Jest przewlekłą chorobą zapalna dróg oddechowych, w której uczestniczy wiele komórek i substancji przez nie uwalnianych.

Przewlekłe zapalenie jest przyczyną nadreaktywności oskrzeli, prowadzącej do nawracających epizodów

• świszczącego oddechu,
• duszności,
• ściskania w klatce piersiowe,
• kaszlu, występujących szczególnie w nocy lub nad ranem.

Epizodom tym zwykle towarzyszy rozlana obturacja oskrzeli o zmiennym nasileniu, często ustępująca samoistnie pod wpływem leczenia. Każda postać astmy niezależnie od stopnia ciężkości, jest przewlekłą chorobą zapalna dróg oddechowych.

Zapalenie powoduje ograniczenie przepływu powietrza z powodu skurczu mięśni gładkich oskrzeli, obrzęku błony śluzowej, nadmiernego wytwarzania gęstego śluzu oraz przebudowy ściany oskrzeli.

Występowanie astmy

Na astmę choruje od 5-15% różnych populacji. W populacji całego globu u dzieci  6-7 letnich występuje średnio u 7,2%, a u dzieci w wieku  13-14 lat u 11,3% . U osób dorosłych w wieku 20-40 lat świszczący oddech, u 4,1-32% badanych , a napady astmy u 1,3-9,8 % badanych. W ostatnim dziesięcioleciu zapadalność na astmę w wielu krajach zwiększyła się dwukrotnie.

Przyczyny astmy

• uczulenie,
• inne przyczyny – tzw. astma wysiłkowa,
• mieszane przyczyny,
• nieokreślone przyczyny,
• bardzo często astma mam podłoże dziedziczne – szczególnie to jest notowane w astmach o podłożu alergicznym,
• astma może być chorobą nabytą, czyli zachorować na nią może osoba, która w wywiadzie nie ma żadnych wcześniejszych predyspozycji do zachorowania – taka osoba może stać się astmatykiem z powodu:

- nieleczonych lub niedoleczonych chorób dróg oddechowych – może to być na przykład przerwanie przyjmowania antybiotyków w czasie choroby, nie kontrolowanie i nieleczenie przewlekłego kaszlu,
– palenie papierosów lub bycie biernym palaczem,
– praca w środowisku drażniącym stale oskrzela – na przykład w lakierni, gdzie przebywanie bez dobrej maski prowadzi do stałego drażnienia oskrzeli,
– praca w pyłach – pylica choroba górników może być przyczyną astmy,
– praca przy azbeście – drobinki azbestu powodują wbijanie się drobinek azbestu w ściany oskrzeli – azbest oprócz astmy może stać się przyczyną również nowotworu dróg oddechowych.

• przyczynami astmy mogą być również niewielkie nawet wady w budowie oskrzela – często wrodzone, czasami nabyte.

Objawy  astmy to

• napady duszności spowodowane skurczem oskrzeli,
• świszczący oddech,
• kaszel.

Objawy mogą cofać się częściowo lub całkowicie, spontanicznie lub pod wpływem leków. Występuje nadreaktywność oskrzeli na różnego rodzaju czynniki środowiska zewnętrznego.

Napady astmy pojawiają się w wyniku kontaktu z alergenem (kurz, pyłki roślin, sierść zwierząt, pierze, niektóre pokarmy i in.), w trakcie wysiłku fizycznego, podczas oddychania mroźnym powietrzem, w trakcie infekcji (bakteryjnych, wirusowych) układu oddechowego.

Czynniki zaostrzające objawy astmy to

• kontakt z alergenami,
• nawracające infekcje układu oddechowego,
• palenie papierosów,
• hiperwentylacja wysiłkowa,
• niektóre leki,
• niektóre składniki pokarmowe,

Chorzy na astmę oskrzelową skarżą się często na ucisk w klatce piersiowej, nadmierną produkcję plwociny, zaburzenia snu i częste napady duszności w godzinach nocnych.

Podział astmy

Wyróżnia się dwa podstawowe rodzaje astmy:

• alergiczną – zależna od IgE,
• niealergiczną- niezależna od IgE,

Astma alergiczna stanowi 80-90% wszystkich przypadków astmy. Jej występowanie jest związane z ekspozycja na alergeny. Astmę rozpoznaje się w oparciu o wywiad, badanie przedmiotowe, ocenę badań czynnościowych, badania alergologiczne.

Kliniczne objawy astmy to napady duszności i świszczącego oddechu, ucisk w klatce piersiowej, kaszel. Żaden z tych objawów nie jest swoisty dla astmy, ale charakterystyczne dla tej choroby jest, że objawy kliniczne cechuje zmienność, napadowość, pogarszanie się w nocy i pojawianie się pod wpływem różnych czynników takich jak kontakt z alergenami wziewnymi, wysiłek lub niektóre leki, w przebiegu zakażenia wirusowego, często systematycznie w nocy lub rano.

U niemowląt i dzieci do lat 3 dominującym objawem astmy są napady świszczącego oddechu i obiektywne objawy obstrukcji, takie jak przyśpieszony oddech czy zaangażowanie dodatkowych mięśni oddechowych. W rozpoznawaniu astmy dziecięcej ważne jest ustalenie związku z innymi chorobami alergicznymi.

Z dietetycznego punktu widzenia za chorowanie na astmę odpowiada przede wszystkim: pasteryzacja mleka oraz oczyszczona skrobia, które tworzą śluz w organizmie. Coraz powszechniejsza staje się opinia, że astma związana jest z obecnością pasożytów w organizmie.