenie o 10 % grubości warstwy ozonowej, która utrudnia przenikanie na ziemię szkodliwych promieni  ultrafiolioletowych, to dodatkowe 4,5 tys. przypadków czerniaka  rocznie. Czerniak odpowiada za 75% zgonów z powodu wszystkich nowotworów złośliwych.

Niestety solarium także jest niebezpieczne. Podczas gdy klasyczne opalanie zwiększa ryzyko zachorowania na czerniaka dwu, – czterokrotnie , korzystanie z solarium aż pięciokrotnie, gdyż lampy mogą emitować nawet 50% UVA. Nie prawdziwe jest też stwierdzenie, że należy chodzić do solarium , by zahartować  się przed latem.

Promienie UVA docierają do głębszych warstw skóry , a sama jej powierzchnia jest tak samo bezbronna  parzących promieni UVB, jak była . Poza tym proponowane w solariach preparaty  to tylko nawilżacze albo przyśpieszacze  opalania . Mitem jest również zbawienny wpływ solarium na trądzik. Po pewnej poprawie następuje zaostrzenie schorzenia.

Czym różni się klasyczne znamię od czerniaka złośliwego

Znamię

• symetryczne o regularnych brzegach, tzn. dające się zamknąć w kole lub kwadracie . Niepokojące jest rozrastanie się znamienia w jakimś kierunku,
• jednolity kolor , średnica mniejsza niż 5 mm, w ciągu kilku miesięcy nie widać zmian ani w strukturze ani w wielkości,
• niemniej podejrzane są jasne znamiona.

Czerniak

• niesymetryczny o nieregularnych brzegach, rozmyty, niewyraźny, postrzępiony. Kształtem przypominający kroplę wosku wylana,
• niejednolity kolor, wyodrębnia się 3-4 kolory  od jasnego brązu po czerń, może tez być biel i czerwień,
• wyczuwalna grudka lub guzek,
• średnica większa niż 5mm,
• widoczne zmiany w ciągu kilku miesięcy.

Objawy czerniaka

• świąd,
• pieczenie,
• ból,
• łuszczenie,
• zmiana koloru na czerwony, biały lub szary,
• jasna aureola wokół znamienia.

Należy pamiętać by natychmiast badać znamię, które pojawiło się po 50 r,ż. W tym wieku wzrasta znacznie prawdopodobieństwo  wystąpienia czerniaka. Należy uważnie obserwować każde nowe znamię. Czerniak różni się od innych znamion , kształtem, wielkością , grubością. Widoczne zmiany  w dotychczas spokojnym znamieniu mogą rozwinąć się nawet w ciągu kilku dni. Dlatego tak ważna jest profilaktyka i uważna obserwacja wszelkich zmian skórnych.

Czynniki zwiększające ryzyko wystąpienia czerniaka złośliwego

• przesadne opalanie,
• oparzenia słoneczne,
• korzystanie z solarium lub lamp kwarcowych,
• ryzyko pojawienia się czerniaka złośliwego wzrasta z wiekiem,
• im jaśniejsza karnacja skóry, tym większy wpływ słonecznych promieni ultrafioletowych oraz tym większe ryzyko wystąpienia w którymś momencie czerniaka złośliwego.

Jesteś w podwyższonej grupie ryzyka zachorowania na czerniaka złośliwego, jeśli

• miałeś wcześniej czerniaka złośliwego,
• masz jasną karnację i wiele znamion,
• masz jasną karnację i wiele znamion dysplastycznych (liczne, duże i nierówne znamiona),
• cierpisz na chorobę dziedziczną, w wyniku której Twoja skóra jest szczególnie wrażliwa na działanie promieni ultrafioletowych,
• w Twojej rodzinie istnieją przypadki czerniaka złośliwego,
• w nielicznych przypadkach czerniak złośliwy może być dziedziczny, wywołany zmianą w genach (mutacja genetyczna).