Układ moczowy (obok oddechowego i pokarmowego) jest najczęstszym obiektem ataków drobnoustrojów. Zaniedbanie może się rozszerzyć atakując nerki. W delikatnych strukturach nerek oczyszczona jest krew , więc jeśli dostanie się do niej jakaś szkodliwa substancja , wcześniej czy później nerki będą miały z nią do czynienia. W skrajnych przypadkach choroba może nieodwracalnie je uszkodzić.

Zapalenie  pęcherza i dróg moczowych

Objawy zapalenie dróg moczowych

• uczucie parcia na pęcherz przy jednoczesnej niemożliwości oddania moczu lub wydalania bardzo niewielkie ilości moczu,
• piekący ból przy oddawaniu moczu,
• mocz mętny, krwisty, o nieprzyjemnym zapachu,
• gorączka złe samopoczucie ból w dole brzucha.

Przyczyny zapalenie dróg moczowych

• zapalenie dróg moczowych jest najczęściej wywołane przez bakterie, które dostają się przez cewkę moczową do pęcherza. Kobiety cierpią na nie częściej niż mężczyźni, ponieważ ich cewka moczowa jest dużo krótsza i szersza ryzyko zachorowania zwiększa się u osób cierpiących na przerost prostaty , cukrzycę, kamienie w nerkach i wady układu moczowego. Ryzyko pęcherza moczowego zwiększają czynniki zaburzające fizjologię  floty bakteryjnej okolic moczowo płciowych: używanie krążków domacicznych, zapalenie pochwy, złe nawyki higieniczne.

Odmiedniczkowe zapalenie nerek

Objawy odmiedniczkowego zapalenia nerek

• gorączka  (do 40 stopni), dreszcze,
• bóle w okolicach lędźwiowych,
• u większości osób pojawiają się dolegliwości typowe dla zapalenia pęcherza (parcie i bolesne oddawanie moczu).

Przyczyny odmiedniczkowego zapalenia nerek

• zwykle choroba ma podłoże bakteryjne  najczęstszym sprawca jest  Escherichia  coli (pałeczka okrężnicy), która jest często jest skutkiem rozszerzenia się infekcji cewki moczowej i pęcherza.  Ryzyko zachorowania wzrasta  przy kamicy nerkowej, zaburzeniach w odpływie moczu, cukrzycy, ciąży i u osób prowadzących „bujne” życie seksualne

Powikłania nadmiedniczkowego zapalenia nerek

• zakażenie może przejść w stan przewlekły, co prowadzi do niewydolności nerek wymagającej dializowania  lub przeszczepu.

Kamica nerkowa

Objawy kamicy nerkowej

• ostre promieniujące w kierunku krocza przerywane bóle w boku, trwające zazwyczaj wiele godzin,
• uczucie potrzeby oddania moczu, czasem krew w moczu,
• ból, nudności, wymioty.

Przyczyny kamicy nerkowej

• kamienie powstają, gdy organizm wydala nadmierne ilości wapnia, szczawianów, kwasu moczowego,
• lub gdy przez długi czas brakuje magnezu,
• lub utrzymuje się zakażenie dróg moczowych,
• przyczyna może być również utrudniony odpływ moczu  wywołany np. zwężeniem moczowodu lub przerostu prostaty.

Ryzyko zachorowania wzrasta przy nadużywaniu soli , piciu małej ilości, ryzyko jest wyższe u osób  z przypadkami kamicy nerkowej w rodzinie.

Nefropatia cukrzycowa

Najczęstszym objawem uszkodzenia nerek w cukrzycy jest pojawienie się białka o bardzo małej cząsteczce. Zjawisko nosi nazwę mikroalbuminurii i nie jest wykrywane w rutynowym badaniu. Każdy chory po dziesięciu latach cukrzycy powinien wykonać test na mikroalbuminurię i mieć wdrożona profilaktykę. Białko w ilości ponad 20mg/dl/200mg/l moczu może budzić uzasadnione podejrzenie uszkodzenia nerek przez cukrzycę

Objawy (późne) nefropatii cukrzycowej

• obrzęki (początkowo głównie kostek w ciężkim stanie całego ciała),
  
• wodobrzusze (płyn zbiera się w jamie otrzewnej,
• duszności spowodowane płynem w jamach opłucnych,
• pieniący się mocz,
• osłabienie, łatwe męczenie się, brak apetytu.

Przyczyny nefropatii cukrzycowej
Nefropatia jest późnym powikłaniem cukrzycy. Rozwija się u 25-40% cukrzyków, jej przyczyna jest uszkodzenie kłębuszków nerwowych

Powikłania nefropatii cukrzycowej

• przewlekła niewydolność nerek,
• zakażenia układu moczowego,
• zakrzepica nerek,
• żył głębokich nóg, zatorowość płucna,
• zwiększone ryzyko miażdżycy.

Nietrzymanie moczu

Objawy nietrzymania moczu
Nieświadome lub niekontrolowane oddawanie moczu

Przyczyny nietrzymania moczu
Przyczyny nietrzymania moczu mogą być wrodzone lub nabyte. U dzieci można podejrzewać wadę w układzie moczowym, wadę unerwienia , np. wadę rozwojową kręgosłupa, ale również zaburzenia emocjonalne. U osób dorosłych najczęstszą przyczyną (2/3) przypadków jest tzw. niestabilność wypieracza  – występowanie mimowolnych skurczów pęcherza . W przypadku osłabienia mięśni zwieraczy, dna macicy lub nadmiernej ruchomości szyi pęcherza, może dojść do tzw. wysiłkowego nietrzymania moczu i niekontrolowanego wycieku (np. podczas kaszlu)

Na nietrzymanie moczu cierpi co 3-4 kobieta po 45 roku życia i co piąty mężczyzna . Chorzy boja się wychodzić z domu, rezygnują z pracy, ograniczają kontakty, tymczasem skuteczność leczenia wynosi ponad 95% czyli wyleczony zostaje niemal każdy pacjent. W lżejszych przypadkach stosuje się leczenie zachowawcze, mogą to być ćwiczenia  metodą Kegla, które służą wzmocnieniu mięśni dna miednicy. Trzeba je wykonywać bardzo regularnie przez kilka miesięcy. Skuteczne sa również inne metody treningu:

• zwiększenie odstępu między oddawaniem moczu oraz tzw. biofeedback, podczas którego rozluźniane są mięśnie miednicy,
• można zastosować elektrostymulacje mięśni, przykładając elektrody w okolice krocza lub krzyża, powoduje się skurcze mięśni co podwyższa stopień ich napięcia. Już po 5-6 tygodniach zabiegów poprawę uzyskuje się w 50 -80% przypadków.

Niewydolność nerek (ostra i przewlekła)

Objawy niewydolności nerek

• obrzęki, duszność,
• osłabienie, brak apetytu i mdłości,
• świąd skóry, wybroczyny na skórze , krwawienie z dziąseł,
• w późnym okresie choroby zmiany w ilości oddawanego moczu: w ostrej niewydolności czasami całkowity jego brak, w przewlekłej zwiększenie  ilości wraz z nocnym oddawaniem moczu, do zmniejszenia w końcowym okresie,
• zahamowanie wzrostu u dzieci.

Przyczyny niewydolności nerek

• każda choroba nerek może prowadzić do niewydolności,
• zamknięcie światła naczyń zaopatrujących nerki,
• choroby i urazy obejmujące cały organizm lub jego znaczna część: posocznica, rozległe uszkodzenia mięśni, rozległe oparzenia, przetoczenie krwi niewłaściwej grupy,
• ciężka niewydolność krążenia,
• ciężkie zapalenie trzustki,
• zatkanie obu moczowodów lub cewki moczowej,
• badanie radiologiczne wymagające podania dużej dawki  kontrastu,
• miażdżyca,
• nadciśnienie,
• nadużywanie leków przeciwbólowych.

Powikłania niewydolności nerek

• nadciśnienie tętnicze,
• zapalenie osierdzia,
• zapalenie płuc,
• ostra niewydolność krążenia.

Jak sobie radzić w niewydolności nerek

• Z chwila ustalenia  rozpoznania  niewydolności nerek należy ograniczyć  spożycie białka (dieta ubogo białkowa, ale nie bezbiałkowa). Rozpad białka  podwyższa poziom mocznika  w surowicy krwi.
• Unikać należy:  potraw mięsnych, jajek, serów, ryb, pomidorów, winogron, orzechów, moreli, bananów
• Spożywać należy: produkty spożywcze bogate w błonnik, sałatę, owoce, cytrusowe, jabłka
• W niewydolności nerek  długość życia  i jego komfort należą do perfekcyjnej  współpracy pacjenta z doświadczonym lekarzem