Chrypka jest częstym objawem chorób krtani. Odczuwa się ją jako „szorstkość” wydawanego głosu. Pojawia się wtedy, gdy w czasie mówienia struny głosowe nie mogą prawidłowo się stykać lub występują zaburzenia ich elastyczności.

Jeżeli chrypka trwa ponad 4 tygodnie konieczne jest badanie laryngologiczne. Jeśli stwierdza się obecność zmian chorobowych w krtani, które mogą być zmianami nowotworowymi, konieczne jest wykonanie dalszych badań w warunkach szpitalnych. W większości takich przypadków potrzebna jest biopsja czyli pobranie wycinka podejrzanej tkanki do badań.

Należy pamiętać, że chrypka to wczesny objaw raka krtani, który najczęściej lokalizuje się na strunach głosowych. Badania pokazały, że osoby palące tytoń są bardziej narażone na nowotwory krtani jak również dróg oddechowych.

Dlatego też palacze nie mogą obojętnie do tego podchodzić. Wczesne wykrycie raka krtani daje szansę na leczenie oszczędzające krtań. Jeśli nowotwór jest w stadium zaawansowanym laryngolog musi usunąć krtań.

Pacjenci z usuniętą krtanią są rehabilitowani głosowo w poradniach foniatrycznych, gdzie uczeni są mowy zastępczej przełykowej. Zmiany o charakterze guzków śpiewaczych lub polipów usuwane są w całości z powierzchni strun głosowych.

Do rozwoju chrypki dochodzi w przypadku

• bezpośredniego uszkodzenia lub podrażnienia fałdów głosowych,
• uszkodzenia mięśni krtani,
• uszkodzenia nerwów unerwiających mięśnie krtani,
• zaburzeń przepływu powietrza przez krtań,
• ograniczenia ruchów krtani i struktur przylegających.

Najczęstsze przyczyny chrypki

• nadmierny wysiłek głosowy, np. długotrwałe mówienie lub śpiewanie, powoduje nadwyrężenie strun głosowych, czego konsekwencją może być chrypka,
• długotrwałe mówienie w pomieszczeniach z suchym, ogrzewanym (w zimie) lub klimatyzowanym (w lecie) powietrzem. Powietrze takie wysusza błony śluzowe krtani, co w połączeniu z mówieniem, w konsekwencji może doprowadzić do podrażnienia strun głosowych,
• nadwyrężenie strun głosowych może wystąpić także u dzieci, które często głośno krzyczą lub śpiewają. Ich struny głosowe są jeszcze bardzo delikatne i łatwo mogą być w ten sposób nadwyrężone,
• jedzenie lodów lub picie zimnych napojów w gorące, letnie dni, może spowodować „zmrożenie” krtani,

Chrypka może być następstwem bezpośredniego uszkodzenia więzadeł głosowych  lub mięśni krtani albo może rozwijać się w wyniku uszkodzenia nerwów unerwiających krtań.

Choroby wywołujące chrypkę to m. in.

• zapalenie gardła i krtani,
• zawodowe nadużywanie głosu,
• narażenie na dym tytoniowy,
• nowotwory gardła i krtani,
• refluks żołądkowo-przełykowy,
• ciało obce,
• niedoczynność tarczycy,
• ostre zapalenie nagłośni,
• zapalenie krtani i tchawicy,
• uszkodzenie nerwów krtaniowych (najczęściej po operacji tarczycy),
• inne nowotwory (np. przełyku, płuca).

Niekiedy nie udaje się ustalić przyczyny chrypki i wówczas mówi się o chrypce czynnościowej.

Objawy chrypki:

• chrypka lub bezgłos,
• ból gardła,
• zmiana barwy głosu,
• zły stan ogólny dziecka,
• uciążliwy, chrapliwy kaszel.

Jeśli dochodzi u dziecka do obrzęku części podgłośniowej krtani pojawia się wówczas tzw. świst krtaniowy podczas oddychania. Jeśli utrudnienie oddychania jest znaczne, konieczna jest pilna hospitalizacja dziecka.

Schorzenia aparatu mowy i głosu dotykają nie tylko mówców, śpiewaków czy nauczycieli – problemy może mieć każdy z nas. Dlatego ważna jest wczesna reakcja  i rozpoznanie przyczyny kłopotów z mówieniem, by rozpocząć właściwe leczenie.

mowa jest jednym z cudów natury, a ludzki głos sposobem jej wyrażania . Aby wydobył się odpowiedni dźwięk, potrzeba skoordynowanej pracy skomplikowanego  aparatu głosu i mowy.

Miejscem, w którym powstaje dźwięk, jest  krtań. To tam, dzięki fałdom głosowym, które tworzą głośnię, powietrze z płuc zmienia się w dźwięk. Jednak siły i kształtu nabiera w przypadkach leżących ponad krtanią. Każdy głos jest inny.

Naprężenie masa oraz długość decydują o indywidualnej wysokości  tonu głosu. Jego barwa zależy od budowy gardła , jamy nosowej i zatok przynosowych. Często nie zdajemy sobie sprawy. Jak bardzo jest skomplikowany jest mechanizm działania aparatu mowy i głosu. Dopiero gdy zaczyna szwankować, doceniamy jak ważną rolę odgrywa.

Zmiany głosu to dysfonie. mogą one dotyczyć brzmienia, długości lub częstotliwości dźwięków. Dysfonie następują w różnym nasileniu. Ze względu na przyczyny dzielą się na:

• organiczne,
• czynnościowe,

Dysfonie czynnościowe powstają, gdy krtań anatomicznie  i fizjologicznie  jest prawidłowa, a mimo to nie możemy wydobyć głosu. Powodów może być wiele, między innymi zły poziom hormonów, niedostateczne nawilżenie krtani, zbyt wysokie ciśnienie.

U osób, które zbyt długo używaj głosu w niewłaściwy sposób, przeciążają go mogą pojawić się zmiany organiczne w krtani.

Należą do niech

• guzki,
• polipy,
• modziele,
• owrzodzenia  kontaktowe,
• zapalenia,
• obrzęki,
• nieżyty,

Zwykle jednak kłopoty zaczynają się zmęczeniem głosu i chrypką. Gdy pomimo leczenia przyczyny głównej i jej wyeliminowania, dysfonie organiczne ustępują, wymagają zastosowania specjalistycznych terapii. Czasem jednak nie udaje się ich wyleczyć.

nie lekceważmy kłopotów z głosem, nawet tych małych, bo często zaniedbane moga powodować utratę głosu. Szczególnie zwracajmy uwagę na następujące objawy:

• łaskotanie w gardle – zwykle występuje w połączeniu  z suchym kaszlem, który powoduje wymioty. Łaskotanie jest uciążliwe i sprawia, że często odchrząkujemy, by poczuć ulgę. W gardle pojawia się silny ból powodujący załamywanie się głosu w trakcie mówienia,
• suchość – pomimo odchrząkiwania i popijania napojów, gardło jest suche, pojawiają się trudności  z przełykaniem oraz pieczenie,
• trudności z przełykaniem, ból  – mogą między innymi  oznaczać wirusowe zakażenie błony śluzowej  tchawicy i krtani,
• chrypka  – głos staje się nieczysty , matowy , niski, twardy i bezdźwięczny. Często powodem tego stanu jest śluz na strunach głosowych, którego odchrząknięcie  powoduje ustąpienie chrypki. Uporczywa chrypka pojawia się w przypadku obrzęku strun głosowych lub niewydolności mięśnia głosowego. Chrypka trwająca dłużej niż dwa tygodnie wymaga konsultacji laryngologa.

Infekcje i obrzęki

Kłopoty z mówieniem sygnalizująca, że coś złego dzieje się z aparatem głosu i mowy, mogą mieć różne podłoże.

krtań jest  częścią układu oddechowego, dlatego nieustannie jest narażona na działanie wielu substancji szkodliwych wirusów i bakterii. A kiedy system obronny układu oddechowego jest osłabiony, pojawiają się przykre dolegliwości .

Najczęściej zimą, gdy nasz organizm jest osłabiony i atakowany przez wiele wirusów i bakterii. Gardło bowiem bardzo źle znosi powietrze suche  i mroźne , ale i to podgrzane przez kaloryfery.

Trzeba również pamiętać, że nagłe zmiany  temperatury nie służą nam równiez latem . Zimne napoje i lody plus suche powietrze  i wysoka temperatura podrażniają krtań. Jeśli dodatkowo pijemy alkohol i palimy papierosy nabawimy się chrypki.

Infekcje wirusowe układu oddechowego objawiają się łaskotaniem i suchością w gardle, co powoduje częste odchrząkiwanie. Pojawia się chrypka drapanie i pieczenie w gardle. Nieleczona infekcja może prowadzić do zakażenie bakteryjnego, w następstwie – choroby dolnych dróg oddechowych.

Z kolei zapaleniu krtani towarzyszy skąpy kaszel nasilający się po położeniu do łóżka i rozgrzaniu. Jest on zwykle suchy i bardzo męczący, może być szczekający i towarzyszy mu chrypka, suchość, bolesność w gardle oraz podwyższona temperatura. Oddech staje się świszczący, zdarza się również odczuwanie niepokoju.

U niektórych chorych występują uciążliwe duszności, które wymagają konsultacji z lekarzem . Szczególnie niebezpieczne są u dzieci , bo ich krtań położona jest nieco wyżej niż u dorosłych.

Zapalenie krtani wywoływane  najczęściej z powodów klimatycznych, towarzyszy zazwyczaj innym chorobom układu oddechowego, takim jak angina czy zapalenie gardła . Nieleczone prowadzi do zapalenia przewlekłego , którego konsekwencją  sa zgrubienia na strunach głosowych.

Na krtań bardzo szkodliwie tez oddziałują alergeny z powietrza oraz żywności, prowadzące do obrzęku w okolicy podgłośniowej krtani. Zapalenie wywołane alergenami objawia się w ten sam sposób, co inne zakażenie krtani. Dolegliwości nasilają się w styczności z alergenami  i powodują chrypkę.

Kto narażony jest na problemy z chrypką:

• osoby, które mają uszkodzoną przegrodę nosową,
• osoby które dużo mówią.

Chrypka może być oznaka nowotworu krtani. Jednak szybkie wykrycie tego tego typu raka daje bardzo dobre rokowania, dlatego przedłużająca się chrypka powinna być impulsem do konsultacji z lekarzem . Szczególnie powinni uważać palacze .

Ryzyko zachorowania w tej grupie jest znacznie wyższe niż u osób niepalących . Poza tym palacze często bagatelizują pierwsze objawy tłumacząc, że głos się zmienia po papierosach. W przypadku zaawansowanego raka należy usunąć całą krtań . Po takim zabiegu dzięki rehabilitacji, głos nie będzie powstawał w krtani lecz w przełyku i nie będzie brzmieć naturalnie.

Chrypka może być również spowodowana uszkodzeniem nerwów poruszających mięśnie krtani, przez zabiegi na tarczycy, choroby aorty i układu krążenia, a także nowotworów tarczycy, śródpiersia i płuc.

Jak leczyć chrypkę

Chrypkę leczy się poprzez oszczędzanie głosu, unikanie środków drażniących gardło (kurz, alkohol). Także palenie tytoniu – zarówno czynne jak i bierne – jest wielkim wrogiem krtani.

Należy również unikać przebywania w hałasie, bo wtedy automatycznie podnosimy głos i nadwyrężamy go. Zapalenie krtani rzadko wymaga hospitalizacja. Nawilżenie powietrza w okresie grzewczym, spożywanie większej ilości płynów (reguluje to pracę błon śluzowych) i przyjmowanie leków rozrzedzających wydzielinę zwykle wystarcza, by dolegliwości minęły.

Jeśli męczy nas kaszel mokry, zwykle wystarcza syrop wykrztuśny. Powinniśmy jednak przyjmować go do godziny 16, by odkasływanie nie męczyło nas w nocy. Pomocne jest również nacieranie klatki piersiowej spirytusem kamforowym, salicylowym lub mrówkowym.

Można również liczyć na zioła w różnej postaci. Możemy sięgnąć po syrop z korzenia i liścia prawoślazu, odwar z liścia podbiału, wyciąg z porostu islandzkiego, olejek anyżowy, wyciąg z tymianku, herbatę z lipy, sok z malin i czarnego bzu.

• czosnek  – działa antybakteryjnie  i przeciwwirusowo. Jest stosowany bardzo często w dolegliwościach górnych dróg oddechowych, bo wzmacnia ogólną odporność organizmu,
• bańki pomagają w leczeniu infekcji dróg oddechowych,
• woda z sodą – znana mikstura stosowana jako płukanka do gardła,
• syrop z cebuli  – działa wspomagająco w przypadku przeziębienia,
• nalewka bursztynowa – stosuje się ja przez nacieranie,
• syrop z czerwonego buraka  – działa wykrztuśnie w czasie kaszlu,
• dbanie o higieny jamy ustnej.

Jak sobie radzić?

• Oszczędzać głos
• Nie palić
• Pić gorące napoje  (unikać zimnych)
• Stosować inhalacje z roztworu soli lub ruminaku.
• środki przeciwgrypowe do inhalacji
• Przyjmować leki przeciwkaszlowe