Cieliaka to trwająca całe życie choroba o podłożu genetycznym, wywołana nieprawidłową odpowiedzią immunologiczną organizmu na spożywany gluten (białko zawarte w zbożach – pszenicy, życie, jęczmieniu, owsie.
Nietolerancja glutenu prowadzi do zaniku kosmków jelita cienkiego odpowiedzialnych za wchłanianie substancji odżywczych z pokarmu do krwiobiegu.
Z tego powodu dochodzi do niedożywienia organizmu, co prowadzi do wystąpienia różnorodnych objawów.
Objawy celiakii
Niemowlęta – pierwsze objawy pojawiają się po 4-6 tygodniach od wprowadzenie do diety produktów mącznych:
- zahamowanie przyrostu wagi ciała,
- przewlekłe biegunki lub obfite stolce tłuszczowe, wymioty, bóle, wzdęcia i powiększenie obwodu brzucha, brak apetytu,
- zmiana usposobienia (nadpobudliwość lub apatia), opóźnienie rozwoju psychoruchowego,
- osłabienie siły mięśniowej, częste infekcje,
- w badaniach pomocniczych: niskie stężenie białka, niedobór żelaza, witamin A, D, E, K, kwasu foliowego, podwyższona aktywność aminotransferaz.
Dzieci w wieku szkolnym i młodzież- występują mniej oczywiste objawy:
- niski wzrost i waga,
- zły apetyt, bóle brzucha, nieprawidłowe wypróżnienia,
- osteopenia lub osteoporoza,
- niedorozwój szkliwa zębowego, próchnica,
- afty, zapalenie kącików ust, zapalenie języka, opryszczkowe zapalenie skóry,
- opóźnione dojrzewanie (opóźnienie miesiączkowania),
- trudności w nauce, depresje, ADHD,
- zaburzenia neurologiczne: padaczka, ataksja, drgawki, bóle głowy,
- bóle mięśni, niewyjaśnione bóle stawów,
- nietolerancja laktozy, cukrzyca typu I,
- w badaniach pomocniczych: anemia z niedoboru żelaza i kwasu foliowego.
Dorośli i osoby starsze – celiakia manifestuje się w sposób nietypowy. Najczęściej wykrywana jest przypadkowo. Obecnie dorośli stanowią 60% nowych rozpoznań.
Objawy:
- zespół jelita drażliwego (IBS), nawracające bóle brzucha, nudności, wymioty, wzdęcia, biegunki,
- nietolerancja laktozy, spadek masy ciała,
- nawracające afty, zapalenie kącików ust i języka, opryszczkowe zapalenie skóry,
- anemia z niedoboru żelaza, oporna na leczenie,
- depresja, zmęczenie, bóle mięśni i stawów, osteopenia, osteoporoza,
- zatrzymanie miesiączkowania, poronienia, bezpłodność,
- choroby towarzyszące (tzw. zespoły nakładania): reumatoidalne zapalenie stawów, cukrzyca, niedoczynność tarczycy, nieswoiste zapalenie jelit, autoimmunologiczne zapalanie wątroby i inne schorzenia autoimmunologiczne, chłoniaki nieziarnicze,
- w badaniach pomocniczych: niedokrwistość, niedobór białka w surowicy, zwiększona aktywność aminotransferaz.
- lamblioza
- sprue tropikalna
- hipogammaglobulinemia
- głodzenie
- choroba Whipple’a
- alergia pokarmowa na inne białka:mleko, jaja, soję i inne
- uszkodzenia po radioterapii
- enteropatia w przebiegu zakażenia HIV
Za wywołanie choroby trzewnej czy nietolerancji glutenu są odpowiedzialne rozpuszczalne w alkoholu frakcje białka:
- pszenicy – gliadyna,
- żyta – sekalina,
- jęczmienia – hordeina,
- owsa – awenina.
Produkty dozwolone
- mąka kukurydziana
- mąka ryżowa
- mąka ziemniaczana
- kasza gryczana
- mąka gryczana (zmielona kasza)
- kasza jaglana
- mąka jaglana (zmielona kasza)
- mąka grochowa (zmielony groch)
- mąka fasolowa (zmielona fasola)
- pieczywo bezglutenowe
- makarony bezglutenowe
- słodycze bezglutenowe
Należy również pamiętać o produktach, które stanowią tak zwane ukryte źródło glutenu, takie jak piwo, konserwy, aromaty np w herbatach, skrobia modyfikowana znajdująca się w różnych produktach, przyprawy, alkohole otrzymane ze zbóż. Także wiele wędlin, kiełbas, parówek zawiera gluten.
- Pure yucca – to proszkowana łodyga jukki, jest znakomitym środkiem odtruwającym i oczyszczającym, wspomaga również system immunologiczny organizmu.
