Dna (skaza moczanowa, podagra, artretyzm) jest chorobą przemiany materii. Polega na nadmiernym wytwarzaniu w organizmie kwasu moczowego. Nadmiar kwasu odkłada się w postaci kryształków w stawach i tkankach okołostawowych.

Objawy dny moczanowej to

• zaczerwienienie,
• obrzęk,
• rozgrzanie zajętego stawu,
• gwałtowne bóle w czasie napadów dny.

Często zajętym stawem jest staw śródstopo-paliczkowy dużego palucha u nogi. W przebiegu choroby wytwarzają się tak zwane guzki dnawe (inaczej: guzki artretyczne) w stawach, ścięgnach, kaletkach maziowych lub w małżowinie usznej.

Każda postać dny wymaga jak najszybszego leczenia specjalistycznego. W przypadku ostrego ataku oraz dla obniżenia poziomu kwasu moczowego często niezbędne jest leczenie farmakologiczne.

Przyczyny dny moczanowej

Dna jest typową chorobą cywilizacyjną, związaną ze sposobem odżywiania: dużo mięsa (zwłaszcza wieprzowiny), nadmiar potraw tłustych, bogatych w białko, nadmierne spożycie alkoholu i kawy. Obfita uczta mocno zakrapiana alkoholem bardzo często kończy się ostrym atakiem artretyzmu. Dlatego dna bywa nazywana „chorobą bogaczy”. Z drugiej strony czynnikiem wyzwalającym dnę mogą być także przesadne i źle przeprowadzone kuracje głodowe.

Mężczyźni, zwłaszcza po czterdziestym piątym roku życia, chorują około dwudziestu kilku razy częściej niż kobiety.

Wprawdzie dna jest schorzeniem nieuleczalnym, ale odpowiedni tryb życia i dieta, ewentualnie wspomaganie środkami farmakologicznymi, zwykłe umożliwiają uniknięcie napadów dny i powikłań.

Chorzy na dnę muszą wykluczyć z diety pokarmy bogate w związki purynowe

• podroby (wątroba, mózg, nerki, serca),
• wywary,
• sosy mięsne,
• zupy na wywarach mięsnych,
• galarety mięsne,
• sardynki,
• śledzie,
• suche strączkowe (groch, fasola, soczewica, bób) oraz używki (kawa, herbata, kakao).

Nie zawierają wcale lub zawierają niewielką ilość związków purynowych

• ser,
• mleko,
• ryż,
• owoce.

Właśnie te produkty powinny mieć duże zastosowanie w układzie diety w przypadkach dny. Przy nie tolerowaniu mleka i produktów mlecznych w czystej postaci, należy je spożywać w potrawach: 100 g mleka płynnego = 15 g sera twarogowego = 10 g mleka w proszku odtłuszczonego = 15 g mleka w proszku pełnego. Mogą to być np. pierogi leniwe, budynie z twarogu i warzyw lub z twarogu i kasz. Związków purynowych nie zawierają również : masło, śmietana, miód, dżemy, marmolady i cukier. Jednak w połączeniu dny z cukrzycą, hipercholesterolemią lub hiperlipoproteinemią, nie mogą one mieć dużego zastosowania w diecie.

Posiłki należy spożywać regularnie – ostatni na 3-4 godziny przed snem, ponieważ w nocy podczas snu zwiększa się ilość zatrzymywanego w ustroju kwasu moczowego.

Potrawy przygotowywać bez tłuszczu; tłuszcz na surowo dodawać do ugotowanych potraw. Technika sporządzania posiłków opiera się na gotowaniu w wodzie lub na parze. Mięso gotuje się wyłącznie w dużej ilości wody. Ze względu na małą jego ilość do spożycia dziennie (około 50 g) zaleca się sporządzanie potraw typu risotta, gołąbki itp. Zabrania się spożywania potraw smażonych, pieczonych i duszonych.

Jak sobie radzić

Przy podwyższeniu poziomu kwasu moczowego we krwi

• unikać alkoholu
• nie przejadać się
• zredukować wagę ciała
• pić dużo płynów
• regularnie przyjmować leki obniżające poziom kwasu moczowego we krwi

W ostrym napadzie dny

• przyjmować leki przeciwzapalne, obniżające poziom kwasu moczowego we krwi i zwiększające wydalanie  soli tego kwasu z moczem

Astma powoduje trudności w oddychaniu poprzez zwężenie dróg oddechowych. Jest to bardzo częste schorzenie, które dotyka około 10% dzieci i 5% dorosłych. Choroba ta występuje coraz częściej; nie są znane przyczyny tego zjawiska. Na astmę można zachorować w każdym wieku.

Astmę wywołuje zapalenie wyściółki dróg oddechowych, zwykle spowodowane reakcją alergiczną, które sprawia, że drogi oddechowe nadmiernie się zwężają, co powoduje świszczący oddech i duszność.

U chorych na astmę ściana dróg oddechowych jest grubsza niż u ludzi zdrowych, a mięśnie dróg oddechowych są „nadwrażliwe” i podatne na skurcz. Zapalenie podrażnia także nerwy dróg oddechowych, powodując kaszel i uczucie dyskomfortu w klatce piersiowej.

Nasilenie objawów astmy zazwyczaj zmienia się w ciągu doby i zależy od różnych czynników. Pospolitymi czynnikami wyzwalającymi objawy astmy są: wysiłek fizyczny, zimne powietrze, śmiech, silne zapachy, wdychanie pyłków traw lub kurzu domowego, kontakt ze zwierzętami (psy, koty, konie), stres emocjonalny, a u części pacjentów przyjmowanie aspiryny i innych leków stosowanych w zapaleniu stawów.

Objawy astmy zazwyczaj nasilają się w nocy i mogą budzić chorego we wczesnych godzinach rannych. Infekcja wirusowa (pospolite przeziębienie) może spowodować silny atak astmy.

Objawy dychawicy oskrzelowej

• napady duszności w nocy lub nad ranem,
• napady duszności po wysiłku fizycznym,
• napady duszności przy nagłej zmianie temperatury otoczenia lub kontakcie z substancja uczulającą,
• brak tchu,
• ściskanie w piersiach,
• świsty podczas oddychania,
• kaszel (suchy lub z gęsta trudną do odkrztuszenia wydzieliną.

Przyczyny dychawicy oskrzelowej

Astma oskrzelowa jest przewlekłym procesem zapalnym, prowadzi on do nadreaktywności dróg oddechowych, czyli do reagowania przesadnym, podłużnym skurczem oskrzeli na nieszkodliwe czynniki.

• predyspozycji genetycznych,
• płeć (częściej zapadają na nią ich chłopcy),
• karmienie piersią (zmniejsza ryzyko choroby dziecka),
• dieta,
• warunki higieniczne (sterylnie czyste warunki prawdopodobnie sprzyjają alergiom),
• miesiąca urodzenia  (bezpieczniej się urodzić zimą).

Najczęściej spotykane rodzaje alergii powo­dującej atak astmy to

• uczulenie na zwierzęta,
• środ­ki chemiczne,
• lekarstwa,
• roztocza,
• pyłki,
• zanie­czyszczenie powietrza,
• pióra ptaków,
• środki kon­serwujące dodawane do żywności (na przykład siar­czyny),
• dym,
• pleśń i dym papierosowy.

Ryzyko zachorowania na dychawicę oskrzelową

Ryzyko zachorowania jest wyższe u alergików mających chorych na astmę w najbliższej rodzinie  (jeśli oboje rodzice mają astmę, to ryzyko, że dziecko też zachoruje, wynosi ok. 50%), dzieci palaczy również są narażone na astmę.

Powikłania dychawicy oskrzelowej

• infekcja układu oddechowego,
• szybkie męczenie się,
• mała sprawność fizyczna,
• wady serca (tzw. serce płucne),
• rozedma płuc (spowodowana pęknięciem pęcherzyków).

Co robić w przypadku ataku astmy

• jeśli jest to możliwe usunąć przyczynę ataku astmy (np. wejść do pomieszczenia, jeśli przyczyna było mroźne powietrze,
• ograniczyć wysiłek fizyczny,
• opuścić mieszkanie w którym mieszka kot jeśli chory jet na niego uczulony,
• uspokoić chorego  (atakowi astmy często towarzyszy narastający lęk, który pogarsza stan cierpiącego,
• chory powinien przyjąć najwygodniejsza pozycję, podczas ataku astmy łatwiej oddychać, gdy jest się mocno opartym na rękach o  ścianę lub blat stołu, pracują wówczas wszystkie mięśnie oddechowe,
• zapewnić dostęp dużej ilości świeżego powietrza, rozluźnić ubranie,
• podać leki przeciwalergiczne,
• podać leki rozkurczające oskrzela: szybko działające wziewne.

Po lekach wziewnych chory może chwilowo poczuć się słabo, mogą drżeć mu mięśnie

• gdy dolegliwości nie ustąpią wezwij lekarza, poda on zastrzyk z hydrokortyzonu i aminofiliny, a w razie potrzeby tlen,
• chory nie powinien zostać bez opieki, nawet gdy miną atak, najgorszy dla astmatyka jest okres między 2 a 5 nad ranem, ponieważ wtedy najniższe jest stężenie we krwi adrenaliny, hormonu, który  m.in rozkurcza oskrzela.

Dur brzuszny to choroba zakaźna, która trwa od kilku dni do kilku tygodni. Wywołują ją bakterie z grupy salmonelli, które w temperaturze 60°C giną już po kilkunastu minutach. Niestety, w krajach o niskim poziomie higieny dochodzi do rozprzestrzeniania się ich w zakażonym mleku, wodzie, żywności.

Po 1-2 tygodniach od kontaktu z bakterią pojawia się gorączka 40-41°C i utrzymuje się nawet przez kilka tygodni. Dziecko jest apatyczne, „odurzone” (stąd nazwa). Musi być w szpitalu i dostawać antybiotyki dożylnie.

Objawy duru brzusznego

• gorączka,
• skąpa wysypka plamisto-grudkowa,
• powiększenie śledziony,
• zarazki bytują przede wszystkim w jelitach.

Źródło zarażenia durem brzusznym

• do zakażenia dochodzi na skutek dostania się zarazków do przewodu pokarmowego,
• dochodzi do niego na skutek picia zakażonej wody,
• kontaktu z chorym,
• brudne zanieczyszczone kałem ręce chorego,
• naczynia,
• bielizna,
• groźnymi roznosicielami zarazków są muchy,
• czasami dochodzi do poważnych epidemii w internatach, szkołach lub w wojsku spowodowanych spożyciem zakażonych zarazkiem duru brzusznego  pokarmów,
• źródłem zarażenia duru brzusznego mogą być również ludzie po przebytej chorobie.

Początkowa faza choroby, trwająca ok.7 dni charakteryzuje się

W trzecim tygodniu rozpoczyna się zdrowienie

Dyspepsja żołądka -  choroba refluksowa żołądka

Choroba refluksowa przełyku jest bardzo rozpowszechniona. Zakłada się, że choruje na nią przynajmniej 20% ogólnej populacji. Istota choroby polega na nadmiernym zarzucaniu treści żołądka do przełyku.

Najczęściej jest to treść kwaśna, ale w niektórych przypadkach może zawierać domieszkę żółci. W wyniku patalogicznego refluksu żołądkowo-przełykowego, w błonie śluzowej przełyku może powstać stan zapalny z nadżerkami i owrzodzeniami.

U co dziesiątego chorego z GERD może powstać tzw. przełyk Berretta, charakteryzujący się rozwojem metaplazji jelitowej w nabłonku dystalnej (bliżej żołądkowi) część przełyku.

U chorych z przełykiem Barretta znacznie zwiększa się ryzyko rozwoju gruczolaka przełyku. U przeważającej większości chorych z GERD błona śluzowa ma wygląd prawidłowy.

Objawy dyspepsji żołądka

• zgaga,
• odczuwanie w jamie ustnej i gardle zarzucanie kwaśnej treści przełyku,
• ból w klatce piersiowej,
• dysfagia,
• nadmierne wydzielanie śliny,
• odynofagia,
• uczucie dławienia w gardle,
• chrypka,
• zapalenie krtani,
• czkawka,
• objawy obturacyjnej choroby płuc,
• objawy krwawienia z górnego odcinka przewodu pokarmowego,
• nadżerki szkliwa zębów.

Dyspepsję dzieli się na

• dyspepsję w przebiegu chorób organicznych

1. Choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy (15-25% przypadków występowania dyspepsji).
2. Refluks żołądkowo-przełykowy i refluks dwunastniczo-żołądkowy (5-15% przypadków).
3. Rak przełyku.
4. Rak żołądka (razem oba nowotwory poniżej 2% przypadków).

• dyspepsja czynnościowa (czyli występująca pomimo braku istotnej przyczyny) (60% przypadków)

1. Nadwrażliwość trzewną.
2. Infekcję Helicobacter pylori (sama infekcja, bez wywoływania objawów zapalenia błony śluzowej żołądka!).
3. Czynniki dietetyczne i leki.
4. Dym tytoniowy.
5. Czynniki psychosocjalne.

Przyczyny dyspepsji

• przyczyną dyspepsji jest zbyt szybkie spożywanie jedzenie lub spożywanie pokarmów pikantnych i tłustych,
• czynnikiem usposabiającym do tej dolegliwości może być także stres,
• może także się zdarzyć, że niestrawność jest objawem innego schorzenia, zwłaszcza gdy przeciąga się lub występuje nawrotowo, schorzeniem tego typu może być owrzodzenie żołądka lub zapalenie przełyku, kamica pęcherzyka żółciowego lub przepuklina roztworu przełykowego, rzadziej nowotwór przewodu pokarmowego.

Choroby neuromięśniowe to ogólne określenie dla grupy zaburzeń (ponad 200), które zakłócają funkcjonowanie mięśni albo bezpośrednio poprzez patologię mięśni (dystrofia mięśniowa) lub pośrednio poprzez patologię nerwów. Większość z nich jest rzadka (występuje rzadziej niż u jednej osoby na 2000), ma podłoże genetyczne (80%) i wpływają zarówno na dzieci jak i dorosłych.

Te przewlekłe choroby doprowadzają do spadku siły mięśni powodując poważne upośledzenia funkcji motorycznych (ruch, oddychanie itp.). Postęp choroby jest zmienny. Niektóre choroby są progresywne, podczas gdy inne pozostają stabilne przez wiele lat, a tym samym mogą powodować różne objawy.

Pomimo postępów w technikach terapeutycznych, obecnie nie ma skutecznego leczenia dostępnego dla osób dotkniętych chorobami neuromięśniowymi.

Przyczyny dystrofii mięśniowych

Dystrofia mięśniowa Duchenne’a/Beckera to najczęstsza dziedziczona recesywnie choroba sprzężona z płcią. Częstość występowania wynosi ok. 1:3500 urodzeń chłopców. Łagodniejsza postać – dystrofia mięśniowa Beckera (BMD) występuje z częstością ok. 1:18 000. Ze względu na sposób dziedziczenia zapadają na nią prawie wyłącznie chłopcy. W 2/3 przypadków DMD/BMD jest skutkiem mutacji przekazywanej synowi przez matkę, która jest nosicielką defektywnego genu, w pozostałych choroba wywołana jest nowo powstałą mutacją. Spotyka się także przypadki mozaicyzmu germinalnego.

Objawy dystrofii mięśniowych

• choroba ma charakter postępujący, początkowo zajmuje mięśnie szkieletowe, potem także mięsień sercowy – prowadząc do kardiomiopatii,
• pierwsze objawy występują w wieku 3–8 lat. Obejmują opóźniony rozwoju ruchowy, kaczkowaty chód i kłopoty z bieganiem oraz chodzeniem po schodach,
• chorzy przy wstawaniu pomagają sobie rękami (objaw Gowersa).

Inne objawy to

• pseudohipertrofia mięśni łydek i hiperlordoza lędźwiowa,
• w wieku 12 lat większość chorych nie jest już w stanie samodzielnie chodzić. Często występuje kardiomiopatia. Prognoza zarówno w postaci Duchenne’a jak i w zdecydowanej większości Beckera jest niekorzystna,
• średni okres przeżycia wynosi w Polsce 18 lat (Duchenne’a) a w USA 28 lat i 45 (Beckera), najczęściej w wyniku niewydolności oddechowej lub niewydolności krążenia. W przypadku dystrofii mięśniowej Beckera objawy występują między 5 a 25 rokiem życia, przebieg choroby jest łagodniejszy, czas życia pacjentów jest dłuższy,

W jaki sposób dziedziczą się dystrofie mięśniowe?

• Wszystkie cechy organizmu są kontrolowane przez geny. Geny – elementarne, funkcjonalne jednostki dziedziczenia – są częściami chromosomów, które przekazywane są potomstwu. Mamy po dwa geny na każdą dziedziczoną cechę, po jednym przekazywanym przez każdego z rodziców.
• Struktura genu może być wadliwa, czego rezultatem są nieprawidłowości pewnych funkcji, które mogą być przekazane potomstwu.

Jeżeli matka jest nosicielką, a ojciec jest zdrowy to przy każdej ciąży para mam 25% szans na posiadanie zdrowej córki, 25 % szans na córkę nosicielkę, 25 szans na posiadanie chorego syna i 25% szans na zdrowego syna. Jest Jest to spowodowane przez defektywne geny przenoszone w jednym z chromosomów decydujących o płci dziecka. Skutkiem tego, chorują tylko chłopcy i to oni dziedziczą chorobę po matkach, które są nosicielkami. Nosiciele zazwyczaj nie wykazują oznak choroby (chociaż czasami występują niewielkie objawy), ale mogą przekazywać chorobę swoim synom.

Każdy syn nosicielki ma 50% ryzyka zachorowania na dystrofię mięśniową sprzężoną z chromosomem X, a każda córka ma 50% ryzyko bycia nosicielką .

Jeżeli matka jest zdrowa a ojciec chory to każda córka tej pary będzie nosicielką, a wszyscy synowie będą zdrowi.

Te choroby uwidaczniają się tylko wtedy, kiedy oboje rodzice są nosicielami wadliwego genu, ale żadne z nich nie wykazuje objawów choroby. Każde dziecko takich rodziców ma 25% szans na dziedziczenie obu genów chorobowych, a więc i choroby. Dziedziczą ją zarówno chłopcy, jak i dziewczynki.

Dzieci osób chorych są zazwyczaj zdrowe, ale małżeństwo w rodzinach pomiędzy zdrowymi lub cho­rymi krewnymi znacznie zwiększa ryzyko zachoro­wania u dzieci.

Dystrofie obręczowo-kończynowe to grupa chorób mięśni, które w większości (dziesięć postaci) dziedziczą się w sposób autosomalny recesywny.
Wiele przypadków dystrofii Beckera zdiagnozowano w przeszłości jako dystrofię kończynowo-obręczową, a czasami kobiety z dystrofią kończynowo-obręczową są w rzeczywistości nosicielkami genu dystrofii Duchenne’a.

Inne nazwy choroby: Choroba niedokrwienna serca; Choroba wieńcowa;  Dusznica bolesna; Przewlekła niewydolność wieńcowa.

Określenie „choroba niedokrwienna serca” obejmuje zespoły kliniczne spowodowane niedostatecznym zaopatrzeniem mięśnia sercowego w tlen.

W ponad 90% przypadków niedobór tlenu jest spowodowany niedokrwieniem w następstwie zmniejszonego przepływu krwi, przez zwężone miażdżycowo tętnice wieńcowe, dlatego jako synonim używane jest określenie choroba wieńcowa, elementem zwężającym są blaszki miażdżycowe, rozwijające się nawet w 2-3 dekadzie życia.

Zainicjowanie tworzenia się blaszki  miażdżycowej może być spowodowane miejscowym uszkodzeniem śródbłonka lub lub gromadzeniem się w ścianie naczynia lipoprotein o małej gęstości (LDL).

Proces miażdżycowy przez wiele lat ma przebieg powolny i podstępny. Ujawnienie niedokrwienia występuje przy znacznym zwężeniu naczynia, przekraczającym 70% jego światła.

Zmiany miażdżycowe mogą być ograniczone do jednej tętnicy lub rozsiane, występujące w kilku naczyniach. Innymi przyczynami niedokrwienia bez zmian w naczyniach wieńcowych mogą być niektóre wady serca, jak np. stenoza aortalna, a niedotlenienie może powodować niedokrwistość lub zwiększone zapotrzebowanie tlenowe, np. w nadczynności tarczycy.

Czynniki ryzyka dławicy serca

• palenie tytoniu ( należy do głównych czynników ryzyka choroby wieńcowej, a zagrożenie zawałem serca wzrasta proporcjonalnie do liczby papierosów wypalanych w ciągu dnia: przy 10 sztukach  – 60%, powyżej 20 sztuk – 200%. Palacze maja ponadto wyższe zagrożenie  nagłym zgonem sercowym. Walka z nikotynizmem należy do priorytetowych populacyjnych celów Narodowego  Programu Zdrowia,
• hiperlipidemia – może ujawnić się jako hipercholesterolemia z podwyższona frakcją  LDL, hipertriglicerydemia z prawidłowym poziomem cholesterolu i wysokimi wartościami trójglicerydów lub jako hiperlipidemia mieszana. U większości osób zastosowanie odpowiedniej diety i zwiększenie aktywności fizycznej obniża poziom lipidów, u pozostałych konieczne jest zastosowanie farmakoterapii. Wskazania do farmakoterapii w prewencji pierwotnej i wtórnej są odmienne,
• nadciśnienie tętnicze – należy również do głównych czynników ryzyka  występowania choroby  i jej szybkiego rozwoju, gdyz powoduje dysfunkcję śródbłonka i uszkodzenie ściany naczyniowej, ponadto przyczynia się do zwiększenia zużycia tlenu przez przerosły mięsień sercowy . Dlatego należy dążyć do osiągnięcia prawidłowych wartości ciśnienia, tj. skurczowego poniżej 135 mmHg, a rozkurczowego poniżej  85 mmHg. Normalizacja ciśnienia hamuje postęp choroby wieńcowej, zmniejsza ryzyko ostrych incydentów niedokrwienia i opóźnienie niewydolności serca,
• nadwaga i otyłość – łączą się zwykle z zaburzeniami lipidowymi i węglowodanowymi  oraz wtórnym i zależnym od nadwagi zwiększonym zapotrzebowaniem tlenowym. Utrzymaniu należnej masy ciała  BMI 15,5-25 kg/m2 sprzyja zdrowe żywienie i aktywność fizyczna. Dieta powinna być bogata w warzywa i owoce, z ograniczeniem tłuszczów  i cukrów prostych. Dawki energetyczne u osób z istotną nadwagą  i otyłością nie powinny przekraczać 800-1200 kcal (3350-5020 kj) na dobę.
• cukrzyca typu II – ze względu na rozwój naczyniowych powikłań też w okresie przedklinicznym jest ważnym czynnikiem ryzyka choroby wieńcowej, obecnie jej wykrycie uważane jest za równoznaczne  z rozpoznaniem choroby wieńcowej. W Polsce cukrzyca występuje u 10 % osób powyżej 35 roku życia , a u 70% osób powyżej 65 roku życia  z rozpoznaną choroba wieńcową  stwierdza się zaburzenia gospodarki węglowodanowej. Często występuje jako element zespołu metabolicznego  (cukrzyca, otyłość, nadciśnienie). Przebieg choroby wieńcowej u osób z cukrzycą jest często bezobjawowy, przy czym typowa jest przedwczesna rozsiana postać miażdżycy. Ryzyko ostrych zespołów wieńcowych jest bardzo wysokie.

Postacie choroby wieńcowej

Przebieg choroby niedokrwiennej serca może byc przewlekły, gdy zwężanie światła tętnicy wieńcowej następuje stopniowo, lub ostry, gdy niedokrwienie ujawnia się nagle w następstwie szybkiego zmniejszania światła naczynia, np. z powodu tworzenia się świeżej, szybko narastającej skrzepliny.

Do przewlekłych postaci choroby niedokrwiennej serca należą

1. dusznica bolesna stabilna
2. nieme niedokrwienie
3. przebyty zawał serca

Do ostrych postaci choroby, określanych wspólna nazwą „ostre zespoły wieńcowe”, należą:

1. niestabilna dusznica bolesna ( z odwracalnym uszkodzeniem mięśnia sercowego),
2. zawał serca z uniesieniem ST (z dużym obszarem martwicy),
3. niektóre przypadki nagłego zgonu sercowego.

Objawy choroby niedokrwiennej serca

• ból wieńcowy z mostkiem, rozpierający, piekący, ściskający lub gniotący, promieniuje do do krtani żuchwy, lewego barku lub ręki, czasem do łopatki kręgosłupa.

Czynniki wyzwalające ból: wysiłek, emocje, zimno, wiatr, wysiłek po posiłku. Jego początek jest nagły, natężenie w dusznicy bolesnej jest umiarkowane lub małe , w zawale serca może być bardzo duże .

Czas trwania w dusznicy jest krótki (2 – 10) minut i nie przekracza 20 minut, natomiast w zawale serca jest długotrwały i nawracający. W dusznicy bolesnej  wysiłkowej ból  pojawia się podczas wysiłku i ustępuje  po jego zaprzestaniu lub w ciągu 1-2 min po podjęzykowym zażyciu nitrogliceryny albo dwuazotanu sorbitolu. W zawale serca leki te powodują tylko złagodzenie bólu.

Stabilna dusznica bolesna

Stabilna dusznica bolesna jest najczęściej postacią choroby niedokrwiennej serca. Jej istota jest występowanie okresowego, przejściowego niedokrwienia mięśnia serca w sytuacjach, w których zapotrzebowanie  tlenowe serca przekroczy rezerwę wieńcową .

Rezerwa wieńcowa określa możliwość zwiększenia przepływu wieńcowego i jest różnicą między przepływem maksymalnym a spoczynkowym. Zwiększenie spoczynku zachodzi między mechanizmom autoregulacyjnym tętnic wieńcowych, decydującym o napięciu ścian.

Blaszki miażdżycowe zmniejszają rezerwę wieńcową zarówno przez ograniczone zwężenie światła tętnic, jak i ograniczenie możliwości ich rozszerzenia  się. O stabilności dusznicy bolesnej decyduje powolny rozwój miażdżycy i morfologii blaszki miażdżycowej.

Stabilna blaszka ma małe jądro lipidowe, grubą czapeczkę włóknistą i nieliczne komórki zapalne. Takie blaszki rzadko ulegają uszkodzeniu (pęknięciu, tworzeniu nadżerek), a upośledzenie przepływu wieńcowego może przez wiele lat, przy systematycznym leczeniu nie zwiększać się.
u części chorych niedokrwienie mięśnia serca może nie przekraczać progu występowania bólu, choć jest wykrywane w EKG.

Określamy je wówczas jako nieme niedokrwienie serca. Spotyka się je często u osób  z cukrzyca typu 2 i chorych po zawale serca.

U większości chorych z miażdżyca tętnic wieńcowych niedokrwienie występuje podczas wysiłku i wywołuje ból  – tępy -  dusznicę określa się wtedy jako wysiłkową . Szczególna postacią choroby niedokrwiennej o przewlekłym przebiegu jest dusznica bolesna spontaniczna, oraz kardiologiczny zespół X. W dusznicy bolesnej spontanicznej mechanizmem niedokrwienia jest nagły silny skurcz tętnicy wieńcowej.

Bóle występują często w spoczynku, często w nocy, natomiast tolerancja wysiłku może być dobra. W kardiologicznym zespole X, zwanym choroba małych tętnic , niedokrwienie zależy od upośledzenia czynności rozkurczowej tętniczek mikrokrążenia wieńcowego, przy dobrej drożności dużych tętnic.

Depresja w przeszłości była chorobą „wstydliwą”, obecnie jest niemal modna. Zapadają na nią biedni, ale również piękni i bogaci.

Jeszcze kilka lat temu w świecie gwiazd filmowych niemal nieodzowne było posiadanie osobistego psychoterapeuty, podobnie jak dzisiaj posiadanie osobistego trenera czy dietetyka. Moda modą. a choroba stara jest jak rodzaj ludzki – Hipokrates już wieki temu opisywał jej symptomy.
Są one nieco podobne do stanu, w który od czasu do czasu wpada każdy z nas. a który nazywamy psychicznym dołkiem. Nie mamy wówczas ochoty na nic, nie chcemy nikogo widzieć, odczuwamy wewnętrzną pustkę. Jednakże te uczucia są zazwyczaj krótkotrwale i towarzyszą nam kilka godzin lub co najwyżej kilka dni.

To właśnie odróżnia „dołek” od depresji. Z kolei osoby, u których występuje choroba, czują strach, niekiedy ukrywają swoje problemy i zwlekają z pójściem do lekarza. Rozpoczęcie właściwego leczenia nie zawsze jest więc proste.

Dlatego bardzo ważne jest. by przełamać się w sobie i pójść do lekarza, bo dziś depresja jest chorobą w wysokim stopniu uleczalną.

Objawy depresji

• obniżenie nastroju, chory nie odczuwa radości i przyjemności,
• lęk i niepokój,
• w postawie chorego widać cierpienie, np. zgarbione plecy , opadnięte kąciki ust, wzrok wbity w ziemię,
• chorego przepełnia uczucie beznadziejności , natrętne myśli o śmierci i samobójstwie,
• zanik lub znaczące ograniczenie aktywności fizycznej,
• bezsenność lub senność nadmierna,
• jadłowstręt lub nadmierny apetyt,
• osłabienie libido,
• często nasilenie objawów rano.

Przyczyny depresji

Zwykle są złożone. może być to obciążenie genetyczne. Depresja może też wystąpić jako reakcja na ciężka chorobę, silny stres, traumatyczne przeżycie, może być związana z alkoholizmem lub nadużywaniem innych środków uzależniających, a także z obecnością chorób somatycznych

Ryzyko zachorowania jest większe u kobiet. Najostrzejsze odmiany depresji wiążą się z jeszcze poważniejszymi dolegliwościami. Tak zwana depresja maskowana jest dokuczliwa i często bolesna, ponieważ wiąże się przeżywaniem bólu w samotności. Towarzyszą jej silne i uporczywe bóle głowy, którym ulegają nawet leki przeciwbólowe. Ciężko w tym przypadku rozpoznać skrzętnie ukrywaną chorobę. Kolejna, niebezpieczna odmiana depresji – psychotyczna, wiąże się z urojeniami. Człowiek na nią cierpiący może stwierdzić, że jest zarażony chorobą weneryczną, którą zakaził całą rodzinę, sąsiadów i okolicę. To kolejna, obarczona dużym ryzykiem samobójstwa odmiana tej choroby.

Rodzaje depresji

Dystymia

Objawy

• jak w przypadku depresji ale o znacznie mniejszym nasileniu,
• utrzymują się latami,
• chory jest postrzegany jako choroba ponura, bez poczucia humoru, krytyczna, sceptyczna, bierna, przeżywająca własne niepowodzenia,

Przyczyny są takie same jak w depresji, ryzyko zachorowania wzrasta u  kobiet.

Depresja reaktywna

Jest najprostsza w diagnozie.

Przyczyny

• traumatyczne wydarzenie życiowe, np. śmierć bliskiej osoby, zerwanie związku itp. Brak jest tutaj poczucia winy bądź urojeń. Najczęściej trwa kilka miesięcy, po czym stan emocjonalny wraca powoli do normy.

Depresja poporodowa

Dotyka co szóstą kobietę. Naturalne obniżenie nastroju pojawia się około 2-4 dnia po porodzie i wiąże się z huśtawką hormonalną. Jednak jeżeli to nie ustępuje, może się okazać początkiem depresji poporodowej.

Najczęściej zaczyna się na poważnie w czwartym miesiącu po porodzie, może narastać stopniowo bądź zacząć się nagle i od razu w najostrzejszej formie. Jest to dyskomfort fizyczny (zmęczenie) oraz psychiczny (ciągły smutek).

Wiąże się z załamaniem nastroju, brakiem odczuwania szczęścia, zmęczeniem fizycznym i psychicznym, trudnościami w wykonywaniu czynności domowych, niemożnością bądź trudnościami w dbaniu o dziecko i siebie, zbytnim koncentrowaniem się na zdrowiu dziecka bądź wręcz przeciwnie – spadek zainteresowaniem nim, utrata poczucia czasu, niepokój, uczucie paniki, bóle głowy, pleców, brzucha, kołatanie serca, brak zainteresowania seksem itp.

Depresja sezonowa

To swoiste epizody cyklicznie nawracających symptomów pojawiających się w stałych porach roku. Najczęściej wyróżnia się zimową i letnią, z czego pierwsza jest częstsza. Charakteryzują się brakiem energii, smutkiem, poczuciem beznadziejności, sennością, apetytem na słodycze, wzrostem wagi, drażliwością, brakiem motywacji.

Depresja dwubiegunowa

Objawy

Występujące na przemian okresy nienaturalnego obniżenia nastroju (depresji) i podwyższenia nastroju (manii) , przy czym faza mani może być przy tym  tylko nieznacznie widoczna lub silna i wyraźna. Obie fazy mogą być rozdzielone okresem stabilizacji nastoju chorego . Częstotliwość obu faz jest bardzo zróżnicowana: od kilku epizodów rocznie, do epizodu choroby co kilka lat.

• W fazie depresji obserwuje się wyraźne zmniejszenie aktywności fizycznej i psychicznej chorego, nadmierna senność,
• w fazie mani  następuje pobudzenie , zmniejszenie zapotrzebowania na sen, chory podejmuje pochopnie decyzje, np. finansowe, czy angażuje się w przygodne kontakty seksualne, bywa drażliwy i agresywny. Często jest przekonany o swoich ogromnych możliwościach i talentach.

Przyczyny nie są znane, choroba ujawnia się najprawdopodobniej  w wyniku pewnych predyspozycji dziedzicznych i wpływu środowiska  (np. przeżyć chorego).

Powikłania

W fazie manii

• ryzyko obrażeń i choroby z powodu dużej aktywności przy ograniczonej zdolności do oceny sytuacji.

W fazie depresji

• ryzyko okaleczeń, samobójstwa.

Choroba może z czasem przejść w postać o częstych zmianach fazy (tzw. rapid cycling), całkowicie uniemożliwiając choremu normalne funkcjonowanie.

Depresja poweselna

Ślub to dla kobiety jeden z najważniejszych i najpiękniejszy dni w jej życiu. Wtedy wydaje się, że będzie tak zawsze, że będziemy żyli długo i szczęśliwie.

Zdaniem naukowców sielska perspektywa małżeństwa wygasa na kilka dni po ślubie i wtedy pojawia się depresja określona poweselną.

Mija miodowy miesiąc i zaczynają się kłótnie, różnice charakteru i postrzegania świata stają na drodze realizacji przedślubnych planów założonej rodziny.

Kobiety źle czują się w nowej rzeczywistości, pryska czar małżeńskiej idylli zwłaszcza gdy marzenia kobiet schodzą na dalszy plan. Według naukowców amerykańskich częściej kobiety, niż mężczyźni.

Młode mężatki zwracają się o pomoc do poradni terapii małżeńskich. Coraz częściej odwiedzają fora internetowe, gdzie mogą porozmawiać z kobietami borykającymi się z podobnymi problemami.