Rokowania w anoreksji

Rezultaty wieloletnich obserwacji pozwalają jednak na sformułowanie pewnych wniosków dotyczących anoreksji. Wyzdrowienie występuje u 40-70 % pacjentów, częściowa poprawa u 5-40%, przewlekły przebieg stwierdza się u 15-20% chorych. Za kryterium wyzdrowienia uznaje się utrzymanie masy ciała w granicach 85-95%, masy należnej i regularne miesiączkowanie. Efekty terapii zależą od wieku pacjentów w momencie zachorowania, czasu trwania choroby, współistnienia zaburzeń psychicznych, nasilenia objawów patologicznych oraz funkcjonowania rodziny. Wieloletnia obserwacja wskazuje na wzrost wskaźnika umieralności w miarę trwania choroby (15-20% po 15 latach) oraz możliwość wyzdrowienia po wieloletniej chorobie. Przyczynami zgonu są komplikacje układu krążenia, zaburzenia gospodarki wodnoelektrolitowej, ostra niewydolność nerek, samobójstwa. Korzystnie rokują następujące czynniki: wczesny okres zachorowania, szybkie rozpoczęcie leczenia (do 1 roku), dobra sytuacja rodzinna, brak konieczności hospitalizacji brak współistniejących zaburzeń psychicznych.

Leczenie anoreksji

Biologiczne metody leczenia to : terapia ratująca życie, przeciwdziałająca odwodnieniu, zaburzeniom elektrolitowym i wyniszczeniu, restytucja wagi, leczenie i przeciwdziałanie późnym powikłaniom. Na początku terapii prowadzonej najczęściej w warunkach szpitalnych, w zależności od stwierdzanych zaburzeń chore otrzymują albuminy, plazmę, krew, płyny elektrolitowe. Etap drugi to przeciwdziałanie wyniszczeniu i uzyskanie przyrostu masy ciała poprzez stosowanie odpowiedniej diety, czasem też karmienie sondą lub parenteralnie gdy pacjentka odmawia przyjmowania pokarmów. Początkowo dieta powinna być ubogotłuszczowa i ubogolaktozowa o zawartości 1200-1500 kcal dziennie i zwiększana stopniowo do 3500 kcal na dobę. Optymalny przyrost wagi to 0,5-1,5 kg tygodniowo do wartości 80-95%) masy należnej. Możliwe jest w tym okresie wystąpienie zaburzeń gastroenterologicznych i powikłań ze strony układu sercowo-naczyniowego. Farmakoterapia nie daje wyraźnych, pozytywnych efektów. Ani leki pobudzające łaknienie, ani jakiekolwiek leki stosowane w psychiatrii nie mają znaczącego wpływu na stan chorych. Często zapisywane są neuroleptyki i leki przeciwdepresyjne oraz leki wpływające na motorykę przewodu pokarmowego. Pacjentki, u których nie dochodzi do powrotu miesiączki mimo uzyskania prawidłowej masy ciała poddawane są krótkotrwałej, kilkumiesięcznej terapii estrogenowo-progesteronowej. Ostatnio próbuje się stosować w celach leczniczych cynk, którego niedobór stwierdza się u osób z anoreksją. W związku z wyniszczeniem i zmienionym metabolizmem chorych skutki działania leków mogą być nietypowe.

Skutki anoreksji

Stosowane metody prowadzą do poważnych zakłóceń biochemicznych oraz zaburzeń czynności wielu narządów i układów. Niektóre z nich mogą być groźne dla życia. Współczynnik umieralności wynosi, w zależności od badań, 4 – 22%. Jeśli choroba wystąpi przed 16 rokiem życia i jest to pierwszy rok jej trwania, szanse na wyleczenie pacjentki szacuje się na 85 procent. W drugim roku to już tylko 50 procent. Bywa i tak, że chore nie poddają się leczeniu. W takich sytuacjach dochodzi nawet do śmiertelnych przypadków. Są to akty samobójcze spowodowane przewlekłą depresją lub śmierć w wyniku wyniszczenia organizmu.

Żarłoczność

W anoreksji pojawia się “obkurczanie” mózgu, co wpływa na pogłębianie się negatywnych emocji, wraz z rozwojem choroby charakterystyczna jest coraz większa drażliwość, trudno jest porozmawiać spokojnie z chorą osobą. U pewnej liczby pacjentów z anoreksją stwierdza się okresy żarłoczności zwane epizodami bulimicznymi. Przeplatają oni czas stosowania ścisłej diety z okresami nadmiernego objadania się, prawdopodobnie dlatego, że ich organizm reaguje zmianami fizjologicznymi na brak pożywienia. Jeżeli żarłoczność nie występuje naprzemiennie z anoreksją, to tą chorobę nazywamy bulimią. Anoreksja może przebiegać przewlekle z okresami remisji i nawrotami oraz jako jeden rzut choroby. Zdarza się, że po kilkumiesięcznym ograniczaniu jedzenia dochodzi do 40 % utraty wagi, a w skrajnych przypadkach nawet do 60% należnej masy ciała. Dla obniżenia masy ciała chorzy stosują różne metody m.in. radykalne ograniczenie ilości spożywanego pokarmu połączone z okresowymi głodówkami, stosowanie środków przeczyszczających i moczopędnych , prowokowanie wymiotów po każdym posiłku oraz duży wysiłek

Objawy anoreksji

Jednym z kryterium rozpoznawczych anoreksji jest spadek należnej masy ciała o ponad 15%, brak apetytu i wręcz niepohamowany wstręt do jedzenia. Dziewczyna nagle zaczyna koncentrować się na posiłkach : odmawia ich, wybiera potrawy niskokaloryczne, liczy kalorie w potrawach i ogranicza je nawet do 500 na dobę. Niekiedy chore z pedanterią przygotowują własne jedzenie. Na przykład kroją je na bardzo małe kawałki, następnie bardzo precyzyjnie układają na talerzu. Często dochodzą do tego intensywne ćwiczenia fizyczne i stosowanie środków przeczyszczających. Zmienia się nastrój chorej. Od euforii do apatii. Spada ciśnienie krwi, zwalnia akcja serca, następuje utrata białka i prawie całkowity zanik tkanki tłuszczowej, co prowadzi do pojawienia się na całym ciele tzw. meszku (cienkich włosków). Obniża się poziom cukru we krwi i temperatura ciała. Pojawia się anemia. Dochodzi również do odwodnienia organizmu i zatrzymania miesiączki, występują bóle głowy i bezsenność. Niektóre osoby skarżą się na zaparcia oraz na dużą wrażliwość na zimno. Twarz anorektyczki przybiera charakterystyczny wygląd wiewiórki. Uszy stają się odstające, a twarz ma pozorną krągłość, co jest wynikiem obrzęku ślinianek. Skóra staje się sucha i wiotka, niektórym dziewczynom zaczynają wypadać włosy.

Dążenie do ideału…

Inną przyczyną anoreksji jest dążenie do rozpowszechnionego w mediach ideału kobiety szczupłej i zgrabnej. Wiele nastolatek jest przekonanych, że ładna figura pomoże im zdobyć dobrą pracę, znaleźć chłopaka, zapewni sympatię rówieśników oraz pozycję w rodzinie. Osoby chore są solidne, koncentrują się na nauce, cechuje ich duża potrzeba sukcesu, ale też niepewność, lęk przed niepowodzeniami, nadmierny krytycyzm wobec siebie. Wyniszczeniu fizycznemu nie towarzyszy zachwianie sprawności psychicznej – chorzy nie tracą dobrego nastroju i aktywności w pracy. Psychoanalitycy tłumaczą jadłowstręt ukrytą wrogością do matki. Inni autorzy zwracają uwagę na urazy wczesnodziecięce, niewłaściwe stosunki wewnątrz rodzinne, natomiast badania naukowe sugerują jednak, że na jego wystąpienie mają wpływ zaburzenia hormonalne oraz biochemiczne w obrębie mózgu.

Przyczyny anoreksji

Po wykluczeniu nielicznych przypadków uwarunkowanych zaburzeniami endokrynnymi, guzem mózgu czy też nietypowo przebiegającą schizofrenią lub chorobą afektywną, u większości osób można doszukać się czynników psychosomatycznych. Przyczyną anoreksji są na ogół problemy związane z dorastaniem, gdy młoda, szczupła dziewczyna nagle zaczyna przybierać na wadze, dziecięce kształty zmieniają się na kobiece. Pojawiają się krągłości, miesiączka. Dziewczęta cierpiące na anoreksję unikają kontaktu z innymi osobami, zwłaszcza z chłopcami. Zaprzeczają własnej seksualności. Często towarzyszy temu poczucie niepewności własnej atrakcyjności. Do tego dochodzi obawa przed tym, co przyniesie dorosłe życie. Wiele dziewcząt wychowuje się w nadopiekuńczych rodzinach. Boją się świata, który ich otacza oraz dojrzałości fizycznej i psychicznej. W wyniku unikania jedzenia sylwetka pozostaje podobna do dziecka przed okresem pokwitania, miesiączka nie pojawia się lub zanika.

Podłoże psychologiczne

Anoreksja ma głównie podłoże psychologiczne i jest związana z negatywnymi emocjami. Zdrowa osoba jest w stanie w każdej chwili zrezygnować z diety, tymczasem anorektyczki nie potrafią przerwać głodówki. Jadłowstręt zwykle współwystępuje z innymi rodzajami zaburzeń m.in. depresjami u osób o nieprawidłowej strukturze i dynamice osobowości, niedojrzałych psychologicznie, posiadających nieadekwatną samoocenę. Osoby chore postrzegają siebie jako dużo grubsze i brzydsze niż są w rzeczywistości, nierzadko czują wstręt do swojego ciała i mają zaniżone poczucie własnej wartości. Często też stwierdzają, że są syte zanim zaczną jeść. Zazwyczaj młoda osoba postanawia zrzucić określoną liczbę kilogramów. Kiedy jednak osiąga swój cel nie jest zadowolona. Patrząc w lustro wciąż widzi siebie jako grubasa toteż próbuje stracić jeszcze parę kilo. Krok po kroku i waży 10-15% poniżej normy w stosunku do jej wzrostu.

Jadłowstęt

Jadłowstręt psychiczny czyli brak łaknienia jest chorobą o podłożu psychicznym. Objawia się silną obawą przed utyciem prowadzącą do unikania jedzenia. Występuje najczęściej w krajach Europy, Stanach Zjednoczonych i Kanadzie. Dotyka głównie dziewczęta między 12 a 21 rokiem życia, rzadziej chłopców, sporadycznie występuje we wczesnym dzieciństwie. Związana jest z dużą aktywnością hormonalną, intensywnym rozwojem fizycznym i rozwojem myślenia abstrakcyjnego w okresie dojrzewania. Pojawia się bunt przeciwko autorytetom, uwaga koncentruje się na własnym wyglądzie i figurze. W okresie tym zaburzenia odżywiania są największe i wynoszą w anoreksji 1 % populacji młodzieży. 15-krotnie niższą zachorowalność chłopców na anoreksję wyjaśnia się mniejszym stresem związanym z dojrzewaniem biologicznym. Na zaburzenia odżywiania cierpią najczęściej młode kobiety, których kariera zawodowa związana jest z koniecznością utrzymania szczupłej sylwetki i kontroli swojego ciała. Są to więc młode tancerki, uczennice szkół baletowych, niektórych dziedzin sportu, takich jak pływanie i gimnastyka, a także modelki, które robią wszystko by być jak najszczuplejsze. Często, acz błędnie przypisywana jest osobom odchudzającym

Aplazja szpiku. W wyniku przejściowej niewydolności szpiku występuje niedobór elementów morfologicznych krwi. Znaczny niedobór erytrocytów i hemoglobiny daje objawy ostrej niedokrwistości i często wymaga przetoczenia koncentratu krwinek czerwonych.

Jest to najcięższy rodzaj niedokrwistości rozwijający się wtedy, gdy szpik przestaje wytwarzać komórki krwi. Następuje to w wyniku utraty przez komórki macierzyste zdolności do różnicowania się i podziałów.

Przyczyną choroby jest najczęściej uszkodzenie komórek macierzystych przez szkodliwy czynnik pochodzący z zewnątrz lub wewnątrz organizmu, czasem ich wrodzona wada – wówczas choroba ujawnia się we wczesnym dzieciństwie lub wada ta stwarza szczególną wrażliwość na działanie zewnętrznych czynników uszkadzających.

Czynniki wywołujące niedokrwistość aplastyczną:

• niektóre leki
• toksyny bakteryjne
• zakażenia pewnymi odmianami wirusów tzw. parwowirusy
• promieniowanie jonizujące (aplazja, czyli zanik szpiku jest głównym objawem zespołu ostrej choroby popromiennej rozwijającej się po napromienieniu wskutek wybuchów jądrowych lub wypadków przy pracy ze źródłami promieniotwórczymi)
• różne trucizny przemysłowe
• środki owadobójcze

Objawy aplazji

Uszkodzeniu ulegają komórki macierzyste, dlatego choroba rzadko objawia się jako czysta niedokrwistość. Zazwyczaj jednocześnie występuje zmniejszenie liczby krwinek białych i płytek krwi. Łatwo rozwijają się zakażenia, nieraz bardzo ciężkie, powstają wylewy krwawe w skórze (siniaki) i krwawienia ze śluzówek wywołane niedoborem płytek krwi. Choroba ma początek skryty, rozwija się powoli i podstępnie, w sposób niezauważalny dla chorego.

Czym jest artretyzm?

Artretyzm to zapalenie stawów. Istnieje ponad 200 różnych rodzajów artretyzmu, dlatego prawidłowa diagnoza jest niezbędna w celu określenia odpowiedniego leczenia. Najczęściej spotykanymi formami są  osteoartretyzm i artretyzm reumatyczny. Wśród pozostałych form wyróżniamy m.in.

• fibromialgię ,
• osteomalację ,
• polimialgię reumatyczn,
• toczeń rumieniowaty układowy (TRU).

Na artretyzm mogą zachorować osoby w każ dym wieku – cierpi na niego 12000 dzieci w wieku poniż ej 16 roku życia. Główne objawy artretyzmu to ból i trudności ruchowe. Mimo braku leku na artretyzm, można łagodzić skutki choroby.

Artretyzm może atakować różne części ciała. Stopa jest podatna na dwa warianty tego często bolesnego schorzenia.

Artretyzm reumatyczny to choroba zapalna, która atakuje tkanki wokół kości. Powoduje to opuchnięcie i zesztywnienie, które mogą uniemożliwić swobodę ruchów w zaatakowanym stawie. Małe stawy w dłoniach i stopach to miejsca, które najczęściej doświadczają zmian artretycznych – zarówno w fazie początkowej jak i dojrzałej schorzenia, stąd też częste występowanie dolegliwości wokół dużego palca i kostek stóp.

Osteoartretyzm spowodowany jest wytarciem się chrząstek, które wspierają ruchy stawów. Duży palec, który przyjmuje impet ciężaru ciała w trakcie chodzenia, jest szczególnie podatny na tę dolegliwość. Osteoartretyzm powoduje nadwrażliwość i sztywność w zaatakowanym chorobą obszarze.

Przyczyny artretyzmu
Jedną z kluczowych przyczyn jest złe działanie mięśni, stawów i układu nerwowego. Jednak do pewnego stopnia słaba praca nerek ma tu znaczenie jak również dieta uboga w wapno  i magnez (niezbędny do produkcji płynu wewnątrzstawowego.)

Objawy artretyzmu
Artretyzm charakteryzuje się powolnym niszczeniem struktury tkanki chrzęstnej oraz powstawaniem nowej, nieprawidłowej tkanki kostnej w stawie. Podstawową nieprawidłowością w stawach dotkniętych procesem zwyrodnieniowym jest zaburzenie w funkcjonowaniu chondrocytów – komórek chrząstki, uczestniczących w dynamicznym procesie odbudowy i niszczenia tkanki chrzęstnej stawu. Kiedy tylko liczba komórek budujących chrząstkę zmniejsza się na chrząstce, może to spowodować m.in. wyrastanie wyrośli kostnych – osteofitów, które uciskają nerwy, co powoduje ból nawet przy wykonywaniu prostych czynności.

Wszystkich objawów chorób reumatycznych także nie sposób wymienić. W tych klasycznych chorobach, takich jak np. reumatoidalne zapalenie stawów (najbliższe potocznemu reumatyzmowi) są nimi dolegliwości układu ruchu. W wielu jednak przypadłościach, występują innego rodzaju objawy.

Dotyczyć mogą np.

• skóry,
• nerek,
• serca,
• układu nerwowego i innych narządów

Wspólne są dla nich zmiany w tkance łącznej. Dolegliwość reumatyczna może być także efektem innego schorzenia, np. nowotworu. Jednak nawet w przypadku osób cierpiących na ten sam rodzaj choroby reumatycznej, objawy bywają różne. Dlatego postawienie diagnozy często trwa bardzo długo.

Skąd możemy wiedzieć, że zaczyna się u nas rozwijać choroba reumatyczna?
Jakie są główne objawy schorzeń na tym tle?

• Do najczęstszych objawów zapalenia stawów zalicza się bóle stawów wraz z obrzękiem, zaczerwienieniem oraz towarzyszącymi bólami mięśni i zaburzeniami czynnościowymi narządu ruchu. Mogą to być także, szczególnie w przypadku chorób reumatycznych o podłożu zapalnym, takie objawy, jak:

• gorączka,
• utrata masy ciała,
• nocne poty,
• osłabienie
• uczucie rozbicia

Lokalizacja bólów i obrzęków może mieć znaczenie różnicujące; jeśli objawy są związane z drobnymi stawami, zwłaszcza gdy występują symetrycznie – zachodzi duże prawdopodobieństwo reumatoidalnego zapalenia stawów. Bóle stawów kręgosłupa i obręczy biodrowej są typowe dla zesztywniającego zapalenia kręgosłupa. Jeśli zapaleniu stawów towarzyszy ropne zapalenie cewki moczowej oraz zmiany zapalne w rogówce i/lub tęczówce oka, to można podejrzewać tzw. reaktywne zapalenie stawów.

Na czym polega leczenie chorób reumatycznych?

• Przede wszystkim opiera się ono na farmakoterapii, do tego dochodzi rehabilitacja zaatakowanych przez schorzenie stawów. Efekty kuracji wzmacnia się przez codzienną gimnastykę, poprawiającą siłę mięśni, i regularne spacery.

Do jakich powikłań mogą doprowadzić nieleczone schorzenia reumatyczne?

• W przebiegu chorób reumatycznych mogą nastąpić powikłania i zmiany w niektórych narządach wewnętrznych, takich jak serce, nerki czy płuca. W przypadku reumatoidalnego zapalenia stawów albo zesztywniałego zapalenia kręgosłupa dochodzi po latach do znacznych zniekształceń stawów, powodujących niekiedy duże inwalidztwo. Dlatego tak ważna jest wczesna diagnostyka schorzeń reumatycznych i stosowne do potrzeb leczenie.

Migdały to bardzo ważna częścią układu odpornościowego. Stanowią pierwszą linię obrony organizmu przed zarazkami.

U małego niemowlęcia są malutkie, ledwo widoczne, dopiero około trzeciego roku życia  zaczynają brać udział w ochronie organizmu przed infekcjami.
Potrafią produkować przeciwciała chroniące przed bakteriami i wirusami.

W gardle krzyżują się drogi oddechowe i pokarmowe, dlatego jest to miejsce szczególne: przedostaje się tu najwięcej wirusów i bakterii – wdychane razem z powietrzem i znajdujące się na jedzeniu.

Migdałki to ważna część układu odpornościowego, poniewież ich zadaniem jest rozpoznanie czynników chorobotwórczych i wytworzenie przeciwciała do walki z nimi. Podczas infekcji migdałki powiększają się – tak intensywnie pracują. Gdy tylko dziecko wyzdrowieje, powinny wrócić do naturalnej wielkości.

W czasie infekcji  migdałki są pierwszym narządem odpowiadającym na ten atak. Są powiększone, a na ich powierzchni pojawia się wysięk. Może temu towarzyszyć ból gardła, utrudnione oddychanie przez nos, gorączka. Często ulegają powiększeniu węzły chłonne, które są kolejnym elementem układu odpornościowego. Świadczy to o nasileniu stanu zapalnego.

Migdałki, pozostają w ścisłej zależności z jelitem grubym i nerkami, a dokładniej z jakością bioenergii tych organów. Jelito grube powiązane jest z ich składową materialną, a nerki z ich funkcją. Oznacza to, iż kształt i wielkość migdałków będzie się zmieniać wraz z umiejscowieniem pewnych schorzeń w jelicie grubym i nerkach.

Powikłania anginy

• choroba reumatyczna,
• zapaleniem kłębuszków nerkowych,
• ropień okołomigdałkowy czy u dzieci ropień zagardłowy,
• przerost migdałków.

Do innych powikłań anginy należą również

• zapalenie zatok przynosowych,
• zapalenie ucha środkowego,
• zapalenie wyrostka sutkowatego,
• zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych,
• zapalenie płuc,
• infekcyjne zapalenie wsierdzia.

Objawy anginy

• gorączka, zwykle bardzo wysoka,
• wymioty (tylko u małych dzieci – do 7. roku życia),
• poczucie rozbicia,
• bóle kostno-stawowe,
• zmiany miejscowe na migdałkach: początkowo ból (często bardzo silny, utrudniający połykanie, a nawet mowę), zaczerwienienie, rozpulchnienie (w skrajnych przypadkach prowadzące do mechanicznej niedrożności gardła), a do ok. 48 h od wystąpienia objawów bólowych pojawiają się masywne, śluzowo-ropne naloty.

Atopia: genetycznie uwarunkowana skłonność organizmu do nadmiernego reagowania na czynniki zewnętrzne. Atopia może dotyczyć różnych okolic ciała: skóry, spojówek lub błon śluzowych nosa.

Atopowe zapalenie skóry (egzema atopowa): Atopowe zapalenie skóry (AZS) należy do schorzeń dermatologicznych, lecz choć występuje na skórze jest objawem atopii, czyli wyrazem patologicznej reakcji immunologicznej.

Przebycie AZS w dzieciństwie może być sygnałem o zwiększonej predyspozycji do zachorowania na inne cięższe postaci atopii. Z badań statystycznych wynika, że 30% dzieci wyrasta z atopii, natomiast 25% chorych w późniejszym okresie życia może rozwinąć astmę atopową lub alergiczny nieżyt nosa.

Objawy atopowego zapalenia skóry

rumieniowe, sączące się, pokryte strupami zmiany

• u dzieci na twarzy i w okolicach stykających się z pieluszką, na kończynach,
• u dorosłych w zgięciach łokci, kolan, powiek, szyi oraz w okolicy nadgarstków silny świąd.

Przyczyny atopowego zapalenia skóry

alergia pokarmowa; częste zmiany temperatury, wilgotności otoczenia ; środki zapachowe do zmiękczania tkanin, wełniana odzież

Ryzyko zachorowania rośnie jeśli ktoś w rodzinie  cierpi na choroby alergiczne

Powikłania atopowego zapalenia skóry

U chorych z utrzymującym się atopowym zapaleniem skóry w młodym wieku może dojść do rozwoju zaćmy.

Drugi – to zwolnienie czynności serca spowodowane niewydolnością węzła zatokowego lub blokami przewodzenia (bradykardia). W tym artykule zajmiemy się omówieniem zaburzeń pierwszego typu.

Arytmia, czyli zaburzenia rytmu serca, nie jest chorobą sama w sobie, lecz objawem różnych czynnościowych lub organicznych zmian w sercu, albo zaburzeń ogólnoustrojowych.

Do arytmii może prowadzić

• miażdżyca naczyń wieńcowych z wszystkimi jej konsekwencjami (np. zawałem serca, niewydolnością krążenia itd.),
• zapalenie mięśnia sercowego,
• wady zastawkowe,
• pierwotne choroby mięśnia serca (tzw. kardiomiopatie),
• nadciśnienie tętnicze,

• zaburzenia gospodarki mineralnej (niedobór potasu, magnezu, wapnia lub podwyższony poziom tych pierwiastków we krwi i płynach ustrojowych),
• nadczynność tarczycy,
• gorączka,
• różne substancje chemiczne, w tym wiele leków,
• wzmożone napięcie nerwowe wywołane stresem.

Objawy arytmii serca

Dość często arytmie przebiegają bezobjawowo. W zależności od nasilenia i zaawansowania arytmii mogą pojawiać się takie objawy, jak:

• uczucie nagłego, silnego uderzenia serca,
• uczucie szybkiego miarowego lub niemiarowego bicia serca,
• uczucie wolnego miarowego lub niemiarowego bicia serca,
• duszność,
• ból dławicowy za mostkiem,
• zawroty głowy,
• wymioty,
• oddanie dużej ilości moczu,
• nagłe zasłabnięcie,
• utrata przytomności.

Przyczyny arytmii serca schorzenia serca i układu krążenia

• wady zastawkowe serca,
• kardiomiopatie,
• choroba niedokrwienna serca,
• zawał mięśnia serca,
• zapalenie mięśnia serca,
• zapalenie osierdzia,
• zapalenie wsierdzia,
• niewydolność krążenia.

Zaburzenia endokrynologiczne

• nadczynność lub niedoczynność tarczycy,
• przysadki mózgowej lub kory nadnerczy.

Zaburzenia w składzie elektrolitowym krwi

• zbyt duże lub zbyt małe stężenie potasu, sodu lub magnezu

Zaburzenia rytmu serca mogą pojawić się jako efekt uboczny stosowania różnych leków, również leków stosowanych przeciw zaburzeniom rytmu serca.

Do wystąpienia arytmii usposabia również

• spożycie takich używek jak alkohol, kawa, herbata, narkotyki, napoje z zawartością kofeiny,
• stres oraz przewlekłe zmęczenie.

Jak pracuje serce

Pracą serca kieruje specjalny układ przewodzący – coś w rodzaju naturalnego rozrusznika serca, który pobudza mięsień sercowy do skurczów – dzięki temu przedsionki i komory kurczą się według ustalonego rytmu: skurcz przedsionków, skurcz komór, przerwa. Cały cykl pracy serca trwa niespełna sekundę i składa się z trzech faz.

Pierwszą z nich jest spoczynek serca. W tym czasie jamy serca wypełniają się krwią, która napływa z żył a ciśnienie krwi w sercu jest niskie. Przerwy, kiedy nie pracuje żadna część serca, pozwalają sercu na odpoczynek, zważywszy, że musi ono miarowo pracować przez całe życie człowieka!

Kolejnym etapem jest skurcz przedsionków, dzięki czemu do komór serca jest wtłaczana krew.

Jednocześnie kurczą się komory (to następny etap), co prowadzi do szybkiego wzrostu ciśnienia krwi i zamknięcia zastawek oddzielających komory od przedsionków. zastawki u wejścia do tętnic otwierają się i krew zostaje wypchnięta z serca.

Autyzm ma wpływ na rozwój mózgu w sferach rozumowania, kontaktów socjalnych i porozumiewania się. Dzieci i dorośli z autyzmem najczęściej mają kłopoty z komunikacją w grupie i wspólnych czynnościach.

Zaburzenia utrudniają im porozumienie z innymi i stosunek do świata zewnętrznego. Chorzy mogą wykonywać te same ruchy ciała ( np. machanie ręką, kołysanie się ), nietypowe reakcje wobec ludzi, lub przywiązanie do przedmiotów, czy sprzeciwianie się jakimkolwiek zmianom w rutynie. W niektórych przypadkach może występować agresja i/lub samookaleczanie się.

Autyzm jest trzecim najczęściej spotykanym upośledzeniem rozwojowym- częstszym niż zespół Down’a. Jednak większość społeczeństwa, w tym wielu pracowników służby zdrowia, świata nauki, nadal nie rozumie jak autyzm oddziałuje na osoby chore i jaki jest najlepszy sposób pracy z osobami cierpiącymi na autyzm.

Chłopcy zapadają na autyzm 4-krotnie, a według najnowszych szacunków prawie 6-krotnie częściej niż dziewczęta. W związku z wynikami ostatnich badań naukowcy doszli do wniosku, że czynnikiem determinującym wystąpienie autyzmu są geny. Dzieci z autyzmem mają często bardziej uogólnione problemy w nauce.

Postęp twojego dziecka zależeć będzie również od stopnia tych problemów. Nie zawsze łatwo jest ocenić stopień trudności w nauce dziecka w okresie przedszkolnym. Obsesje i rytuały mogą przeszkadzać w uczeniu się czy we współpracy z dorosłymi.

Zdolność twojego dziecka do uczenia się poprzez ćwiczenie czynności, zgodnie z własnym wyborem, często da lepsze pojęcie o jego możliwościach we wczesnych latach życia, niż jakiekolwiek formalne testy.

Przyczyny autyzmu

Prawdopodobnie, u podłoża wszystkich zaburzeń spektrum autyzmu leżą defekty neurologiczne o szczegółowo nieznanej etiologii. Do

• genetyczne – uwarunkowane genem EN2 na chromosomie 7, a także innymi genami znajdującymi się na chromosomach 3, 4, 11;

Naukowcy odkryli 20-30 genów odpowiedzialne za powstania autyzmu i wyróżniają geny odpowiedzialne za powstanie wczesnej i późnej odmiany autyzmu.

Geny znajdujące się na chromosomie 11 są odpowiedzialne za powstanie autyzmu u mężczyzn a geny znajdujące się na chromosomie 4 są odpowiedzialne za powstanie autyzmu u kobiet.

Kobiety posiadają więcej genów odpowiedzialne za powstanie autyzmu niż mężczyźni. Przekazywana jest nie tyle podatność na autyzm, ile skłonność do wystąpienia spektrum zaburzeń: trudności przystosowania, cech osobowości, czy innych psychoz.

• wiek ojca od 40 i więcej lat zwiększa ryzyko zachorowalności na autyzm
• zaburzenia metaboliczne, przede wszystkim nietolerancja glutenu i kazeiny,zaleca się dietę pozbawioną tych substancji
• urazy okołoporodowe
• uszkodzenia centralnego układu nerwowego
• toksoplazmoza (wrodzona)
• dziecięce porażenie mózgowe
• poważne infekcje i intensywne antybiotykoterapie w okresie niemowlęcym
• alergie i osłabiona sprawność immunologiczna
• obniżona zdolność do detoksykacji
• zatrucie rtęcią i metalami ciężkimi

Objawy autyzmu w/g Leo Kannera

• stereotypowe, powtarzające się czynności,
• zaburzenia mowy (echolalia, odwracanie zaimków) lub całkowity brak mowy,
• łatwość mechanicznego zapamiętywania,
• autystyczna izolacja,
• przymus stałości otoczenia,
• niezdolność do interakcji społecznych.

Autyzm dziecięcy

• nie gaworzy, nie wskazuje, nie wykonuje świadomych gestów po pierwszym roku życia,
• nie mówi ani jednego słowa w wieku 16 miesięcy,
• nie składa słów w pary w wieku 2 lat,
• nie reaguje na imię,
• traci zdolności językowe lub społeczne,

Inne objawy autyzmu

• słaby kontakt wzrokowy,
• nie potrafi się bawić zabawkami,
• nadmiernie porządkuje zabawki lub inne przedmioty,
• jest przywiązane do jednej zabawki lub przedmiotu,
• nie uśmiecha się,
• czasem wydaje się upośledzone słuchowo lub w Zespole Aspergera wyostrzony zmysł słuchu,
• urojenia,
• omamy.

Jest przewlekłą chorobą zapalna dróg oddechowych, w której uczestniczy wiele komórek i substancji przez nie uwalnianych.

Przewlekłe zapalenie jest przyczyną nadreaktywności oskrzeli, prowadzącej do nawracających epizodów

• świszczącego oddechu,
• duszności,
• ściskania w klatce piersiowe,
• kaszlu, występujących szczególnie w nocy lub nad ranem.

Epizodom tym zwykle towarzyszy rozlana obturacja oskrzeli o zmiennym nasileniu, często ustępująca samoistnie pod wpływem leczenia. Każda postać astmy niezależnie od stopnia ciężkości, jest przewlekłą chorobą zapalna dróg oddechowych.

Zapalenie powoduje ograniczenie przepływu powietrza z powodu skurczu mięśni gładkich oskrzeli, obrzęku błony śluzowej, nadmiernego wytwarzania gęstego śluzu oraz przebudowy ściany oskrzeli.

Występowanie astmy

Na astmę choruje od 5-15% różnych populacji. W populacji całego globu u dzieci  6-7 letnich występuje średnio u 7,2%, a u dzieci w wieku  13-14 lat u 11,3% . U osób dorosłych w wieku 20-40 lat świszczący oddech, u 4,1-32% badanych , a napady astmy u 1,3-9,8 % badanych. W ostatnim dziesięcioleciu zapadalność na astmę w wielu krajach zwiększyła się dwukrotnie.

Przyczyny astmy

• uczulenie,
• inne przyczyny – tzw. astma wysiłkowa,
• mieszane przyczyny,
• nieokreślone przyczyny,
• bardzo często astma mam podłoże dziedziczne – szczególnie to jest notowane w astmach o podłożu alergicznym,
• astma może być chorobą nabytą, czyli zachorować na nią może osoba, która w wywiadzie nie ma żadnych wcześniejszych predyspozycji do zachorowania – taka osoba może stać się astmatykiem z powodu:

- nieleczonych lub niedoleczonych chorób dróg oddechowych – może to być na przykład przerwanie przyjmowania antybiotyków w czasie choroby, nie kontrolowanie i nieleczenie przewlekłego kaszlu,
– palenie papierosów lub bycie biernym palaczem,
– praca w środowisku drażniącym stale oskrzela – na przykład w lakierni, gdzie przebywanie bez dobrej maski prowadzi do stałego drażnienia oskrzeli,
– praca w pyłach – pylica choroba górników może być przyczyną astmy,
– praca przy azbeście – drobinki azbestu powodują wbijanie się drobinek azbestu w ściany oskrzeli – azbest oprócz astmy może stać się przyczyną również nowotworu dróg oddechowych.

• przyczynami astmy mogą być również niewielkie nawet wady w budowie oskrzela – często wrodzone, czasami nabyte.

Objawy  astmy to

• napady duszności spowodowane skurczem oskrzeli,
• świszczący oddech,
• kaszel.

Objawy mogą cofać się częściowo lub całkowicie, spontanicznie lub pod wpływem leków. Występuje nadreaktywność oskrzeli na różnego rodzaju czynniki środowiska zewnętrznego.

Napady astmy pojawiają się w wyniku kontaktu z alergenem (kurz, pyłki roślin, sierść zwierząt, pierze, niektóre pokarmy i in.), w trakcie wysiłku fizycznego, podczas oddychania mroźnym powietrzem, w trakcie infekcji (bakteryjnych, wirusowych) układu oddechowego.

Czynniki zaostrzające objawy astmy to

• kontakt z alergenami,
• nawracające infekcje układu oddechowego,
• palenie papierosów,
• hiperwentylacja wysiłkowa,
• niektóre leki,
• niektóre składniki pokarmowe,

Chorzy na astmę oskrzelową skarżą się często na ucisk w klatce piersiowej, nadmierną produkcję plwociny, zaburzenia snu i częste napady duszności w godzinach nocnych.

Podział astmy

Wyróżnia się dwa podstawowe rodzaje astmy:

• alergiczną – zależna od IgE,
• niealergiczną- niezależna od IgE,

Astma alergiczna stanowi 80-90% wszystkich przypadków astmy. Jej występowanie jest związane z ekspozycja na alergeny. Astmę rozpoznaje się w oparciu o wywiad, badanie przedmiotowe, ocenę badań czynnościowych, badania alergologiczne.

Kliniczne objawy astmy to napady duszności i świszczącego oddechu, ucisk w klatce piersiowej, kaszel. Żaden z tych objawów nie jest swoisty dla astmy, ale charakterystyczne dla tej choroby jest, że objawy kliniczne cechuje zmienność, napadowość, pogarszanie się w nocy i pojawianie się pod wpływem różnych czynników takich jak kontakt z alergenami wziewnymi, wysiłek lub niektóre leki, w przebiegu zakażenia wirusowego, często systematycznie w nocy lub rano.

U niemowląt i dzieci do lat 3 dominującym objawem astmy są napady świszczącego oddechu i obiektywne objawy obstrukcji, takie jak przyśpieszony oddech czy zaangażowanie dodatkowych mięśni oddechowych. W rozpoznawaniu astmy dziecięcej ważne jest ustalenie związku z innymi chorobami alergicznymi.

Z dietetycznego punktu widzenia za chorowanie na astmę odpowiada przede wszystkim: pasteryzacja mleka oraz oczyszczona skrobia, które tworzą śluz w organizmie. Coraz powszechniejsza staje się opinia, że astma związana jest z obecnością pasożytów w organizmie.

Anoreksja Nervosa (jadłowstręt psychiczny)

Anoreksja stała się problemem międzynarodowym. W niektórych państwach ustawowo zakazuje się pracy modelkom o zbyt niskim współczynniku  wagi ciała do wzrostu.
W ciągu ostatnich 40 lat psychiatrzy obserwują wzrost zachorowań na anoreksję.

Objawy anoreksji

• brak apetytu i niepohamowany wstręt do jedzenia,
• nieprawidłowa ocena wagi własnego ciała,
• lekceważenie skutków nagłego spadku wagi,
• BMI jest równy lub mniejszy od 17,5,
• skrajnie szczupłe ciało, zaostrzają się rysy twarzy, łuszczenie, suchość i mała elastyczność skóry określanej mianem „brudnej”,
• pojawienie się meszku na ciele,
• wypadanie włosów pod pachami,
• kruchość i łamliwość włosów,
• ogólne osłabienie,
• silny lęk przed przybraniem na wadze lub otyłością,
• odwodnienie,
• czasem dolegliwości ze strony układu krążenia,
• zanik mięśnia sercowego, pojawienie się szmeru sercowego, zawroty głowy, obniżenia tętniczego krwi, omdlenia,
• zanik tkanki tłuszczowej i masy mięśniowej,
• zredukowany metabolizm hormonów tarczycy,
• nietolerancja chłodu i trudności w utrzymaniu podstawowej temperatury ciała, obniżenie temperatury ciała poniżej 36 C, zasinienie stóp, obrzęki,
• zaburzenia układu trawiennego, zaburzenia motoryki opróżnienia żołądka, uczucie nadmiernej pełności w śródbrzuszu, bóle brzucha, wzdęcia i zaparcia,
• u kobiet często następuje zatrzymanie miesiączki lub różne inne zaburzenia cyklu menstruacyjnego, zmiany wielkości jajników, macicy i cech śluzówki pochwy,
• uszkodzeniem struktur pnia mózgu, wyniszczeniem korowym, poszerzeniem komór mózgu,
• zmiany w układzie kostnym, osteoporoza,
• głównym tematem do rozmowy z osobą chorą to jedzenie, kalorie, zawartość tłuszczu w produktach i diety,
• spożywanie posiłków w samotności (wstyd przed innymi), gotowanie dla innych tzw. „zdrowych posiłków”, kłamstwa o ilości zjedzonych posiłków,
• nadmiernie intensywne ćwiczenia fizyczne mające poprawić figurę,
• wraz z rozwojem choroby charakterystyczna jest coraz większa drażliwość, trudno jest porozmawiać z osobą chorą,
• odsuwanie się od innych, tracenie przyjaciół.

Psychiczne objawy anoreksji

• Spowolnienie psychoruchowe,
• Potrzeba izolacji,
• Nadwrażliwość na bodźce,
• Powrót do dziecięcych zachowań / wtórny infantylizm .

Przyczyny anoreksji

• Zaburzone postrzeganie obrazu własnego ciała – chorzy nie zdają sobie sprawy z tego, jak bardzo są wyniszczeni, nie widzą swojej chudości.
• Negatywny stosunek do dojrzewania – dziewczęta cierpiące na anoreksję unikają kontaktu z innymi osobami, zwłaszcza z chłopcami. Zaprzeczają własnej seksualności. Często towarzyszy temu poczucie niepewności własnej atrakcyjności.
• Lęk przed “dorosłością” – część kobiet cierpiących z powodu anoreksji boi się dojrzałości fizycznej i psychicznej. W wyniku unikania jedzenia sylwetka pozostaje podobna do dziecka przed okresem pokwitania, miesiączka nie pojawia się lub zanika.
• Niska samoocena i brak wiary w siebie – osoby chore są solidne, koncentrują się na nauce, cechuje je duża potrzeba sukcesu, ale także niepewność, lęk przed niepowodzeniami, nadmierny krytycyzm wobec siebie.
• Niezadowolenie z figury – prowadzi do obsesyjnego myślenia o jedzeniu i strachu przed przybraniem na wadze, co powoduje stosowanie diet odchudzających zwiększających ryzyko zaburzeń jedzenia.
• Przekonanie, że szczupła sylwetka jest pomocą w życiu – wiele nastolatek jest przekonanych, że ładna figura pomoże im zdobyć dobrą pracę, znaleźć chłopaka, zapewni sympatię rówieśników oraz pozycję w rodzinie.

Ryzyko zachorowania na anoreksję

Objawy jadłowstrętu pojawiają się zwykle między 14 a 18 rokiem życia. Ryzyko jest znacznie wyższe u kobiet – zapadają na anoreksje około 20 razy częściej niż mężczyźni, skłaniają do tego  takie cechy jak:  perfekcjonalizm, wysoki poziom tłumionej agresji.

Powikłania anoreksji

• zaburzenia krążenia,
• zaburzenia hormonalne,
• śmierć.

W leczeniu anemii niedoborowej warto do swojej diety włączyć wartościowe produkty, jak i również uzupełnić ją suplementami.

Obok podawania bogato energetycznej diety, równolegle prowadzona jest psychoterapia mająca doprowadzić do współpracy chorego w zwalczaniu jadłowstrętu i uświadomieniu mu przyczyn tego zaburzenia. Konieczna jest przy tym wnikliwa ocena sytuacji rodzinnej dziecka.

Niedokrwistość charakteryzuje się obniżeniem stężenia hemoglobiny w jednostce objętości krwi oraz liczby krwinek czerwonych i hematokrytu.

Podstawowe objawy anemii

• bladość skóry, spojówek i błon śluzowych,
• bóle i zawroty głowy,
• osłabienie, nagłe omdlenia i zasłabnięcia,
• zmiany nastroju, trudność w koncentracji,
• osłabienie pamięci,
• bóle w okolicy serca, przyśpieszona praca serca,
• stopniowo pogarszająca się wydolność fizyczna i psychiczna.

W morfologi stwierdza się zmniejszone stężenie hemoglobiny i zmniejszoną liczbę czerwonych krwinek

Objawy kliniczne niedokrwistości wynikają z odczynu wyrównawczego  ze strony układu krążenia i oddechowego, zależnego od nasilenia i czasu trwania hipoksji. Istnieje wiele podziałów niedokrwistości.

Podział niedokrwistości

Niedokrwistości dzielimy na trzy grupy:

1. Niedokrwistości spowodowane utratą krwi
2. Niedokrwistości będące wynikiem upośledzonego wytwarzania erytrocytów:
1. niedoborowe
2. hipoplastyczne
3. aplastyczne
4. dysplastyczne
3. Niedokrwistości związane ze skróconym czasem życia erytrocytów
1. zespół hemolityczny wrodzony
2. zespół hemolityczny nabyty
3. zespół hemolityczny mieszany

Niedokrwistości pokrwotoczne

Niedokrwistości pokrwotoczne dzielimy na:

• niedokrwistości pokrwotoczne ostre,
• niedokrwistości pokrwotoczne przewlekłe.

Objawy zależą od ilości utraconej krwi, są to przede wszystkim

• bladość powłok skórnych,
• utrata przytomności,
• niskie ciśnienie krwi,
• tachykardia,
• bóle zamostkowe.

Niedokrwistości niedoborowe

Są to niedokrwistości, w których do upośledzonego wytwarzania erytrocytów dochodzi z powodu niewystarczającej podaży substancji potrzebnych w procesie erytropoezy. Spośród niedokrwistości niedoborowych wyróżniamy:

• niedokrwistość z niedoboru żelaza,
• niedokrwistość z niedoboru kwasu foliowego,
• niedokrwistość z niedoboru witaminy B12,
• niedokrwistość z niedoboru miedzi,

Niedokrwistości z niedoboru żelaza

Niedokrwistość z niedoboru żelaza jest najczęstsza postacią niedokrwistości określana jako mikrocytarna niedokrwistość niedoborowa. Występuje najczęściej u niemowląt między 6–18 miesiącem życia. Przyczyną niedoboru żelaza jest niedostateczne zaopatrzenie organizmu w ten pierwiastek przy zwiększonym jego zapotrzebowaniu. Do najczęstszych przyczyn niedoboru zaliczamy:

• zmniejszone zapasy w życiu płodowym,
• wcześniaki, noworodki niekarmione mlekiem matki,
• zaburzenia wchłaniania,
• szybki rozwój.

U dorosłych niedokrwistości z niedoboru żelaza mogą być skutkiem przewlekłego krwawienia, stymulującego szpik do zwiększenia tempa erytropoezy doprowadzając do wyczerpania ustrojowych zapasów żelaza.

U kobiet jedną z najczęstszych przyczyn są obfite krwawienia miesięczne. U kobiet po menopauzie i u mężczyzn w piątej dekadzie życia i starszych częstą przyczyną przewlekłego krwawienia mogą być zmiany dysplastyczne w obrębie układu pokarmowego (polipy jelita grubego, nowotwór jelita grubego).

Innym częstym miejscem krwawienia są owrzodzenia żołądka i dwunastnicy. Również w tym przypadku należy wykluczyć obecność zmiany o charakterze nowotworowym.

W przypadku niedokrwistości z niedoboru żelaza wyróżnia się następujące fazy:

• Przedutajony niedobór żelaza - poziom żelaza i Hb w surowicy krwi są prawidłowe, spada stężenie ferrytyny. Nie stwierdza się objawów niedokrwistości i zmian w morfologii erytrocytów.

• Utajony niedobór żelaza dostępnego dla erytropoeazy - pogłębia się niedobór ferrytyny, obniża się poziom żelaza w surowicy, wzrasta stężenie ferrytyny  w surowicy krwi . Nadal nie stwierdza się niedokrwistości i zmian w morfologii erytrocytów.

• Jawna niedokrwistość z niedoboru żelaza – znacznie spada stężenie żelaza , ferrytyny, rośnie stężenie transferyny w surowicy krwi. Pojawiają się objawy niedokrwistości w morfologii krwi.

Objawy niedokrwistości niedoborowej:

• spaczony, wybiórczy apetyt (np. na glinę, krochmal, kredę), niekiedy wyprzedza niedokrwistość,
• bladość skóry śluzówek i spojówek,
• ból, pieczenie i wygładzenie języka,
• zajady w kącikach ust,
• pieczenie w jamie ustnej i przełyku,
• łamliwość włosów i paznokci,
• osłabienie,
• szorstkość skóry,
• zanik brodawek.

Podział niedoboru żelaza

1. utajony – może być spadek ferrytyny, żelazo w szpiku spada,
2. jawny – ferrytyna ↓↓, Fe ↓, żelazo w szpiku ↓, natomiast wzrasta: transferyna i rozpuszczalny receptor dla transferyny, Hb i MCV – w normie,
3. jawny z niedokrwistością – tak jak w jawnej, lecz większe wartości spadku/wzrostu oraz dołącza się spadek Hb i MCV,

Niedokrwistości megaloblastyczne

Występuje wtedy gdy erytrocyty są większe niż prawidłowe. Najczęstszymi przyczynami są:

• niedobór witaminy B12 (kobalaminy),
• niedobór kwasu foliowego,

U podłoża zmian biochemicznych leżą zaburzenia w syntezie zasad purynowych i piramidynowych lub zahamowanie polimeryzacji DNA. Zahamowanie syntezy każdego z elementów DNA może wywołać niedokrwistość megaloblastyczną.

Zaburzenia te pojawiają się przede wszystkim w komórkach o szybkiej odnowie, zwłaszcza w komórkach prekursorskich układu krwiotwórczego oraz w komórkach nabłonka przewodu pokarmowego.

Zaburzenie podziałów komórkowych prowadzi do powstania nieprawidłowo dużych komórek. Komórki te dzielą się wolno, ale ich cytoplazma dojrzewa powoli. Megaloblastazę charakteryzuje niesynchroniczny rozwój jądra i cytoplazmy.

Dojrzałość cytoplazmy jest większa niż jądra. Megaloblistyczne komórki układu czerwonokrwinkowego ulegają zwiększonemu niszczeniu w szpiku. Proces ten dotyczy wszystkich linii układu krwiotwórczego, dlatego w przebiegu tej niedokrwistości może pojawić się również leukopenia oraz małopłytkowość.

Objawy

• bladość z odcieniem słomkowym,
• duszność,
• osłabienie,
• zapalenie błony śluzowej żołądka,
• piekący, czerwony język,
• objawy neurologiczne (tylko w przypadku niedoboru witaminy B12),
• mała ruchliwość.

Niedokrwistość hipoplastyczna

Następuje zmniejszona produkcja składników morfotycznych krwi: głównie krwinek czerwonych ale też granulocytów i płytek krwi, z powodu postępującego zaniku tłuszczowego szpiku.

Niedokrwistość aplastyczna.

Aplazja szpiku wynika ze zwiększenia użycia (także niektórych leków) i obecności środków chemicznych oraz toksycznych w życiu człowieka. Charakteryzuje się występowaniem we krwi erytrocytów o prawidłowej budowie i zawartości hemoglobiny, lecz stopniowo w coraz mniejszej liczbie.

Niedokrwistość aplastyczna spowodowana jest najczęściej naświetlaniem szpiku kostnego promieniami X lub Gamma, oraz toksycznym uszkodzeniem szpiku przez jady bakteryjne i substancje chemiczne.

Objawy niedokrwistości hipoplastycznej

• wybroczyny, sińce,
• czasami stany zapalne jamy ustnej lub migdałków,
• podatność na infekcje,
• krwawienia z nosa, krwotoki.

Niedokrwistość hemolityczna

Spowodowana jest skróceniem czasu życia erytrocytów, co powoduje zmniejszenie ich ilości we krwi. Prawidłowo erytrocyt żyje 100–120 dni, w stanie hemolitycznym – ok. 50 dni. W zależności od miejsca hemolizy wyróżniamy hemolizę wewnątrznaczyniowa i zewnątrznaczyniową.

Hemoliza wewnątrznaczyniowa powodowana jest przez komórki fogocytujące śledziony, wątroby  i szpiku kostnego.
Niedokrwistości syderoblastyczne.

Przyczyny niedokrwistości hemolitycznej

czynniki wewnątrzkrwinkowe

• defekty błony erytrocytów,
• defekty enzymów tych krwinek,
• zaburzenia tworzenia hemoglobiny.

czynniki zewnątrzkrwinkowe

• obce przeciwciała,

• własne przeciwciała,
• leki,
• choroby zakaźne,
• czynniki chemiczne,
• czynniki fizyczne.

Objawy niedokrwistości hemolitycznej

• bladość skóry,
• łatwe marznięcie  nawet w ciepłym otoczeniu
• duszność,
• osłabienie,
• żółtaczka,
• powiększenie śledziony,
• kamica żółciowa
• szybka męczliwość
• zadyszka wysiłkowa
• szum w uszach
• szybkie tętno
• potliwość

Wrodzone niedokrwistości hemolityczne

Przyczyny niedokrwistości hemolitycznej

• owalocytoza,
• hemoglobinopatia,
• talasemia,
• niedobór enzymów glikolitycznych,
• eliptocytoza,
• wrodzona żółtaczka hemolityczna.

Nabyte niedokrwistości hemolityczne

Przyczyny niedokrwistości hemolitycznych:

• hemoglobinuria,
• zakażenia paciorkowcem hemolizującym, gronkowcem, pneumokokami, pałeczką okrężnicy lub salmonellą,
• zakażenia wirusowe (grypa typu A, mononukleoza zakaźna, wirusowe zapalenie płuc) mogą powodować powstanie zespołu hemolitycznego.

Hemoglobinopatie

Choroby spowodowane nieprawidłową budową hemoglobiny, np. anemia sierpowata, talasemie.

Niedokrwistość chorób przewlekłych

Jest to niedokrwistość występująca u chorych z pobudzeniem układu immunologicznego związanym z procesem zapalnym (dokładniej – na skutek działania cytokin), która charakteryzuje się zmniejszoną produkcją erytrocytów, małą liczbą retikulocytów, małym stężeniem Fe i transferyny, ale zwiększonym stężeniem ferrytyny. Druga co do częstości występowania po niedokrwistości z niedoboru żelaza.

Przyczyny niedokrwistości hemolitycznych

• przewlekłe zakażenia bakteryjne, pasożytnicze i grzybicze (np. gruźlica, przewlekłe zakażenie dróg moczowych),
• nowotwory złośliwe (CRA – cancer related anaemia),
• choroby z autoimmunizacji – reumatoidalne zapalenie stawów, SLE, układowe zapalenie naczyń.

Patogeneza

Cytokiny (głównie IL-1, TNFα, IFNγ) osłabiają erytropoezę przez hamowanie proliferacji prekursorów krwinek czerwonych i jednocześnie pobudzenie ich apoptozy oraz zmniejszenie ekspresji genów EPO i jej receptora, a także zmniejszenie udostępniania żelaza dla krwiotworzenia, m.in. przez indukcję hepcydyny – hamuje wchłanianie żelaza w dwunastnicy i uwalnianie żelaza z makrofagów.

Objawy kliniczne

• pojawia się w klika miesięcy po ujawnieniu choroby podstawowej,
• ogólne objawy niedokrwistości,
• objawy związane z chorobą podstawową.

Nieprawidłowości w badaniach pomocniczych

Badania morfologiczne

• niedokrwistość normocytowa, mogą występować mikrocyty, normochromiczne (stężenie Hb zwykle >9g/dl),
• mała liczba retikulocytów,
• przyśpieszone OB,
• zwiększone stężenie cytokin i białek ostrej fazy,
• małe stężenie żelaza,
• zmniejszone stężenie transferyny i TIBC w surowicy,
• wzrost stężenia ferrytyny,
• prawidłowa lub zwiększona ilość złogów żelaza – zwłaszcza w makrofagach.

Leczenie

• dążenie do wyleczenia choroby podstawowej,

Przy ciężkiej niedokrwistości:

• przetoczenia koncentratu krwinek czerwonych,
• cząsteczki pobudzające erytropoezę np. erytropoetyna s.c. przez 2–3 miesiące 3 razy w tygodniu,
• preparaty żelaza tylko z erytropoetyną.

Docelowe stężenie Hb wynosi 12 g/dl.

Jak sobie radzić

• Wymienione objawy rzadko występują jednocześnie
• Jeśli wystąpi przynajmniej kilka z nich, należy myśleć  o niedokrwistości jako o ich przyczynie
• Dbać o to aby dieta była pełnowartościowa
• Odżywiać się regularnie
• Stosować preparaty żelaza