Trądzik pospolity to przewlekły stan zapalny skóry, szczególnie często występujący u młodzieży . Ma on związek z wadliwym funkcjonowaniem znajdujących się w skórze gruczołów łojotokowych, które wydzielają, tłustawą substancję nawilżająca włosy i samą skórę.

Zmiany występują najliczniej na twarzy i szyi, plecach i klatce piersiowej. Trądzik pojawia się zwykle w okresie dojrzewania płciowego, a znika około 25 roku życia. Dokuczliwa postać może się utrzymywać do około 40 roku życia, zwłaszcza u kobiet, u których wykwity trądziku się zaostrzają.

Trądzik jest jednym z największych problemów nastolatków. U wielu z nich pojawiają się wypryski spowodowane „burzą hormonów” w okresie dojrzewania. Nie jest to choroba niebezpieczna i bolesna, ale jednak jest chorobą uciążliwą i zdecydowanie negatywnie wpływającą na samopoczucie młodego człowieka, poprzez swój wpływ na wygląd zewnętrzny. Trądzik (a zwłaszcza jego ciężkie postacie) może mieć duży wpływ na psychikę i powodować czasem nawet agresję, nieufność, a także niedowartościowanie.
Trądzik pojawia się przede wszystkim tam, gdzie znajduje się dużo gruczołów łojowych – na twarzy i plecach. Objawia się grudkami i krostami, których młodzi ludzie starają się pozbyć za wszelką cenę

Problemy związane z trądzikiem

• łojotok – nadmierne wytwarzanie łoju skórnego, wskutek czego skóra staje się tłusta, predysponuje do trądziku ale sama przez się nie jest jego przyczyną
• zaskórniki, drobne grudki w skórze  nad gruczołami łojowymi, początkowo zakończone białymi grudkami, z czasem przybierającymi czarne zabarwienie
• grudki po pęknięciu zaskórnika
• blizenki na skórze (trądzik zdrapywany) – jako wynik wyciskania zaskórników
• ropiejące zmiany skórne – krostki z silnym odczynem zapalnym szczególnie często dokuczają młodym dziewczynom
• torbielki w skórze (trądzik torbielowaty)-powstające po pęknięciu krostek, często pozostawiające po sobie blizenki

Przyczyny trądziku:

• Przyczyna trądziku nie jest jeszcze całkowicie wyjaśniona, wiadomo, że ważne jest dziedziczenie skłonności do trądziku, czyli podłoże genetyczne.

W tym schorzeniu ujście gruczołów łojowych ulega zamknięciu w wyniku nadmiernego rogowacenia. W konsekwencji następuje rozciągnięcie gruczołu łojowego poprzez gromadzenie się wydzieliny i zasiedlenie bakteriami, które powodują stan zapalny i ropienie. Może dochodzić do zniszczenia tkanki skórnej i powstawania trudnych do zlikwidowania blizn.

• Inne przyczyny to nadmiernie aktywne gruczoły łojotokowe wytwarzają duże ilości łoju, który nie może się wydostać na powierzchnię i jest zakażany przez bakterie. Rozkład kwasów tłuszczowych wewnątrz gruczołów powoduje stan zapalny. Aktywność tych gruczołów zależy od androgenów (hormonów męskich) u 50-60% kobiet z trądzikiem stwierdza się zaburzenie równowagi hormonalnej.

• Trądzik mogą wywoływać kosmetyki, preparaty do pielęgnacji skóry i szampony, bywa on też działaniem niepożądanym pewnych leków, jak związki bromu, leki steroidowe, hormony androgenowe, doustne środki antykoncepcyjne i barbiturany (wchodzące w skład środków nasennych). Bardzo rzadki trądzik noworodków jest skutkiem zaburzeń hormonalnych u matki dziecka.

Rozpoznanie i występowanie trądziku

Na ogół rozpoznanie trądziku nie sprawia trudności, z reguły pacjent przed wizyta u lekarza wie co mu dolega. Typowy wiek pojawiania się trądziku to okres dojrzewania płciowego, przy czym u dziewcząt występuje on rok czy dwa lata wcześniej niż u chłopców. Trądzik w różowatej fazie stwierdza się u 95% chłopców w wieku lat 16 i u 83% dziewcząt w tym wieku. Szczytowe jego nasilenie występuje między 14 a 17 rokiem życia i między 16 a 19 rokiem u chłopców.

Choroba ta nie jest zakaźna i nie przenosi się na inne osoby, choć w gruczołach łojowych często stwierdza się bakterie. Jak się przypuszcza stan zapalny w okół ognisk trądziku mogą też powodować  gronkowce, stale obecne na skórze. Wielu pacjentów zwłaszcza w okresie dojrzewania, bardzo przezywa zeszpecenie twarzy przez trądzik. W lekko przebiegających przypadkach zmiany utrzymują się przez 4-6 lat, ale w ciężkich przypadkach mogą trwać ponad 12 lat.

Zwykle uzyskuje się  poprawę pod wpływem doustnie i miejscowo  stosowanych antybiotyków. Jeśli nie przynosi to rezultatów, bardzo dobre wyniki daje kuracja izotretininą, lecz jest to lek kosztowny, a co więcej może mieć działanie tetratogenne (zagrażające występowaniem wad rozwojowych u płodu). Przed rozpoczęciem leczenia niezbędne jest zasięgnięcie  rady lekarza, a gdy chodzi o kobiety, stosowanie środków antykoncepcyjnych w trakcie kuracji. Konieczne jest też okresowe badanie krwi, moczu i czynności wątroby.

Jak postępować?

Przede wszystkim stosować się do zaleceń lekarza dermatologa. Postępowanie powinno być ustalone indywidualnie. Twarz z objawami trądziku powinno się myć dwa razy dziennie, dziewczęta bezwzględnie powinny pamiętać o dokładnym zmyciu makijażu.
W leczeniu trzeba wykazać cierpliwość, aby było skuteczne musi być prowadzone systematycznie. Nie należy wyciskać krost, ponieważ mogą pozostać po nich blizny.

W leczeniu trądziku należy również stosować się do odpowiedniej diety. Koniecznie trzeba wyeliminować słodycze, słodkie owoce, przetwory z białej mąki, starać się unikać produktów wysoko przetworzonych ( np. ciastek, krakersów, chipsów, produktów puszkowanych itp), tłustych wędlin, napojów alkoholowych, skuteczna również może się okazać dieta zgodna z grupa krwi. Należy przy tym pamiętać aby wypijać duże ilości wody mineralnej niegazowanej albo herbat niesłodzonych (mogą byc ziołowe lub owocowe).

Jak sobie radzić

• Tłusta skórę myc nawet kilka razy dziennie, ale nie nadużywać mydła. Należy pamiętać, ze mydła o działaniu przeciwbakteryjnym są lepsze. Duże wągry można bardzo ostrożnie wyciskać  raz – dwa razy na tydzień. Uprzednio skórę należy przemyć  gorącym naparem rumianku.
• Zmiany zapalne dopiero wtedy można usuwać, kiedy zbierze się w nich wydzielina ropna , która tworzy wyraźny żółtawy pryszczyk. nie uciskać , sprzyja to bowiem penetracji bakterii w obrębie skóry, otaczającej zmianę trądzikową. Małe ropne pryszczki goja się same, ale często stanowią problem kosmetyczny.
• Nie zdrapywać krost, gdyż opóźnia to gojenie i sprzyja  powstaniu blizn
• Promienie słoneczne lub naświetlenie lampą  kwarcową  sprzyjają podsychaniu powierzchownych zmian skórnych
• Nie ma przekonywujących dowodów , aby twierdzić, że czekolada, orzechy, wieprzowina i pokarmy tłuszczowe sprzyjają postaniu trądzika  i że zaprzestanie ich  spożywania poprawia sytuację
• Dolegliwości  łagodzą leki przeciwtrądzikowe czynne: benzoylperoksyd – nadtlenek dwu-beznoilowy lub kwas  retinojowy. Ta ostatnia substancja nie jest identyczna z  z witaminą A , chociaż jest jej pochodną, będąca produktem  przemiany retinolu, czyli witaminy A. Aptekarz doradzi , który preparat jest dla ciebie najlepszy.

Tężec to ostra, często prowadząca do śmierci, choroba wciąż obecna na świecie , najczęstsza w krajach rozwijających się, o niższym standardzie ochrony zdrowia . Tężec wywołują bakterie Clostridium tetani, wytwarzająca toksynę zatruwająca ośrodkowy układ nerwowy

Objawy tężca:

• choroba występuje zwykle około 10 dni  (między 3 a 21 dniem) po zanieczyszczeniu rany ; okres wylęgania skraca się wraz ze stopniem zanieczyszczenia
• tężec powoduje sztywność i bolesne skurcze mięśni, często najpierw na głowie i szyi a zwłaszcza mięśni żuchwy, niemożność otwarcia ust nosi nazwę szczękościsku
• skurcze mięśniowe są niekiedy ograniczone tylko do pewnych okolic ciała, z reguły jednak są  uogólnione i obejmują wszystkie mięśnie
• przepona i mięśnie międzyżebrowe  są głównymi mięśniami oddechowymi, zatem ich niekontrolowane skurcze utrudniają nieraz oddychanie  w stopniu, który wymaga zastosowania sztucznej wentylacji
• skurcze mięśni twarzy nadają jej szczególny wygląd , jak gdyby trwałego uśmiechu z uniesionymi brwiami
• patalogiczne napięte są również mięśnie pleców,  i brzucha , w skutek czego całe ciało przybiera nienormalne powodujące ból ułożenie.

Objawy współistniejące tężca:

Skurczom mięśni może towarzyszyć utrudnienie połykania , podwyższenie ciśnienia tętniczego i zaburzenia czynności serca , gorączka, ból głowy i ból gardła. W miarę wydłużenia się skurczów  i skracania przerw między nimi mogą występować drgawki , często wiodące do różnych urazów, ze złamaniami kości włącznie. może również dojść do zapalenia płuc na skutek zaciekania do górnych dróg oddechowych śliny z gardła i zachłyśnięcia treścią żołądka.

W krajach rozwiniętych jedna trzecia przypadków tężca kończy się śmiercią, w regionach słabo rozwiniętych umiera nawet połowa chorych. U osób, które przeżywają ostrą fazę choroby, mogą jeszcze przez długi czas utrzymywać się objawy zejściowe w postaci osłabienia mięśni lub ich sztywności

Przyczyny tężca

Laseczki tężca występuje niemal wszędzie w glebie i w kurzu szczególnie  zaś w okolicach zanieczyszczonych nawozem końskim i odchodami innych ssaków. Bakterie przebywają w glebie w stanie utajenia , jako odporne na zniszczenie  i na wysoka temperaturę przetrwalniki, które mogą trafić do organizmu przez każde zranienie, często wraz z innymi zanieczyszczeniami, jak ziemia czy rdza , w skutek czego nie wzbudzają  dostatecznie silnej reakcji obronnej organizmu. po wniknięciu do tkanek przetrwalniki ulegają  rozbudzeniu , a rozwijające się z nich dojrzałe  bakterie zaczynają wytwarzać toksyny.

Trafiają one do układu nerwowego, wzbudzając nadmierną aktywność, czyli skurcze poszczególnych grup mięśniowych. Zajęcie mięsni oddechowychuniemożliwia  wymiane gazową  i może prowadzić do śmierci

Objawy toksokarozy

Większość zarażeń glistami może minąć niezauważona, gdyż dolegliwości są niewielkie. W poważniejszych przypadkach stwierdza się:

• gorączkę i niejasne dolegliwości brzuszne , czasem z nudnościami i wymiotami
• kaszel i świsty oddechowe
• napady drgawkowe, gdy zmiany są usadowione w mózgu
• zaburzenia widzenia, jeśli larwy pasożyta przedostaną się do oczu

Toxocara to pasożyty należące do obleńców, które często zasiedlają psy, szczególnie szczenięta, a także koty. Bytują w ich jelitach , gdzie składają jaja wydalane z kałem. Przedostanie się ich do przewodu pokarmowego człowieka skutkuje  zarażeniem. Toksokarozę czyli zespół larwy trzewnej wędrującej u ludzi wywołuje najczęściej odmiana psia Toxocara, a przebieg choroby może być trudny do zauważenia z powodu niewielkich dolegliwości , ale też poważny, zagrażający nawet ślepotą.

Cykl życiowy pasożyta

Dorosłe pasożyty nie mogą się rozmnażać w organizmie człowieka, natomiast z trafiających do jelit jaj wykluwają się larwy. Larwy z kolei migrują za pośrednictwem naczyń krwionośnych do wątroby, płuc, mózgu lub serca. Mogą tam wzbudzać proces zapalny, wywołując zespół larwy trzewnej wędrującej. Choroba może ujść uwadze pacjenta i lekarza, lecz pewien odsetek przypadków przybiera groźna formę. Czasem larwy przedostają się do oka , gdzie nawet jedna może spowodować mnóstwo szkód

Objawy toksokarozy:

• gorączka
• powiększenie wątroby
• zmiany osłuchowe w płucach
• powiększenie węzłów chłonnych

Kto najbardziej zagrożony jest toksokarozą:Największe zagrożenie toksokaroza  dotyczy dzieci przed 6 rokiem zycia , które bawią się ze szczeniętami, lub młodymi psami, bądź tez często bawia się w miejscach, gdzie znajdują się psie odchody, szczególnie jeśli dziecko ma zwyczaj brania do ust ziemi.

Jak wynika z obserwacji naukowych, na pięć próbek ziemi pobranej z ogrudków , parków i piaskownic  jedna zawiera jaja toksokarozy, które w wilgotnym środowisku mogą zachować zdolność do rozwoju przez wiele lat.

Toksokaroza występuje na całym świecie. Większośc zakażeń nie powoduje objawów, trudno więc ustalić, ile osób corocznie zaraża sie. W analizie przeprowadzonej w Wielkiej Brytani ślady infekcji stwierdzono u co czwartego dziecka.

Leczenie toksokarozy

Sposób leczenia zależy od ciężkości choroby. Toxocara przebiega łagodnie i w ciągu kilku tygodni lub miesięcy powinno samo ustąpić bez leczenia. Ukłąd odpornościowy człowieka nie radzi sobie jednak z cięzkimi zarażeniami, a w tedy niezbędna jest farmakoterapia, by zahamować namnażanie się pasożyta  i ograniczyć uszkodzenie narządów  przez wytwarzanie w organizmie komórki obronne.

Gdy w przebiegu zespołu larwy trzewnej wędrującej dojdzie  do uszkodzenia oka , dziecko wymaga specjalistycznego leczenia przez okulistę , by uratować siatkówkę

Zapobieganie toksokarozie

Zapobieganie toksokarozy jest ważniejsze niż leczenie

• wszystkie koty i psy zwłaszcza szczenięta, należy regularnie odrobaczać , by ich odchody nie zawierały jaj toxocara
• własciciele psów powinni ponosic odpowiedzialność za usówanie odchodów swych ulubieńców
• psy nie powinny przebywać w miejscach zabaw dzieci
• piaskownice należy przykrywać, gdy niekorzystaja z niej dzieci
• dzieciom należy wpajać zwyczaj mycia rąk po zabawach na świerzym powietrzu, po pieszczotach z kotami i psami, zwłaszcza gdy zaraz potem siadają do jedzenia