Cholesterol to organiczny związek organiczny należący do steroidów, pochodnych cyklopentanofenantrenu. Cholesterol jest składnikiem strukturalnym wszystkich błon komórkowych i śródkomórkowych, w tkance nerwowej wchodzi w skład otoczki mielinowej, jest również istotnym składnikiem lipoprotein osocza.

Jego pochodne występują w błonie każdej komórki zwierzęcej, działając na nią stabilizująco i decydując o wielu jej własnościach. Potocznie „cholesterolem” nazywa się obecne w osoczu krwi pokrewne substancje lipidowe – lipoproteiny, w skład których między innymi wchodzi też cholesterol. Cholesterol jest prekursorem wielu ważnych biologicznie czynnych steroidowych cząsteczek:

• hormonów płciowych,
• hormonów sterydowych kory nadnerczy,
• witaminy D3 i jej metabolitów – kwasów żółciowych.

Cholesterol – czynnik ryzyka chorób serca.
Cholesterol jest substancją tłuszczowa niezbędna do budowy komórek naszego organizmu. Służy także do produkcji, niektórych hormonów oraz jest niezbędny do produkcji witaminy D w organizmie.

Jego dwa podstawowe źródła w organizmie to wątroba, gdzie jest produkowany oraz żywność, pochodzenia zwierzęcego. Cholesterol krąży we krwi w postaci cząstek zbudowanych z białek i tłuszczów. Cząstki te dzielą się na dwa zasadnicze rodzaje: HDL cząstki o dłużej gęstości oraz LDL cząstki o małej gęstości.

Cholesterol wchodzący w skład cząstek HDL jest potocznie nazywany „dobrym” cholesterolem . Wynika to z ochronnego działania HDL na ściany naczyń krwionośnych . Cząstki HDL łatwo przedostają się do ściany naczynia bez trudu i ja opuszczają zabierając po drodze nadmiar zgromadzonego tam cholesterolu. Cholesterol wchodzący w skąd cząstek LDL uszkadza ściany naczyń krwionośnych, jest więc potocznie zwanym złym cholesterolem.

Cząstki te po wniknięciu w ścianę naczynia pozostają w nim , prowadząc do powstania blaszki miażdżycowej i zwężenia naczynia z czasem prowadzi to do choroby wieńcowej, będącej przyczyna zawału.

spożywając zbyt dużą ilość nasyconych kwasów tłuszczowych znajdujących się m.in w maśle, wysokotłuszczowych produktach, tłustym mięsie, wyrobach cukierniczych, stymulujemy organizm do wzmożonej produkcji cholesterolu. Nadmiar cholesterolu przedostaje się  do krwiobiegu i odkłada w ścianach tętnic, co prowadzi do miażdżycy

Sterole roślinne blokują przedostawanie się cholesterolu przez ściany do krwiobiegu, w efekcie poziom cholesterolu we krwi zostaje zredukowany. Spożywając dziennie 2 g steroli roślinnych redukujesz ryzyko choroby niedokrwiennej serca o 25%.

Cholesterolowy bagaż

Cholesterol wielokrotnie podróżuje po naszym ciele , ulegając w wątrobie kolejnym przemianom. Przebieg tych procesów pozwala ocenić, czy zdrowie naszego serca jest zagrożone. Cholesterol przemieszcza się we krwi połączony z trójglicerydami  i białkiem .

Trójglicerydy to tłuszcze , które wytwarzane są zarówno  przez organizm, jak i wchłanianie pokarmu. Powstałe z połączenia cząstki nazywane sa lipoproteinami. W wątrobie ulegają one kolejnym przemianom, a czas ich życia jest ściśle określony. Groźne dla zdrowia jest długotrwałe utrzymywanie się wysokiego stężenia lipoprotein typu LDL . Transportowany przez nie cholesterol odkłada się w żyłach i tętnicach.

Niebezpieczeństwo zablokowania naczyń krwionośnych wzrasta, gdy wątroba produkuje za mało lipoprotein typu HDL, których zadaniem jest usuwanie nadmiaru cholesterolu z organizmu. By zmniejszyć stężenie złego cholesterolu LDL należy ograniczyć spożywanie masła, jaj i tłustych mięs. Warto sięgnąć po produkty zawierające roślinne sterole, które zmniejszają wchłanianie cholesterolu  z pokarmu. Wysokie stężenie LDL oraz niskie HDL moga również zależeć od czynników genetycznych. Tą skłonnością obciążony jest niewielki procent społeczeństwa.

Nadmiar cholesterolu w organizmie człowieka jest groźny dla zdrowia. Zaburzenia przemiany materii polegające na wzroście stężenia cholesterolu i (lub) triglicerydów (główny składnik lipidowy pokarmów; do krwi triglicerydy przechodzą w postaci chylomikronów) to hiperlipidemia. Może ona przebiegać bezobjawowo, przynajmniej do pewnego czasu. Opisane wcześniej zmiany miażdżycowe – odkładanie się złogów cholesterolu – doprowadzają do zwężenia tętnic wieńcowych, które nie dostarczają do serca odpowiedniej ilości krwi i tlenu. Niedobór utlenowanej krwi wywołuje ból w klatce piersiowej. Zakrzep w tętnicy, może w rezultacie spowodować  zawał serca.

Do najważniejszych czynników ryzyka choroby wieńcowej zalicza się podwyższony poziom cholesterolu całkowitego i LDL. Dlatego należy dążyć za pomocą diety i leczenia farmakologicznego do ich obniżenia, dzięki czemu zmniejsza się ryzyko zawałów serca, udarów mózgu i zgonów wywołanych tymi chorobami. Nadmiar cholesterolu to raj dla miażdżycy

Odkładanie się cholesterolu w ścianie tętnic jest tym większe, im wyższe jest stężenie cholesterolu w surowicy. Na podstawie licznych badań ustalono, że pożądany poziom cholesterolu wynosi poniżej 200 mg/dl (5,2 mmol/l). Warto zwrócić uwagę, że przy stężeniu poniżej 200 mg/dl zależność śmiertelności od poziomu cholesterolu jest stosunkowo mała, natomiast, szybko rośnie w miarę wzrostu poziomu cholesterolu, szczególnie przy poziomach powyżej 250 mg/dl (6,5 mmol/l).

Przenikanie cholesterolu do ściany tętnic jest wyraźnie nasilone przez wysokie ciśnienie krwi, dlatego właśnie nadciśnienie tętnicze zwiększa ryzyko zawału serca. Przenikanie cholesterolu jest także szybsze, jeżeli ściana tętnicy jest uszkodzona, jak to bywa u palaczy tytoniu. Dlatego współistnienie kilku czynników ryzyka u tej samej osoby wybitnie zwiększa prawdopodobieństwo wystąpienia zawału serca.